Ο de facto αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν αναδιαμορφώνει τον χάρτη της θαλάσσιας μεταφοράς ενέργειας. Ελληνικά, κινεζικά, ινδικά και περιφερειακά συμφέροντα δοκιμάζουν «διαπραγματευμένες» διελεύσεις, με υψηλό ρίσκο για πληρώματα και αγορές.
Ο de facto αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, εν μέσω της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, απειλεί με τη σοβαρότερη διακοπή του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου στην Ιστορία. Η ναυτιλιακή κίνηση έχει καταρρεύσει: από περισσότερα από 100 δεξαμενόπλοια ημερησίως πριν από τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου, μόλις 21 πλοία έχουν καταφέρει να διέλθουν από τότε, σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Market Intelligence.
Χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πλοία στον Περσικό Κόλπο, με περίπου 400 πλοία να καταγράφονται ενεργά στον Κόλπο του Ομάν και δεκάδες να αγκυροβολούν κοντά στο στενό, περιμένοντας πράσινο φως για ασφαλή διέλευση. Η Τεχεράνη εφαρμόζει έναν ιδιότυπο «επιλεκτικό αποκλεισμό», επιτρέποντας περασμάτα μόνο σε φορτία που εντάσσονται σε διαπραγματευμένα σχήματα ασφαλών ταξιδιών.
Ελληνικά τάνκερ στην επικίνδυνη ζώνη
Στο επίκεντρο των ελάχιστων διελεύσεων βρίσκονται και ελληνικά συμφέροντα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, Έλληνες πλοιοκτήτες υπό τη διαχείριση της Dynacom Tankers Management του Γιώργου Προκοπίου, με έδρα την Αθήνα, συγκαταλέγονται στους πρώτους που τόλμησαν να δοκιμάσουν τη διαδρομή.
Το «Shenlong», δεξαμενόπλοιο τύπου Suezmax με σημαία Λιβερίας, διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ γύρω στις 8 Μαρτίου, μεταφέροντας περίπου 1 εκατ. βαρέλια σαουδαραβικού πετρελαίου προς τη Μουμπάι. Ακολούθησε το «Smyrni», επίσης φορτωμένο με πετρέλαιο από τη Σαουδική Αραβία, το οποίο διέπλευσε τη διώρυγα την περασμένη εβδομάδα και αγκυροβόλησε στη Μουμπάι.
Δεν είναι σαφές αν το «Smyrni» εξασφάλισε ασφαλή διέλευση λόγω του ότι το φορτίο του προοριζόταν για την Ινδία, όμως η κίνηση αναδεικνύει τον ρόλο της ελληνόκτητης ναυτιλίας ως κρίσιμου κρίκου στην παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα, ακόμη και σε συνθήκες ακραίου γεωπολιτικού ρίσκου.
Η Κίνα, η Ινδία και η γεωπολιτική των «επιλεκτικών διελεύσεων»
Η Τεχεράνη αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό να στοχοποιεί πλοία με κινεζική σύνδεση. Δεκάδες πλοία που εκπέμπουν μέσω AIS προορισμούς ή στοιχεία που παραπέμπουν σε κινεζική ιδιοκτησία ή πλήρωμα δραστηριοποιούνται στην περιοχή, ενώ από την 1η έως τις 15 Μαρτίου έντεκα πλοία συνδεόμενα με την Κίνα διέσχισαν τα Στενά, σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence.
Το Πεκίνο διαπραγματεύεται με το Ιράν ασφαλείς διελεύσεις για φορτία πετρελαίου και LNG από το Κατάρ, ενώ η ροή ιρανικού πετρελαίου προς την Κίνα συνεχίζεται. Ωστόσο, το περιστατικό της 12ης Μαρτίου, όταν κινεζικής ιδιοκτησίας πλοίο που μετέδιδε «China Owner» μέσω AIS χτυπήθηκε από θραύσματα κοντά στο Jebel Ali, λειτούργησε αποτρεπτικά και περιόρισε τις επόμενες κινεζικές διελεύσεις, παρά το γεγονός ότι η κρατική Cosco έχει ήδη παγώσει νέες κρατήσεις στη Μέση Ανατολή.
Η Ινδία, από την πλευρά της, επιδιώκει απευθείας συνεννόηση με την Τεχεράνη. Ο υπουργός Εξωτερικών Σ. Τζαϊσάνκαρ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «παραγωγικές», με δύο ινδικά πλοία LPG της Shipping Corporation of India να λαμβάνουν άδεια διέλευσης. Παράλληλα, πακιστανικό Aframax υπό πακιστανική σημαία έγινε το πρώτο μη ιρανικό φορτηγό που διέσχισε τα Στενά μεταδίδοντας κανονικά τη θέση του, ενώ τουρκικές αρχές επιβεβαίωσαν μία επιτυχή διέλευση τουρκικής ιδιοκτησίας πλοίου, την ώρα που άλλα 14 τουρκικά πλοία παραμένουν σε αναμονή.
Παγκόσμιος ενεργειακός κίνδυνος και ναυτιλιακό αδιέξοδο
Παρά τις μεμονωμένες διελεύσεις, περίπου 22 πλοία φορτωμένα με πετρέλαιο, LPG και LNG παραμένουν αγκυροβολημένα, περιμένοντας εγγυήσεις ασφαλείας. Η εικόνα επιβεβαιώνει ότι, όπως επισημαίνουν ναυτιλιακοί αναλυτές, «επιλεγμένα φορτία ενδέχεται να διαπραγματεύονται ασφαλή διέλευση», αλλά η γενική εικόνα είναι ενός στενού που παραμένει ουσιαστικά κλειστό για τη ροή ενέργειας, με την Τεχεράνη να συνεχίζει σποραδικές επιθέσεις σε πλοία.
Για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, η κατάσταση στον Περσικό λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου: συμπιέζει την προσφορά, αυξάνει τα ασφάλιστρα κινδύνου, αναδιατάσσει εμπορικές ροές και ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ κρατών όπως η Κίνα και η Ινδία. Για την ελληνόκτητη ναυτιλία, η οποία διαχειρίζεται κρίσιμο μερίδιο του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων, το δίλημμα είναι σαφές: υψηλοί ναύλοι με εξαιρετικά αυξημένο επιχειρησιακό και πολιτικό ρίσκο.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι η υποδομή της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας όταν ένα μόνο γεωγραφικό «σημείο συμφόρησης» μετατρέπεται σε εργαλείο στρατηγικής πίεσης. Οι στοχευμένες διελεύσεις ελληνικών, κινεζικών και ινδικών πλοίων δείχνουν ότι η αγορά δεν παγώνει, αλλά λειτουργεί σε καθεστώς «διαπραγματευμένης ομηρίας», όπου κάθε ταξίδι είναι προϊόν πολιτικών παζαριών και υπολογισμένου ρίσκου. Για την Ελλάδα, η παρουσία ελληνικών τάνκερ στην πρώτη γραμμή επιβεβαιώνει τη βαρύτητα της ναυτιλίας της, αλλά και την ανάγκη για αυστηρό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου, καθώς ένα σοβαρό περιστατικό θα μπορούσε να έχει όχι μόνο οικονομικές, αλλά και διπλωματικές παρενέργειες.
#ΣτενάΟρμούζ #Ιράν #ΕλληνικήΝαυτιλία #Πετρέλαιο #ΜέσηΑνατολή
