Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε επίσημη διαδικασία κατά της Shein βάσει του Digital Services Act, εξετάζοντας εθιστικές πρακτικές σχεδιασμού και ανεπαρκή έλεγχο παράνομων προϊόντων. Η υπόθεση δοκιμάζει στην πράξη τη νέα ψηφιακή νομοθεσία της ΕΕ απέναντι σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κολοσσούς fast fashion.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι ανοίγει επίσημη έρευνα κατά της Shein στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), με σοβαρές υπόνοιες ότι η πλατφόρμα δεν έχει λάβει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό παράνομων προϊόντων και ότι χρησιμοποιεί εθιστικά στοιχεία σχεδιασμού που υπονομεύουν την προστασία των καταναλωτών.
Παράνομα προϊόντα και προστασία ανηλίκων στο επίκεντρο
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η έρευνα θα επικεντρωθεί πρώτα στα συστήματα της Shein για τον εντοπισμό και τον αποκλεισμό παράνομων προϊόντων στην ΕΕ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε περιεχόμενο που «θα μπορούσε να συνιστά υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών», όπως κούκλες σεξ που μοιάζουν με παιδιά, προϊόν που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Γαλλία και σε άλλες χώρες.
Παράλληλα, στο στόχαστρο μπαίνουν και άλλες κατηγορίες παράνομων αγαθών, όπως όπλα, μαχαίρια και ματσέτες, τα οποία φέρονται να έχουν εντοπιστεί διαθέσιμα προς πώληση στην πλατφόρμα. Η γαλλική κυβέρνηση είχε επιχειρήσει να μπλοκάρει την πρόσβαση στον ιστότοπο της Shein στη Γαλλία, όμως το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα και παρέπεμψε την υπόθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας έρευνα βάσει του DSA.
Εθιστικός σχεδιασμός και αδιαφάνεια αλγορίθμων
Δεύτερος βασικός άξονας της έρευνας αφορά τον «εθιστικό σχεδιασμό» της υπηρεσίας. Η Κομισιόν θα εξετάσει πρακτικές όπως συστήματα επιβράβευσης για αυξημένη χρήση και εμπλοκή, τα οποία μπορεί να ενθαρρύνουν υπερκατανάλωση και να επηρεάζουν αρνητικά την ευημερία, ιδιαίτερα νεότερων χρηστών. Ο DSA επιβάλλει στις πολύ μεγάλες πλατφόρμες να αξιολογούν και να περιορίζουν τέτοιους συστημικούς κινδύνους.
Τρίτος πυλώνας είναι η διαφάνεια των συστημάτων προτάσεων (recommender systems), δηλαδή οι αλγόριθμοι που επιλέγουν ποια προϊόντα και ποιο περιεχόμενο βλέπουν οι χρήστες. Η νομοθεσία απαιτεί από την Shein να αποκαλύπτει τις βασικές παραμέτρους λειτουργίας αυτών των συστημάτων και να προσφέρει τουλάχιστον μία εύκολα προσβάσιμη επιλογή προτάσεων που να μην βασίζεται σε προφίλ χρηστών.
Ιρλανδική βάση, παγκόσμια επέκταση και πιθανές κυρώσεις
Η Shein, κινεζικής προέλευσης όμιλος fast fashion που δρα κυρίως διαδικτυακά, έχει ως βάση της εντός ΕΕ την Ιρλανδία, χώρα που φιλοξενεί πλήθος πολυεθνικών τεχνολογίας λόγω ευνοϊκού φορολογικού καθεστώτος. Ο ιρλανδικός ρυθμιστικός φορέας Coimisiún na Meán, συντονιστής ψηφιακών υπηρεσιών της χώρας, θα συμμετάσχει στην έρευνα ως αρμόδια αρχή.
Ο κύκλος εργασιών της Shein για το 2024 αναφέρεται περίπου στα 38 δισ. δολάρια, γεγονός που την κατατάσσει στους μεγαλύτερους παίκτες παγκοσμίως στον χώρο της ταχείας μόδας, μετά και τη μεταφορά της παγκόσμιας έδρας της από την Κίνα στη Σιγκαπούρη για ρυθμιστικούς και οικονομικούς λόγους. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν πορίσματα ενοχής, αλλά ξεκινά εις βάθος διερεύνηση· εφόσον διαπιστωθεί μη συμμόρφωση με τον DSA, η Shein μπορεί να κληθεί να αλλάξει πρακτικές ή να αντιμετωπίσει πολύ υψηλά πρόστιμα.
Η υπόθεση αποτελεί κρίσιμο τεστ για την ικανότητα της ΕΕ να επιβάλει τις νέες ψηφιακές της ρυθμίσεις σε ταχύτατα αναπτυσσόμενες πλατφόρμες από την Ασία, με άμεσες προεκτάσεις για την προστασία καταναλωτών και την εποπτεία των online αγορών και στην ελληνική αγορά.
Σχόλιο 
: Η έρευνα για τη Shein δείχνει ότι ο DSA δεν είναι θεωρητικό εργαλείο, αλλά μοχλός σκληρής ρύθμισης απέναντι σε μοντέλα business που βασίζονται σε επιθετικό μάρκετινγκ, αδιαφανείς αλγορίθμους και χαλαρό έλεγχο προϊόντων. Αν η Κομισιόν επιβάλει αυστηρές διορθωτικές κινήσεις, θα διαμορφώσει νέο στάνταρ για όλες τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ.
#Shein #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #DigitalServicesAct #ηλεκτρονικόεμπόριο #fastfashion
