Η Κομισιόν παρουσιάζει τον Βιομηχανικό Επιταχυντή, έναν νέο νόμο που συνδέει δημόσια ενίσχυση με «Made in EU» και χαμηλές εκπομπές άνθρακα. Στόχος είναι η ανασυγκρότηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοίγει ένα νέο, σαφώς πιο παρεμβατικό κεφάλαιο στη βιομηχανική της πολιτική, εγκρίνοντας τη νομοθετική πρόταση για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή (Industrial Acceleration Act – IAA). Ο νόμος φιλοδοξεί να ενισχύσει τη ζήτηση για τεχνολογίες και προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα που κατασκευάζονται εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνδέοντας ευθέως τη δημόσια χρηματοδότηση με την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Στόχος: Βιομηχανία στο 20% του ΑΕΠ και στρατηγική αυτονομία
Ο Βιομηχανικός Επιταχυντής στοχεύει στην ανασυγκρότηση της μεταποίησης, την υποστήριξη της ανάπτυξης επιχειρήσεων και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, ενώ ταυτόχρονα επιταχύνει τη μετάβαση της βιομηχανίας σε καθαρότερες τεχνολογίες. Η Κομισιόν θέτει ως πολιτικό ορίζοντα την αύξηση της συμμετοχής της βιομηχανίας στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως το 2035, από περίπου 14% σήμερα.
Κεντρικό εργαλείο είναι η εισαγωγή στοχευμένων απαιτήσεων «Made in EU» ή/και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος σε δημόσιες συμβάσεις και προγράμματα στήριξης σε στρατηγικούς κλάδους: χάλυβας, τσιμέντο, αλουμίνιο, αυτοκινητοβιομηχανία και τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Το πλαίσιο μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα χημικά, ενισχύοντας τη λεγόμενη «στρατηγική αυτονομία» της ΕΕ.
Όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, ο στόχος είναι οι εταιρείες σε στρατηγικούς τομείς, όταν λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση, να προμηθεύονται «έναν ορισμένο αριθμό ή ποσοστό κρίσιμων συστατικών από την Ευρώπη». Με άλλα λόγια, τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων πρέπει να κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε ευρωπαϊκή παραγωγή και θέσεις εργασίας.
Αυτοκινητοβιομηχανία, καθαρή ενέργεια και βαριά βιομηχανία στο επίκεντρο
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους βασικούς αποδέκτες των νέων κανόνων. Για να δικαιούνται δημόσιες ενισχύσεις, όπως πριμ αγοράς ή επιδοτήσεις, τα ηλεκτρικά οχήματα θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον 70% τοπικά εξαρτήματα και μπαταρία ευρωπαϊκής κατασκευής. Παρόμοιες απαιτήσεις προβλέπονται για τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας και πυρηνική ενέργεια.
Στις βαριές βιομηχανίες, κατασκευαστικές εταιρείες και αυτοκινητοβιομηχανίες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να προμηθεύονται τσιμέντο και αλουμίνιο «Made in EU». Για τον χάλυβα, η έμφαση δίνεται όχι στην προέλευση αλλά στο αποτύπωμα άνθρακα: απαιτείται χάλυβας χαμηλών εκπομπών, στοιχείο που ωθεί και τις εισαγωγές προς πιο «πράσινα» πρότυπα.
Παράλληλα, το IAA επιβάλλει στα κράτη μέλη να δημιουργήσουν ενιαία ψηφιακή διαδικασία αδειοδότησης («one-stop-shop») για βιομηχανικές επενδύσεις και να ορίσουν «Περιοχές Βιομηχανικής Επιτάχυνσης» – οργανωμένες ζώνες καθαρής μεταποίησης όπου οι αδειοδοτήσεις και οι υποδομές θα επιταχύνονται.
Ισότιμη πρόσβαση, μεγάλες επενδύσεις και γεωοικονομική ασφάλεια
Η Επιτροπή επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τη διατήρηση του ανοίγματος στο διεθνές εμπόριο. Χώρες που προσφέρουν συγκρίσιμη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις –όπως όσες συμμετέχουν στη Συμφωνία Δημοσίων Συμβάσεων του ΠΟΕ ή έχουν συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου ή τελωνειακή ένωση με την ΕΕ– θα απολαμβάνουν ίση μεταχείριση στις ευρωπαϊκές δημόσιες συμβάσεις.
Για μεγάλες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς τομείς, όπου μία μόνο τρίτη χώρα ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας, το IAA θέτει αυστηρούς όρους: τουλάχιστον 50% ευρωπαϊκή απασχόληση, ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας, ενίσχυση καινοτομίας. Το σκεπτικό είναι η μείωση των μονομερών εξαρτήσεων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας της ΕΕ.
Η πρόταση θα περάσει τώρα στη φάση διαπραγμάτευσης μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, όπου αναμένεται έντονη συζήτηση τόσο για τη συμβατότητά της με τους κανόνες του ΠΟΕ όσο και για τις επιπτώσεις της στον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις εντός της ΕΕ.
Σχόλιο 
: Ο Βιομηχανικός Επιταχυντής αποτελεί την πιο καθαρή μέχρι σήμερα παραδοχή ότι η ΕΕ εισέρχεται σε εποχή βιομηχανικού προστατευτισμού «νέας γενιάς», με πράσινο μανδύα και σαφή στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες. Για χώρες όπως η Ελλάδα, ανοίγει παράθυρο για προσέλκυση βιομηχανικών επενδύσεων και πράσινων αλυσίδων αξίας, αλλά προϋποθέτει ταχεία προσαρμογή διοίκησης, υποδομών και επιχειρήσεων ώστε να αξιοποιηθούν τα κίνητρα και να αποφευχθεί ο κίνδυνος περιθωριοποίησης στην ευρωπαϊκή βιομηχανική σκακιέρα.
#ΕΕ #Κομισιόν #MadeInEU #Βιομηχανία #ΠράσινηΜετάβαση
