Η Γερμανία παραμένει εγκλωβισμένη σε παρωχημένα πρότυπα ρόλων, με επίμονο μισθολογικό χάσμα και άνιση κατανομή φροντίδας. Η πρόταση για 33ωρη εβδομάδα εργασίας επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την ισορροπία καριέρας και οικογένειας.
Παρά τη ρητορική υπέρ της ισότητας, η γερμανική αγορά εργασίας εξακολουθεί να αναπαράγει βαθιά ριζωμένες ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών. Τα τελευταία στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι το μισθολογικό χάσμα παραμένει σημαντικό, ενώ οι γυναίκες συνεχίζουν να εργάζονται πολύ συχνότερα μερικώς και να αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο βάρος της απλήρωτης φροντίδας στο σπίτι.
Φορολογικά κίνητρα και παγιωμένα πρότυπα ρόλων
Η κοινωνιολόγος Γιούτα Άλμεντινγκερ, επίτιμη καθηγήτρια στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και πρώην πρόεδρος του WZB Berlin Social Science Center, υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προθέσεων. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου 80% των ανδρών δηλώνουν πως, αν αποκτούσαν σήμερα παιδί, θα ήθελαν να μειώσουν τις ώρες εργασίας τους και να μοιραστούν ισότιμα τη φροντίδα. Ωστόσο, στην πράξη, το μοντέλο καταλήγει συχνά σε έναν βασικό άνδρα-κουβαλητή και μια γυναίκα σε καθεστώς μερικής απασχόλησης.
Κομβικό ρόλο παίζουν τα οικονομικά κίνητρα. Οι άνδρες εξακολουθούν να αμείβονται καλύτερα, άρα είναι «λογικό» από οικονομική σκοπιά η γυναίκα να πάρει τη γονική άδεια ή να περιορίσει τις ώρες εργασίας της, με κόστος όμως την επαγγελματική της εξέλιξη. Επιπλέον, το γερμανικό φορολογικό σύστημα ευνοεί τα παντρεμένα ζευγάρια όπου ο ένας σύζυγος κερδίζει σημαντικά περισσότερα, ωθώντας τις οικογένειες να οργανώσουν τη ζωή τους όχι με βάση την ισότητα, αλλά με βάση τη φορολογική βελτιστοποίηση. Η Άλμεντινγκερ ζητά ευθέως την κατάργηση αυτών των ρυθμίσεων, εφόσον ο πολιτικός στόχος είναι πράγματι η ισότητα φύλων.
Ανατολή–Δύση, συντάξεις και νέα γυναικεία διλήμματα
Η Γερμανία παρουσιάζει ακόμη μια έντονη γεωγραφική τομή. Στα ανατολικά κρατίδια, κληρονομιά της πρώην ΛΔΓ, η πλήρης απασχόληση των γυναικών ήταν ιστορικά κοινωνικά αποδεκτή και θεσμικά υποστηριζόμενη. Έτσι, σήμερα οι γυναίκες στην Ανατολή εργάζονται λιγότερο συχνά μερικώς, κάνουν μικρότερα διαλείμματα καριέρας και εμφανίζουν σαφώς μικρότερο συνταξιοδοτικό χάσμα σε σχέση με τους άνδρες. Στη Δυτική Γερμανία, όπου κυριάρχησε το μοντέλο της «καλής οικογένειας» με έναν μόνο εργαζόμενο σύζυγο, οι ανισότητες στις συντάξεις είναι πολύ πιο έντονες.
Η πίεση για συνδυασμό καριέρας και μητρότητας οδηγεί σε νέα άκρα. Η Άλμεντινγκερ καταγράφει μια αυξανόμενη πόλωση: από τη μία, γυναίκες που υιοθετούν το ρεύμα των λεγόμενων «tradwives», επιλέγοντας να μείνουν πλήρως στο σπίτι· από την άλλη, γυναίκες που επενδύουν αποκλειστικά στην καριέρα και απορρίπτουν την τεκνοποίηση. Αν και μειοψηφικές, αυτές οι τάσεις δείχνουν το κόστος ενός συστήματος που δεν προσφέρει βιώσιμες ενδιάμεσες λύσεις.
Η 33ωρη εβδομάδα και το παράδειγμα της Ισλανδίας
Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, η Άλμεντινγκερ προτείνει μια ριζική επανεξέταση του χρόνου εργασίας: καθιέρωση 33ωρης εβδομάδας για όλους, άνδρες και γυναίκες. Η ιδέα είναι να μειωθούν ελαφρώς οι ώρες των ανδρών και να αυξηθούν αντίστοιχα των γυναικών, ώστε το συνολικό παραγόμενο έργο όχι μόνο να μην μειωθεί, αλλά να αυξηθεί, ενώ ταυτόχρονα να απελευθερωθεί χρόνος για τη μοιρασμένη φροντίδα παιδιών και νοικοκυριού.
Κρίσιμος παράγοντας είναι και η ευελιξία στον κύκλο ζωής: περίοδοι με 28 ώρες εργασίας όταν υπάρχουν μικρά παιδιά ή άλλες ανάγκες φροντίδας και φάσεις με αυξημένες ώρες αργότερα. Η πρόταση συνδέεται και με τις τεχνολογικές εξελίξεις: η τεχνητή νοημοσύνη και τα μοντέλα job sharing καθιστούν πιο ρεαλιστική τη μείωση ωρών χωρίς απώλεια παραγωγικότητας.
Η Ισλανδία λειτουργεί ως εργαστήριο πολιτικών ισότητας. Για 16 συνεχόμενα χρόνια βρίσκεται στην κορυφή του Global Gender Gap Report και έχει δοκιμάσει συστηματικά συντομότερα ωράρια εργασίας. Κατά την Άλμεντινγκερ, τέτοια παραδείγματα αποδεικνύουν ότι η γερμανική –και ευρύτερα ευρωπαϊκή– στασιμότητα δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά ζήτημα πολιτικών επιλογών και κοινωνικής βούλησης.
Σχόλιο 
: Η γερμανική εμπειρία λειτουργεί ως προειδοποίηση και για την Ελλάδα: χωρίς αναμόρφωση φορολογίας, ωραρίων και υποδομών φροντίδας, η ρητορική περί ισότητας θα παραμένει κενό γράμμα, με υψηλό οικονομικό και δημογραφικό κόστος.
#Ισότητα #Γυναίκες #Εργασία #Γερμανία #ΜισθολογικόΧάσμα #Εργασιακά
