Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να προετοιμάζει σταδιακή ανατροπή των δασμών σε προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, σηματοδοτώντας αλλαγή πορείας σε μία από τις πιο εμβληματικές εμπορικές πολιτικές των τελευταίων ετών. Η κίνηση αυτή μπορεί να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στις διεθνείς αγορές μετάλλων και να επηρεάσει βιομηχανίες από την Ευρώπη μέχρι την Ασία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των «Financial Times», ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει σχέδιο για την αναστολή ή σημαντική μείωση των δασμών που επιβάλλονται σε σειρά προϊόντων χάλυβα και αλουμινίου. Αν επιβεβαιωθεί και υλοποιηθεί, θα πρόκειται για ουσιαστική αναδίπλωση σε σχέση με την πολιτική επιθετικού προστατευτισμού που χαρακτήρισε την προηγούμενη θητεία του.
Από τον προστατευτισμό στην επιλεκτική αποσυμπίεση
Οι δασμοί σε χάλυβα και αλουμίνιο υπήρξαν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά εργαλεία της εμπορικής στρατηγικής Τραμπ, με στόχο –όπως είχε υποστηριχθεί– την προστασία της αμερικανικής βαριάς βιομηχανίας και την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού, ιδίως από την Κίνα. Παράλληλα, όμως, προκάλεσαν έντονες τριβές με βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η ΕΕ, ο Καναδάς και το Μεξικό, οδηγώντας σε αντίμετρα και αλυσιδωτές στρεβλώσεις στις αλυσίδες αξίας.
Η προοπτική άρσης ή χαλάρωσης των δασμών αντανακλά αφενός τις πιέσεις από την αμερικανική μεταποιητική βιομηχανία, που αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος πρώτων υλών, και αφετέρου την ανάγκη αποκλιμάκωσης εμπορικών εντάσεων σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Η μείωση του κόστους για κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι κατασκευές και ο εξοπλισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει ως έμμεσο μέτρο στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.
Επιπτώσεις για Ευρώπη, Ελλάδα και τις αγορές μετάλλων
Για τις ευρωπαϊκές χαλυβουργίες και τις βιομηχανίες αλουμινίου, μια αμερικανική στροφή σε ηπιότερους δασμούς θα άνοιγε περιθώριο βελτίωσης της πρόσβασης στην αμερικανική αγορά, αν και πολλά θα εξαρτηθούν από το εάν τα μέτρα θα αρθούν οριζόντια ή θα εφαρμοστεί πιο στοχευμένη, διμερώς διαπραγματευμένη προσέγγιση.
Η Ελλάδα, με παρουσία σε προϊόντα χάλυβα και ιδιαίτερα στο αλουμίνιο μέσω εξαγωγικών βιομηχανιών, θα μπορούσε να επωφεληθεί από ένα πιο προβλέψιμο και λιγότερο επιβαρυμένο εμπορικό πλαίσιο, εφόσον οι ευρωπαϊκοί παραγωγοί αποκτήσουν καλύτερους όρους πρόσβασης στις ΗΠΑ. Παράλληλα, μια ενδεχόμενη αποκλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων θα είχε αντανάκλαση στις διεθνείς τιμές μετάλλων, επηρεάζοντας κόστη παραγωγής και επενδυτικές αποφάσεις σε σειρά κλάδων.
Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Δεν είναι σαφές ποιο θα είναι το τελικό εύρος των αλλαγών, ποιοι εταίροι θα ευνοηθούν περισσότερο και αν η άρση δασμών θα συνδεθεί με νέους όρους ή ποσοστώσεις. Οι αγορές θα αναμένουν συγκεκριμένες ανακοινώσεις προτού προεξοφλήσουν μόνιμη μεταβολή στο εμπορικό καθεστώς.
Σχόλιο
: Η πιθανή αναδίπλωση Τραμπ στους δασμούς μετάλλων δείχνει ότι ακόμη και οι πιο σκληρές εμπορικές πολιτικές υποτάσσονται, τελικά, στις πιέσεις κόστους και ανταγωνιστικότητας στο εσωτερικό. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα– ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας, αλλά και την ανάγκη γρήγορης προσαρμογής στρατηγικής σε έναν παγκόσμιο εμπορικό χάρτη που αλλάζει διαρκώς.






