Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε την κεντρική εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, περιορίζοντας δραστικά τις προεδρικές εξουσίες σε δασμούς. Η απόφαση ανοίγει νέο μέτωπο ανάμεσα στη Δικαιοσύνη, τον Λευκό Οίκο και την αμερικανική επιχειρηματική ελίτ.
Η πολυαναμενόμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ακυρώσει τους παγκόσμιους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ συνιστά καμπή τόσο για την αμερικανική οικονομική πολιτική όσο και για την ισορροπία εξουσιών στην Ουάσιγκτον. Πρόκειται για την πρώτη φορά στη δεύτερη θητεία του Τραμπ που το δικαστήριο μπλοκάρει κεντρική προεδρική πολιτική, και μάλιστα την «υπογραφή» του στο πεδίο της οικονομίας.
Σαφές φρένο στις προεδρικές εξουσίες
Στην υπόθεση Learning Resources Inc v Trump, πλειοψηφία έξι δικαστών – τρεις συντηρητικοί και τρεις προοδευτικοί – με επικεφαλής τον πρόεδρο του δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς έκρινε ότι το Σύνταγμα αναθέτει ρητά στο Κογκρέσο, και όχι στον πρόεδρο, την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών. Ο Ρόμπερτς τόνισε ότι οι δασμοί είναι de facto φόροι και επομένως δεν μπορούν να προκύπτουν από μονομερή επίκληση του International Emergency Economic Powers Act.
Το δικαστήριο έκρινε ότι ο Τραμπ παρερμήνευσε τον συγκεκριμένο νόμο, ο οποίος ρυθμίζει τρόπους ελέγχου εισαγωγών αλλά δεν αναφέρει ούτε μία φορά τη λέξη «δασμοί». Αν το Κογκρέσο ήθελε να παραχωρήσει τέτοια εξουσία στον πρόεδρο, θα το είχε διατυπώσει ρητά, υπογράμμισε ο Ρόμπερτς. Στο σκεπτικό του εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικός για την «εξαιρετική» εξουσία που διεκδικούσε ο Τραμπ να επιβάλλει δασμούς «απεριόριστου ύψους, διάρκειας και εύρους» σε οποιαδήποτε χώρα, παρακάμπτοντας τις διαδικαστικές ασφαλιστικές δικλίδες άλλων νόμων περί δασμών.
Η μεταστροφή ενός φιλοτραμπικού δικαστηρίου;
Η απόφαση έρχεται μετά από μια περίοδο κατά την οποία η συντηρητική πλειοψηφία του Ανώτατου Δικαστηρίου είχε επανειλημμένα ευνοήσει την κυβέρνηση Τραμπ μέσω της λεγόμενης «shadow docket», επιτρέποντας μεταξύ άλλων την αποδυνάμωση του υπουργείου Παιδείας, σκληρότερες πρακτικές της μεταναστευτικής υπηρεσίας ICE και περιορισμό δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+ στρατιωτικών. Η σημερινή ρήξη δείχνει ότι, τουλάχιστον σε ζητήματα που θίγουν ευθέως τις αρμοδιότητες του Κογκρέσου και τα συμφέροντα της εταιρικής Αμερικής, το δικαστήριο είναι διατεθειμένο να τραβήξει «κόκκινη γραμμή».
Η αντίδραση του Τραμπ υπήρξε οξύτατη: χαρακτήρισε τους δικαστές που ψήφισαν εναντίον του «ανόητους» και «λαγωνικά» των πολιτικών του αντιπάλων, «αντιπατριώτες» και «άπιστους στο Σύνταγμα», υπονοώντας μάλιστα ότι επηρεάστηκαν από «ξένα συμφέροντα». Στοχοποίησε ονομαστικά ακόμη και συντηρητικούς δικαστές όπως οι Ρόμπερτς, Έιμι Κόνι Μπάρετ και Νιλ Γκόρσατς, παρότι τον είχαν στηρίξει στη συντριπτική πλειονότητα των προηγούμενων κρίσιμων υποθέσεων.
Ο ρόλος της εταιρικής Αμερικής και τα επόμενα μέτωπα
Κρίσιμο υπόβαθρο της απόφασης είναι η στάση της εταιρικής Αμερικής, η οποία απεχθάνεται τους δασμούς του Τραμπ, θεωρώντας ότι διαταράσσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και υπονομεύουν την ανάπτυξη. Οι ίδιοι επιχειρηματικοί κύκλοι αντιδρούν και στην προσπάθεια του προέδρου να καθυποτάξει τη Federal Reserve, απομακρύνοντας μέλη όπως η Λίζα Κουκ χωρίς δέουσα διαδικασία, ώστε να επιβάλει υπερβολικά χαμηλά επιτόκια με κίνδυνο μελλοντικού πληθωρισμού.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το δικαστήριο θα στραφεί εναντίον του Τραμπ κυρίως σε υποθέσεις όπου συγκρούεται με τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρήσεων – όπως οι δασμοί και η ανεξαρτησία της Fed – ενώ θα παραμείνει επιφυλακτικό σε άλλες, όπως η χρήση του Alien Enemies Act για απελάσεις χωρίς επαρκή νομική προστασία.
Η ουσία όμως είναι ότι η απόφαση για τους δασμούς επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των ορίων της «μονοπρόσωπης εκτελεστικής εξουσίας» που προωθεί ο Τραμπ και θέτει το Ανώτατο Δικαστήριο προ της ευθύνης να υπερασπιστεί, ή όχι, τον συνταγματικό έλεγχο στην πιο αυταρχική προεδρία της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας.
Σχόλιο 
: Η ακύρωση των δασμών δείχνει ότι, όταν τα συμφέροντα της Wall Street και της εταιρικής Αμερικής θίγονται, ακόμη και ένα κατά βάση φιλικό προς τον Τραμπ Ανώτατο Δικαστήριο μπορεί να πάρει αποστάσεις. Το ερώτημα για τις αγορές και τη δημοκρατία είναι αν αυτή η «αφύπνιση» θα περιοριστεί σε οικονομικά ζητήματα ή θα επεκταθεί και σε κρίσιμες θεσμικές μάχες, όπως τα δικαιώματα μεταναστών και η ανεξαρτησία των θεσμών.
#ΗΠΑ #Τραμπ #ΑνώτατοΔικαστήριο #Δασμοί #Εμπόριο
