Το 62ο τεύχος του Οικονομικού Δελτίου της Τράπεζας της Ελλάδος φέρνει στο προσκήνιο τρία κρίσιμα ζητήματα: τη φορολογική διάβρωση στα εισοδήματα, τον φόρο στα κέρδη των τραπεζών και τον ρόλο του τουρισμού στον πληθωρισμό. Τα ευρήματα των μελετών έχουν άμεσες προεκτάσεις για τη δημοσιονομική πολιτική, τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και τη χάραξη μέτρων κατά του πληθωρισμού.
Το 62ο τεύχος (Δεκέμβριος 2025) του Οικονομικού Δελτίου της Τράπεζας της Ελλάδος δεν είναι μια τυπική περιοδική έκδοση, αλλά μια συμπυκνωμένη ακτινογραφία τριών κομβικών πεδίων για την ελληνική οικονομία: τη φορολογία εισοδήματος, τη φορολόγηση των τραπεζικών κερδών και τη σύνδεση του τουρισμού με τον πληθωρισμό. Οι μελέτες, αν και εκφράζουν τις απόψεις των συγγραφέων τους, προσφέρουν υλικό υψηλής αξίας για κυβερνητικούς σχεδιασμούς και οικονομικούς φορείς.
Φορολογική διάβρωση: Κέρδη για το Δημόσιο, πίεση στα νοικοκυριά
Η μελέτη των Μαρίας Φλεβοτόμου και Νίκου Βεντούρη για τη «φορολογική διάβρωση» αναλύει πώς η αύξηση των ονομαστικών εισοδημάτων, χωρίς αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κλιμακίων και αφορολόγητων, μπορεί να αυξάνει τα φορολογικά έσοδα «σιωπηρά», μεταφέροντας φορολογούμενους σε υψηλότερους συντελεστές. Μέσω μικροπροσομοίωσης, εκτιμάται η ελαστικότητα των εσόδων του Φόρου Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων ως προς τη φορολογητέα βάση και διαπιστώνεται ότι η Ελλάδα έχει ηπιότερη ελαστικότητα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, άρα και θεωρητικό περιθώριο για φορολογική διάβρωση.
Κρίσιμο όμως είναι το εύρημα για την περίοδο 2019-2023: παρότι δεν υπάρχει θεσμοθετημένη αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή, οι φορολογικές παρεμβάσεις που έγιναν όχι μόνο αντιστάθμισαν, αλλά υπεραντιστάθμισαν τις δυνητικές επιδράσεις της φορολογικής διάβρωσης. Τα έσοδα από τον ΦΕΦΠ διατηρήθηκαν σχεδόν σταθερά ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος αποτελεσματικός συντελεστής μειώθηκε ελαφρά. Η μελέτη καταλήγει ότι σε περίοδο έντονης ανόδου ονομαστικών εισοδημάτων, οι αλλαγές στον ΦΕΦΠ ενίσχυσαν την προοδευτικότητα και την αναδιανομή, χωρίς να υπονομεύσουν τα δημόσια έσοδα.
Φόρος στα κέρδη των τραπεζών: Πολιτικά ελκυστικός, μακροοικονομικά επώδυνος
Η δεύτερη μελέτη, των Χιόνας Μπαλφούσια και Δημήτρη Παπαγεωργίου, προσεγγίζει τη συζήτηση για έκτακτο φόρο στα τραπεζικά κέρδη με εργαλείο ένα δυναμικό στοχαστικό υπόδειγμα γενικής ισορροπίας (DSGE). Το συμπέρασμα είναι σαφές: ένας τέτοιος φόρος, έστω προσωρινός, επηρεάζει την οικονομία κυρίως μέσω του τραπεζικού κεφαλαίου και της χρηματοδότησης, περιορίζοντας την προσφορά πιστώσεων, υπονομεύοντας την αξία των εξασφαλίσεων και τελικά συμπιέζοντας την οικονομική δραστηριότητα και το ΑΕΠ.
Η αναδιανομή των εσόδων του φόρου προς τα νοικοκυριά λειτουργεί εν μέρει αντισταθμιστικά, ενισχύοντας βραχυπρόθεσμα τη ζήτηση, αλλά δεν αρκεί για να μηδενίσει τις αρνητικές επιπτώσεις. Παρότι η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι στην πράξη ο άμεσος αντίκτυπος θα ήταν περιορισμένος, λόγω υψηλής κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών, η μελέτη στέλνει σαφές μήνυμα: τέτοιου τύπου παρεμβάσεις πρέπει να σταθμίζονται όχι μόνο πολιτικά, αλλά και με βάση τη μακροοικονομική τους ζημιά.
Τουρισμός και πληθωρισμός: Οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες στο μικροσκόπιο
Η τρίτη μελέτη, της Ευαγγελίας Κασιμάτη, φωτίζει τον ρόλο των ταξιδιωτικών υπηρεσιών – πακέτα διακοπών, εστίαση, καταλύματα, αεροπορικές μεταφορές – στη διαμόρφωση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ). Δεδομένης της βαρύτητας του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, οι μεταβολές τιμών σε αυτούς τους κλάδους έχουν δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στην πληθωριστική εικόνα της χώρας.
Η μελέτη συγκρίνει τη μεταχείριση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών στον ΕνΔΤΚ και στον εθνικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, αναλύει εποχικότητα, διαρθρωτικές αλλαγές και σοκ όπως η πανδημία COVID-19 και η μετέπειτα ανάκαμψη, ενώ προχωρά και σε διακρατικές συγκρίσεις εντός της Ευρωζώνης. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η κατανόηση της δυναμικής των τιμών στον τουρισμό είναι κρίσιμη όχι μόνο για τον σχεδιασμό πολιτικής στον κλάδο, αλλά και για τη συνολική στρατηγική κατά του πληθωρισμού.
Το τεύχος συνοδεύεται από μη τεχνικές ελληνικές συνόψεις και περιλήψεις των «Δοκιμίων Εργασίας» της Τράπεζας, ενώ είναι διαθέσιμο και στην αγγλική γλώσσα σε ηλεκτρονική μορφή.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το 62ο Οικονομικό Δελτίο λειτουργεί ως «manual πολιτικής» για την επόμενη τριετία: αποθαρρύνει εύκολες, λαϊκιστικές λύσεις τύπου φόρου στα τραπεζικά κέρδη, νομιμοποιεί εκ των υστέρων τη γραμμή στο φορολογικό εισοδήματος και αναδεικνύει ότι ο τουρισμός δεν είναι μόνο μοχλός ανάπτυξης, αλλά και πιθανός επιταχυντής του πληθωρισμού, άρα απαιτείται πολύ πιο στοχευμένη, τεχνοκρατική διαχείριση.
#ΤράπεζαΤηςΕλλάδος #ΟικονομικόΔελτίο #φορολογική_διάβρωση #τράπεζες #πληθωρισμός #τουρισμός
