Η φετινή ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους ανέδειξε έναν εμφανώς κουρασμένο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά αμετάβλητα επιθετικό. Παρά την απώλεια του «θεάματος», ο αμερικανός πρόεδρος διατήρησε στο έπακρο την ικανότητά του να πολώνει και να προσβάλλει.
Η εφετινή ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους στο Καπιτώλιο, σχεδόν δύο ώρες μακροσκελής και χωρίς σαφές πολιτικό νήμα, επιβεβαίωσε μια νέα πραγματικότητα στην αμερικανική πολιτική: ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα να ψυχαγωγεί, όχι όμως και την ικανότητα να διχάζει. Η ομιλία, φορτωμένη με ανακρίβειες, αυτοσχεδιασμούς και προσωπικές εμμονές, άφησε ελάχιστο χώρο σε ουσιαστικές πολιτικές προτάσεις, ενώ ανέδειξε έναν πρόεδρο εμφανώς κουρασμένο, με δυσκολία στην ανάγνωση από το autocue και φανερή σωματική κόπωση.
Θεσμός σε κρίση και πρόεδρος σε φθορά
Ο θεσμός της ετήσιας ομιλίας προς το Κογκρέσο, που ιστορικά λειτουργούσε ως απολογισμός και προγραμματικός λόγος, απογυμνώθηκε από το περιεχόμενό του. Σύμφωνα με την ανάλυση, η συνταγματική υποχρέωση για ενημέρωση του Κογκρέσου έχει μετατραπεί, στην εποχή Τραμπ, σε τηλεοπτικό σόου με ελάχιστη θεσμική ουσία. Η φετινή εκδοχή ήταν ιδιαίτερα άτονη: επαναλήφθηκαν τα γνωστά μοτίβα περί «εγκληματιών μεταναστών», «διεφθαρμένων Δημοκρατικών» και προσωπικών αδικιών σε βάρος του προέδρου, χωρίς συγκεκριμένες νέες πρωτοβουλίες σε οικονομία, κοινωνική πολιτική ή εξωτερικές σχέσεις.
Η εικόνα ενός ηγέτη που «γαντζώνεται» στο βήμα, με βραχνή φωνή προς το τέλος της ομιλίας, ενισχύει την αίσθηση πολιτικής και φυσικής φθοράς. Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις –όπως αναφέρεται– δείχνουν το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ να υποχωρεί κοντά στο 38%, σε ένα περιβάλλον επίμονου πληθωρισμού, πιεστικών τιμών για τα νοικοκυριά και δασμών που επιβαρύνουν άμεσα τους καταναλωτές.
Ρητορική μίσους, στοχοποίηση μεταναστών και αντιφάσεις στην οικονομία
Το πιο αιχμηρό τμήμα της ομιλίας αφορούσε και πάλι τη μετανάστευση. Ο Τραμπ περιέγραψε τους μετανάστες με όρους που παραπέμπουν στη ρητορική των κοινωνικών δικτύων, κατηγορώντας τους ακόμη και για «ανικανότητα» να διαβάζουν πινακίδες οδικής κυκλοφορίας, αποδίδοντας σε αυτούς δυστυχήματα και εγκληματικότητα. Ιδιαίτερη στόχευση υπήρξε προς την κοινότητα των Σομαλοαμερικανών στη Μινεσότα, με τον πρόεδρο να υποστηρίζει ότι «εισάγουν» διαφθορά, επαναλαμβάνοντας ένα σχήμα συλλογικής ενοχοποίησης πολιτισμών και χωρών προέλευσης.
Παράλληλα, η ομιλία ήταν γεμάτη από αντικρουόμενους ισχυρισμούς για την οικονομία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι έχει μειώσει το κόστος υγείας, την ώρα που οι παρεμβάσεις του στις επιδοτήσεις του Affordable Care Act έχουν, σύμφωνα με την κριτική, αυξήσει σημαντικά τα ασφάλιστρα για πολλούς Αμερικανούς τους τελευταίους δύο μήνες. Επέμεινε επίσης στη στρατηγική των δασμών, παρότι το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τους έχει πρόσφατα ακυρώσει, μεταφέροντας τελικά το βάρος στους απλούς καταναλωτές.
Η επίκληση μιας «ισχυρής οικονομίας» στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις αποδόσεις της Wall Street και την έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη – μια φούσκα προσδοκιών που, όπως σημειώνεται, είτε θα εκραγεί είτε, αν επιβεβαιωθεί, θα συμπιέσει ακόμη περισσότερο την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Σε κάθε περίπτωση, η καθημερινή εμπειρία της μέσης Αμερικανίδας εργαζόμενης, που «αισθάνεται στριμωγμένη και σε πίεση», δεν βρήκε ουσιαστική αντανάκλαση στην ομιλία.
Πολιτική πόλωση, κενό περιεχόμενο και ερώτημα για τους Δημοκρατικούς
Στις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της βραδιάς, ο Τραμπ επιτέθηκε απευθείας στους Δημοκρατικούς μέσα στην αίθουσα, αποκαλώντας τους «τρελούς» και ισχυριζόμενος ότι «καταστρέφουν τη χώρα». Οι Ρεπουμπλικάνοι σηκώθηκαν και χειροκρότησαν, ενώ οι Δημοκρατικοί παρέμειναν καθιστοί, επιδεικνύοντας τυπική κοινοβουλευτική ευγένεια. Η σκηνή αυτή οδηγεί την αρθρογράφο στο ερώτημα κατά πόσο η επίκληση της «ευπρέπειας» έχει νόημα απέναντι σε μια ρητορική που θεωρεί θεσμούς, κανόνες και αντιπάλους ως εμπόδια προς εξόντωση και όχι ως συνομιλητές.
Η συνολική εικόνα της βραδιάς ήταν, όπως περιγράφεται, «βαθύτατα ξεχάσιμη» ως προς το περιεχόμενο, αλλά αποκαλυπτική ως προς το ύφος εξουσίας: μια προεδρία που συνδέει διαρκώς τη διακυβέρνηση με το θέαμα, αλλά πλέον χωρίς καν το στοιχείο της γοητείας ή της έντασης, αφήνοντας μόνο την ωμή πόλωση, τις προσβολές και την αναπαραγωγή ψευδών αφηγήσεων.
Σχόλιο 
: Η ομιλία Τραμπ λειτουργεί ως προειδοποίηση και για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες: όταν ο θεσμικός λόγος μετατρέπεται σε κενό θέαμα και μηχανισμό στοχοποίησης μειονοτήτων, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αισθητική υποβάθμιση της πολιτικής, αλλά η σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η πολιτική πόλωση συχνά τείνει να υπερβεί τα όρια του θεσμικού διαλόγου, η αμερικανική εμπειρία δείχνει πόσο εύκολα μια δημοκρατία μπορεί να συνηθίσει στο «αδιανόητο» και να αποδεχθεί την τοξικότητα ως νέα κανονικότητα.
#ΗΠΑ #Trump #ΚατάστασηΤουΈθνους #ΠολιτικήΠόλωση #Μετανάστευση
