Για τρίτο συνεχόμενο μήνα οι δημοπρασίες δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου αποτυγχάνουν, αποκαλύπτοντας βαθιές δομικές αδυναμίες. Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον σκληραίνει το παιχνίδι γύρω από το αμερικανικό LNG και τη συμφωνία Turnberry.
Το φιλόδοξο σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου Ελλάδας – Ουκρανίας, που παρουσιάστηκε ως «λεωφόρος» αμερικανικού LNG προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Για τρίτο συνεχόμενο μήνα, οι δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας κατέληξαν σε μηδενικό ενδιαφέρον, παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις και τις πρόσφατες επαφές στην Ουάσιγκτον.
Μηδενικό ενδιαφέρον και δομικές παθογένειες
Οι χθεσινές μηνιαίες δημοπρασίες για τον Απρίλιο ήταν πρακτικά καταδικασμένες. Οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η χαμηλή βραχυπρόθεσμη ζήτηση και τα γεμάτα αποθέματα της Ουκρανίας –η οποία έχει ήδη εισαγάγει περίπου 2 δισ. κυβικά μέτρα από τον Ιανουάριο, καλύπτοντας τις φετινές της ανάγκες– αφαιρούν κάθε κίνητρο για πρόσθετες, ακριβές ποσότητες.
Ωστόσο, πίσω από τη συγκυρία κρύβονται βαθύτερα προβλήματα. Η αγορά αμφιβάλλει για τη βιωσιμότητα μιας διαδρομής που δεν χαίρει πλήρους στήριξης της Κομισιόν, ούτε προσφέρει επαρκή ορατότητα και διάρκεια συμβολαίων στους επενδυτές. Η υφιστάμενη σχεδίαση με μηνιαία προϊόντα και περιορισμένο ορίζοντα δέσμευσης θεωρείται ανεπαρκής για να «κλειδώσει» κεφάλαια και ροές LNG σε βάθος χρόνου.
Προστίθεται και η αβεβαιότητα για το αν θα κλείσουν οριστικά τα «παράθυρα» εισόδου ρωσικού αερίου στην Ευρώπη, ιδίως μέσω του TurkStream. Όσο η πιθανότητα συνέχισης ρωσικών ροών παραμένει, οι traders και οι προμηθευτές διστάζουν να στοιχηματίσουν σε μια νέα, πιο ακριβή διαδρομή.
Παπασταύρου, CERAWeek και το μήνυμα για ρωσικό αέριο
Από το βήμα της CERAWeek στο Χιούστον, ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου μίλησε ανοιχτά για τις «παιδικές ασθένειες» του Κάθετου Διαδρόμου και την ανάγκη να κλείσει το σημείο εισόδου ρωσικού αερίου μέσω TurkStream. Όπως τόνισε, «το ένα είναι να κλείσεις την πόρτα και το άλλο να δημιουργήσεις τις προϋποθέσεις ώστε το αμερικανικό LNG να την αντικαταστήσει».
Αυτό προϋποθέτει νέες υποδομές, σταθερότητα ρυθμιστικού πλαισίου και κυρίως συνεργασία των κρατών-μελών που συμμετέχουν στον Διάδρομο, αλλά και ευρύτερη στήριξη από όλα τα κράτη της ΕΕ. Στην πράξη, η αγορά ζητά ρυθμιστικές αλλαγές: μετάβαση από καθαρά μηνιαία προϊόντα σε τρίμηνα ή ετήσια, ορίζοντα δέσμευσης 3–5 ετών και επέκταση του δικτύου προς Κεντρική Ευρώπη, ώστε να δοθούν ρεαλιστικές εναλλακτικές σε χώρες όπως Σερβία, Ουγγαρία και Σλοβακία που σήμερα εξαρτώνται από ρωσικό αέριο.
Σκληρό παζάρι LNG και εναλλακτικές διαδρομές
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον ενισχύει την ασάφεια αντί να την περιορίζει. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ, Άντριου Πάζντερ, προειδοποίησε ότι αν το Ευρωκοινοβούλιο τροποποιήσει τη συμφωνία Turnberry για τους δασμούς –που ενσωματώνει δέσμευση της ΕΕ για αγορές αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων αξίας 750 δισ. δολαρίων– η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την «ευνοϊκή» πρόσβαση στο αμερικανικό LNG.
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά εξετάζει εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς LNG, κάποιες εκ των οποίων παρακάμπτουν τον Κάθετο Διάδρομο στην τωρινή του μορφή και χώρες που εμφανίζονται απρόθυμες να στηρίξουν ενεργά το σχέδιο. Η προοπτική αυτή ενισχύει την πίεση στην Αθήνα και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους να επιταχύνουν τις αποφάσεις.
Το αλαλούμ αποτυπώνεται ακόμη και στο άμεσο λειτουργικό σκέλος: δεν είναι σαφές αν ο χθεσινός γύρος δημοπρασιών θα είναι ο τελευταίος με μηνιαία προϊόντα ή αν θα παραταθεί για τρεις μήνες, όπως φέρεται να έχει εισηγηθεί η Κομισιόν. Ο ΔΕΣΦΑ επισημαίνει ότι καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί και ότι πρέπει να υπάρξει ξεκάθαρη γραμμή μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, ώστε να μην δημιουργηθεί κενό στη λειτουργία του συστήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι επαφές της ελληνικής αποστολής στο Χιούστον –με Αμερικανούς υπουργούς, την ουκρανική πλευρά και την ηγεσία της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν– αποκτούν κρίσιμη σημασία για το αν ο Κάθετος Διάδρομος θα μετατραπεί σε πραγματικό ενεργειακό άξονα ή θα μείνει ένα σχέδιο επί χάρτου.
Σχόλιο 
: Ο Κάθετος Διάδρομος αποδεικνύεται τεστ αξιοπιστίας για την ευρωπαϊκή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και για τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης LNG. Χωρίς ταχεία ρυθμιστική προσαρμογή, ξεκάθαρο κλείσιμο των ρωσικών «παραθύρων» και μακροχρόνιες δεσμεύσεις, η αγορά θα συνεχίσει να γυρίζει την πλάτη στο project, ανοίγοντας χώρο σε εναλλακτικές διαδρομές που μπορεί να υποβαθμίσουν γεωοικονομικά την ελληνική θέση.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #ΦυσικόΑέριο #LNG #Ενέργεια #ΗΠΑ #ΕΕ
