Οκτώ ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζητούν στοχευμένη σκλήρυνση των κανόνων βίζας για Ρώσους με πολεμική εμπειρία στην Ουκρανία. Στο επίκεντρο οι κίνδυνοι εγκληματικότητας, τρομοκρατίας και εχθρικής κρατικής δράσης εντός Σένγκεν.
Μια νέα γραμμή άμυνας στο πεδίο της εσωτερικής ασφάλειας επιχειρούν να χαράξουν οκτώ χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας από τις Βρυξέλλες αυστηρότερους περιορισμούς στις βίζες για Ρώσους υπηκόους με πολεμική εμπειρία στην Ουκρανία. Η πρωτοβουλία αναδεικνύει τον φόβο ότι η σταδιακή αποστράτευση ή εναλλαγή μαχητών του Κρεμλίνου μπορεί να μεταφέρει κινδύνους βίας και οργανωμένου εγκλήματος στο εσωτερικό της ζώνης Σένγκεν.
Η κοινή επιστολή και οι ανησυχίες για τη ζώνη Σένγκεν
Σε επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι ηγέτες Γερμανίας (Φρίντριχ Μερτς), Πολωνίας (Ντόναλντ Τουσκ), Εσθονίας, Φινλανδίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Ρουμανίας και Σουηδίας προειδοποιούν ότι ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας δημιουργεί «μακροπρόθεσμους κινδύνους εσωτερικής ασφάλειας» για την ΕΕ.
Στο στόχαστρο βρίσκονται κυρίως αποστρατευμένοι ή «περιστρεφόμενοι» μαχητές – συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων που στρατολογήθηκαν από ρωσικές φυλακές – οι οποίοι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των κυβερνήσεων, ενδέχεται να επιχειρήσουν να ταξιδέψουν σε χώρες της ΕΕ. Οι υπογράφοντες συνδέουν αυτή την προοπτική με αυξημένο κίνδυνο οργανωμένου εγκλήματος, βίαιων εγκλημάτων, αλλά και εχθρικών ενεργειών κρατικής καθοδήγησης, όπως κατασκοπεία ή δολιοφθορά.
Η ανησυχία εντείνεται από τον όγκο των αιτήσεων. Ρώσοι υπήκοοι υπέβαλαν το 2025 μεταξύ 620.000 και 670.000 αιτήσεων για βίζα Σένγκεν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ταξιδιωτικής βιομηχανίας, κατατάσσοντας τη Ρωσία στις πέντε πρώτες χώρες προέλευσης αιτούντων. Περίπου τέσσερις στους πέντε αιτούντες έλαβαν θετική απάντηση. «Κάθε είσοδος ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια ενός κράτους-μέλους ή ολόκληρης της ζώνης Σένγκεν», τονίζεται χαρακτηριστικά στην επιστολή.
Πιθανές αλλαγές στους κανόνες βίζας και οι πολιτικές προεκτάσεις
Οι οκτώ χώρες ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί στοχευμένους περιορισμούς βίζας για Ρώσους με πολεμική εμπειρία και να εξετάσει αλλαγές στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, ώστε να καταστούν δυνατές συντονισμένες απαγορεύσεις εισόδου. Ήδη τα τελευταία χρόνια, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, πολλά κράτη-μέλη έχουν περιορίσει τη χορήγηση θεωρήσεων, μειώνοντας τη διάρκεια ισχύος και περιορίζοντας τον αριθμό των εισόδων.
Η νέα κίνηση, ωστόσο, πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, εισάγοντας de facto ένα φίλτρο «ασφάλειας» ειδικά για άτομα με στρατιωτική εμπλοκή. Αυτό εγείρει σύνθετα νομικά και πολιτικά ερωτήματα: πώς θα αποδεικνύεται η συμμετοχή σε εχθροπραξίες, πώς θα αποφεύγονται οι συλλογικές τιμωρίες και πώς θα διασφαλίζονται τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ασύλου για όσους ενδεχομένως λιποτακτήσουν από το ρωσικό στρατιωτικό μηχανισμό.
Για τις βόρειες και ανατολικές χώρες της ΕΕ, που αισθάνονται άμεση γεωπολιτική πίεση από τη Μόσχα, η προτεραιότητα είναι η αποτροπή εισροής εν δυνάμει βίαιων και στρατιωτικά εκπαιδευμένων ατόμων. Για άλλες πρωτεύουσες, το ζήτημα πιθανόν να ιδωθεί μέσα από το πρίσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανάγκης να μη στοχοποιηθούν συλλήβδην οι Ρώσοι πολίτες.
Το θέμα αναμένεται να τροφοδοτήσει έντονη συζήτηση στα επόμενα Ευρωπαϊκά Συμβούλια, καθώς τα κράτη-μέλη αναζητούν ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ζώνης Σένγκεν και στη διατήρηση της αξιοπιστίας της ΕΕ ως χώρου δικαίου και προστασίας προσφύγων.
Σχόλιο 
: Η πρωτοβουλία των οκτώ χωρών δείχνει πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία μεταφέρεται από τα μέτωπα στα μητρώα βίζας και στα συστήματα ελέγχου συνόρων. Η ΕΕ καλείται να φτιάξει ένα λεπτομερές, νομικά θωρακισμένο φίλτρο ασφάλειας, χωρίς να διολισθήσει σε αδιακρίτως συλλογική στοχοποίηση. Η ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και δικαιωμάτων θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ συνοχής για τη ζώνη Σένγκεν και, κατ’ επέκταση, για την ίδια την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
#ΕΕ #Ρωσία #Σένγκεν #Ουκρανία #Ασφάλεια
