Με πιο ήπιο ύφος αλλά σκληρό περιεχόμενο, ο Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε στο Μόναχο να καθησυχάσει την Ευρώπη για τη δέσμευση των ΗΠΑ, ζητώντας όμως ταυτόχρονα ταχύτερη στρατιωτική αυτονόμηση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποδέχθηκαν προσεκτικά θετικά την αλλαγή τόνου, επιμένοντας όμως στην ανάγκη μιας πιο ανεξάρτητης Ευρώπης.
Η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου σηματοδότησε μια σαφή αλλαγή ύφους σε σχέση με την επιθετική ρητορική του αντιπροέδρου JD Vance το 2025, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλει τη στρατηγική κατεύθυνση της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Ρούμπιο επανέλαβε τον πυρήνα του δόγματος «America First», ζητώντας από την Ευρώπη να επιταχύνει τις αμυντικές δαπάνες και την οικοδόμηση στρατιωτικών δυνατοτήτων, ενώ προειδοποίησε για κίνδυνο «πολιτισμικής εξάλειψης» της Δύσης.
Ήπιος τόνος, σκληρή ατζέντα
Σε αντίθεση με την περυσινή ομιλία Vance, που είχε προκαλέσει σοβαρή ένταση με ευθείες επιθέσεις στην ευρωπαϊκή πολιτική για την ελευθερία του λόγου, τη μετανάστευση και την ασφάλεια, ο Ρούμπιο επέλεξε να επενδύσει σε μια αφήγηση κοινής κληρονομιάς. Περιέγραψε τις ΗΠΑ ως «παιδί της Ευρώπης», επικαλούμενος τη διατλαντική χριστιανική παράδοση και τους ευρωπαϊκούς δεσμούς που διαμόρφωσαν την αμερικανική ταυτότητα.
Παρά τη θερμότερη γλώσσα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ κινήθηκε απολύτως στο πλαίσιο της δεύτερης θητείας Τραμπ: απαξίωσε τις πολιτικές για το κλίμα, μιλώντας για «κλίμα-λατρεία», επανέφερε στο προσκήνιο τα ορυκτά καύσιμα και εξέφρασε δυσπιστία απέναντι στους διεθνείς θεσμούς, με αιχμή τον ΟΗΕ. Στο επίκεντρο έθεσε την «πολιτισμική» σύγκρουση, παρουσιάζοντας τις ΗΠΑ ως «δυναμικό θεματοφύλακα» των δυτικών αξιών και της δυτικής κουλτούρας.
«Δεν μας ενδιαφέρει να είμαστε ευγενικοί και τακτικοί διαχειριστές της ελεγχόμενης παρακμής της Δύσης», τόνισε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι η «αναζωογόνηση μιας παλιάς φιλίας» και η «αναγέννηση του μεγαλύτερου πολιτισμού στην ιστορία». Ο όρος «πολιτισμός» διαπέρασε ολόκληρη την ομιλία του, ενώ αξιοποιήθηκε και ως γραμμή διαχωρισμού έναντι άλλων δυνάμεων, με την Κίνα να επιχειρεί, μέσω του Γουάνγκ Γι, να παρουσιάσει την ίδια και την Ευρώπη ως «εταίρους-πολιτισμούς» και όχι αντιπάλους.
Ευρωατλαντική σχέση: ανακούφιση με επιφύλαξη
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είδαν στην ομιλία μια αναγκαία αποφόρτιση, χωρίς όμως να αγνοούν τις στρατηγικές αποκλίσεις. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι αισθάνθηκε «πολύ καθησυχασμένη» από τον Ρούμπιο, τον οποίο χαρακτήρισε «καλό φίλο και ισχυρό σύμμαχο», υπενθυμίζοντας όμως ότι δεν συμμερίζονται όλοι στην κυβέρνηση Τραμπ την ίδια προσέγγιση. Υπογράμμισε τη θέση ότι «μια ανεξάρτητη Ευρώπη είναι μια ισχυρή Ευρώπη, και μια ισχυρότερη Ευρώπη σημαίνει ισχυρότερη διατλαντική συμμαχία».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τις παρατηρήσεις του Ρούμπιο «συνεπείς» με τη διαχρονική κριτική ότι η Ευρώπη δεν έχει κάνει αρκετά για την ίδια της την άμυνα. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μίλησε για «τελείως διαφορετική κατηγορία» σε σχέση με την ομιλία Vance, αναγνωρίζοντας όμως ότι η Ευρώπη πρέπει να χαράξει πιο αυτόνομη πορεία σε άμυνα, κλίμα και εμπόριο.
Η Κίνα, μέσω του Γουάνγκ Γι, αντέταξε μια ατζέντα ενίσχυσης της παγκόσμιας διακυβέρνησης με τον ΟΗΕ στο κέντρο, σε ευθεία αντίστιξη με τη «έθνη πρώτα» λογική της Ουάσινγκτον. Στο φόντο αυτό, η επιφυλακτικά θετική ευρωπαϊκή υποδοχή της ομιλίας Ρούμπιο δείχνει πως η Ευρώπη επιδιώκει να διατηρήσει τον διατλαντικό δεσμό, αλλά με αυξανόμενη έμφαση στη στρατηγική της αυτονόμηση.
Σχόλιο 
: Η ομιλία Ρούμπιο λειτουργεί ως «μαστίγιο και καρότο»: ρητορική περί κοινής πολιτισμικής κληρονομιάς για να διατηρηθεί η Ευρώπη στο αμερικανικό στρατόπεδο, αλλά με σαφές μήνυμα ότι η Ουάσινγκτον δεν θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί απεριόριστα την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για την ΕΕ, το πραγματικό διακύβευμα είναι αν θα μετατρέψει αυτή την πίεση σε καταλύτη για αμυντική ενοποίηση ή θα παραμείνει ευάλωτη στις εναλλαγές της αμερικανικής πολιτικής.
#ΗΠΑ #ΕΕ #Ρούμπιο #Μόναχο #ΔιατλαντικέςΣχέσεις #Άμυνα
