Η φετινή καλλιεργητική χρονιά βρίσκει τους Έλληνες αγρότες σε στενωπό ρευστότητας, ενόψει σποράς και αυστηρότερων ελέγχων. Η μετάβαση σε διαφανέστερο πλαίσιο ενισχύσεων σκοντάφτει σε καθυστερήσεις που συμπιέζουν την πραγματική οικονομία της υπαίθρου.
Στο πιο κρίσιμο σημείο της εαρινής σποράς, ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή ασφυξία ρευστότητας. Η αυστηροποίηση των ελέγχων στις ενισχύσεις, η καθυστέρηση εκκίνησης του ΟΣΔΕ 2026 και ο βραδύς ρυθμός υλοποίησης των μέτρων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) δημιουργούν ένα επικίνδυνο κενό χρηματοδότησης για τους παραγωγούς.
Έλεγχοι ΑΑΔΕ και myDATA: αναγκαία διαφάνεια, οδυνηρή μετάβαση
Η ενεργή εμπλοκή της ΑΑΔΕ και του συστήματος myDATA στην εκκαθάριση των ενισχύσεων οδηγεί σε εκτεταμένες διασταυρώσεις ηλεκτρονικών τιμολογίων αγοράς εφοδίων και πώλησης παραγωγής. Θεσμικά πρόκειται για κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση: ενίσχυση της διαφάνειας, περιορισμός παρατυπιών και στόχευση των επιδοτήσεων σε πραγματικά ενεργούς αγρότες.
Ωστόσο, τα μεγέθη των εκκρεμοτήτων είναι ενδεικτικά της πίεσης. Για τα Οικολογικά Σχήματα του 2025 έχουν δεσμευθεί πάνω από 420 εκατ. ευρώ, ενώ το συνολικό πακέτο για φέτος υπερβαίνει τα 500 εκατ. ευρώ, καθώς προστίθενται επιπλέον 120 εκατ. ευρώ για κτηνοτρόφους, σιτοπαραγωγούς, βαμβακοπαραγωγούς και ρυζοκαλλιεργητές. Με ορίζοντα πληρωμής τον Μάιο 2026, ένας παραγωγός που σήμερα σπέρνει, χρηματοδοτεί τη σπορά του από ίδια κεφάλαια ή πίστωση, γνωρίζοντας ότι τα αντίστοιχα χρήματα θα φτάσουν σε δύο έως τρεις μήνες.
Την εικόνα επιβαρύνουν οι χιλιάδες ΑΦΜ που βρίσκονται σε «γκρίζα ζώνη» λόγω αναντιστοιχιών σε ΑΤΑΚ, ΚΑΕΚ ή δεδομένα monitoring. Για αυτούς, η αβεβαιότητα ως προς το αν και πότε θα πληρωθούν μεταφράζεται σε πλήρη απουσία προγραμματισμού. Η μετάβαση στο νέο καθεστώς ελέγχων, όσο αναγκαία κι αν είναι, δημιουργεί ένα προσωρινό αλλά οξύ έλλειμμα ρευστότητας ακριβώς στην κορύφωση των αναγκών.
ΟΣΔΕ 2026, Κάρτα Αγρότη και επενδυτική υστέρηση
Η καθυστέρηση στην έναρξη των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2026 μπλοκάρει και το βασικό εργαλείο βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης: την Κάρτα Αγρότη. Χωρίς οριστικοποιημένη δήλωση, οι τράπεζες δεν μπορούν να υπολογίσουν την αξία των ενισχύσεων και να προχρηματοδοτήσουν έως και το 80% τους. Έτσι, ένας βαμβακοπαραγωγός με δικαιώματα 5.000 ευρώ, που υπό κανονικές συνθήκες θα είχε ήδη 4.000 ευρώ διαθέσιμα για σπόρους και λιπάσματα, σήμερα μένει εκτεθειμένος.
Το κενό αυτό μετακυλίεται στα καταστήματα γεωργικών εφοδίων, τα οποία αναγκάζονται να επεκτείνουν την πίστωση προς τους πελάτες τους, αναλαμβάνοντας αυξημένο ρίσκο σε μια περίοδο ήδη αυξημένων επιτοκίων και κόστους κεφαλαίου.
Παράλληλα, ο βραδύς ρυθμός υλοποίησης των προγραμμάτων του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ – όπως η αξιολόγηση των Νέων Αγροτών και η προκήρυξη των νέων Σχεδίων Βελτίωσης – αναβάλλει κρίσιμες επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και τεχνολογίες. Έτσι, η κεφαλαιακή ενίσχυση της υπαίθρου καθυστερεί, ακριβώς τη στιγμή που ο κλάδος καλείται να αναβαθμίσει την παραγωγικότητά του για να αντέξει στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ο ελληνικός πρωτογενής τομέας βρίσκεται σε φάση δομικής μετάβασης προς ψηφιοποίηση και αυστηρότερους ελέγχους. Η στρατηγική κατεύθυνση δεν αμφισβητείται· εκεί που εντοπίζεται το πρόβλημα είναι στον συγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης με τα αδιαπραγμάτευτα βιολογικά και αγρονομικά χρονοδιαγράμματα της φύσης. Όταν περίπου 545 εκατ. ευρώ Οικολογικών Σχημάτων παραμένουν σε αναμονή, χιλιάδες ΑΦΜ είναι μπλοκαρισμένα και η Κάρτα Αγρότη δεν έχει ενεργοποιηθεί ευρέως, η αγορά δεν λειτουργεί σε καθεστώς κανονικότητας.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση και η διοίκηση οφείλουν να αποδείξουν ότι η μετάβαση στη νομιμότητα μπορεί να γίνει χωρίς να διαλύσει τη ρευστότητα του αγροτικού χώρου. Η επιτάχυνση ελέγχων, πληρωμών και ΟΣΔΕ, με στοχευμένη διαχείριση των «γκρίζων» περιπτώσεων, είναι κρίσιμη όχι μόνο για το εισόδημα των αγροτών, αλλά και για τη διατροφική ασφάλεια και την περιφερειακή συνοχή της χώρας.
#αγροτική_οικονομία #ΟΣΔΕ #ΚάρταΑγρότη #ΠΑΑ #ΚΑΠ
