Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ προβάλλει ως κεντρικό πρόσωπο σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν. Η διαδρομή του συνδυάζει στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης, καταστολή διαδηλώσεων και βαριές καταγγελίες διαφθοράς.
Οι πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον διερευνά διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, με επίκεντρο τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, επαναφέρουν στο προσκήνιο μια από τις πιο αμφιλεγόμενες αλλά και ισχυρές μορφές του ιρανικού καθεστώτος. Παρότι ο ίδιος διέψευσε ως «fake news» τις αναφορές για συνομιλίες, ο ρόλος του σε ένα πιθανό παζάρι για κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν θεωρείται κομβικός.
Στρατιωτικός πυλώνας του καθεστώτος με πολιτικές φιλοδοξίες
Ο 64χρονος Γκαλιμπάφ ανήκει στον σκληρό πυρήνα του συστήματος εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Βετεράνος του πολέμου Ιράν–Ιράκ (1980–1988), ανήλθε στις τάξεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), αναλαμβάνοντας μετά τον πόλεμο την ηγεσία της Khatam al-Anbiya, του μηχανικού βραχίονα των Φρουρών. Ο συγκεκριμένος οργανισμός, που ανέλαβε την ανοικοδόμηση της χώρας, εξελίχθηκε σε πανίσχυρο οικονομικό όμιλο με εκατοντάδες θυγατρικές και υπεργολάβους, ελέγχοντας κρίσιμα έργα υποδομών και ενεργειακά συμβόλαια.
Το 1997 ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ τον διόρισε διοικητή της αεροπορίας των Φρουρών, εδραιώνοντας τους δεσμούς εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο ανδρών. Η στενή αυτή σχέση εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τόσο τη θεσμική του άνοδο όσο και την πολιτική του «ασυλία» απέναντι σε σκάνδαλα.
Η πολιτική φιλοδοξία του Γκαλιμπάφ είναι διαχρονική. Διεκδίκησε την προεδρία τρεις φορές: το 2005 ηττήθηκε από τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και στη συνέχεια ανέλαβε ο ίδιος δήμαρχος Τεχεράνης, θητεύοντας έως το 2017. Το 2013 έχασε από τον Χασάν Ροχανί, ενώ το 2017 απέσυρε την υποψηφιότητά του υπέρ άλλου συντηρητικού, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως παίκτη της σκληρής πτέρυγας που προτιμά τη συλλογική ισχύ από την προσωπική ανάδειξη.
Καταστολή διαδηλώσεων και σκιά διαφθοράς
Η διαδρομή του Γκαλιμπάφ είναι άρρηκτα δεμένη με την καταστολή του εσωτερικού αντιλόγου. Ως ανώτατο στέλεχος των Φρουρών συμμετείχε στην καταστολή των φοιτητικών κινητοποιήσεων του 1999. Μαζί με άλλους αξιωματικούς, υπέγραψε επιστολή–τελεσίγραφο προς τον τότε πρόεδρο Μοχαμάντ Χαταμί, απαιτώντας να τερματιστεί η «ανεκτικότητα» απέναντι στις διαμαρτυρίες. Ο ίδιος έχει παραδεχθεί σε συνεντεύξεις ότι χτυπούσε διαδηλωτές οδηγώντας μοτοσικλέτα στους δρόμους της Τεχεράνης. Λίγο αργότερα ανέλαβε αρχηγός της αστυνομίας, εδραιώνοντας τον ρόλο του ως προσώπου της «σκληρής γραμμής» σε θέματα ασφάλειας.
Την περίοδο που διετέλεσε δήμαρχος Τεχεράνης, ιρανοί δημοσιογράφοι αποκάλυψαν ότι δημοτικές περιουσίες πωλήθηκαν σε αξιωματούχους και συγγενείς του σε τιμές έως και στο ήμισυ της αγοραίας αξίας τους. Παράλληλα, τον κατηγορούν ότι μετέφερε σημαντικά ποσά από το ταμείο του δήμου στο ίδρυμα της συζύγου του, το οποίο δραστηριοποιείται υποτίθεται στην υποστήριξη μονογονεϊκών οικογενειών, αλλά με ελάχιστη διαφάνεια. Οι σχετικές υποθέσεις δεν διερευνήθηκαν σε βάθος, ενώ δημοσιογράφοι που τις αποκάλυψαν βρέθηκαν στη φυλακή – ενδεικτικό του πλέγματος προστασίας γύρω από τον Γκαλιμπάφ.
Οικογενειακά σκάνδαλα και πιθανός ρόλος στις διαπραγματεύσεις
Τα τελευταία χρόνια ακόμη και η οικογένειά του έχει γίνει σύμβολο της υποκρισίας της ελίτ. Η προσπάθεια του γιου του Εσάκ να αποκτήσει μόνιμη άδεια παραμονής στον Καναδά προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις, καθώς ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την αντιδυτική ρητορική του πατέρα του. Αντίστοιχα, ταξίδι της κόρης του στην Τουρκία το 2022, με φωτογραφίες από αγορές πολυτελών βρεφικών ειδών εν μέσω βαθιάς οικονομικής κρίσης και πληθωρισμού στο Ιράν, τροφοδότησε την κοινωνική οργή.
Παρά τα σκάνδαλα, ο Γκαλιμπάφ παραμένει ένας από τους πιο ισχυρούς πολιτικούς και στρατιωτικούς παίκτες στο Ιράν, με βαθιές ρίζες στους Φρουρούς της Επανάστασης και άμεση πρόσβαση στον Χαμενεΐ. Το γεγονός ότι, σε αντίθεση με άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, έχει επιβιώσει από τις στοχευμένες επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, τροφοδοτεί εικασίες πως η Τεχεράνη τον διατηρεί ως πιθανό «διαπραγματευτικό κεφάλαιο» σε μια μελλοντική συμφωνία αποκλιμάκωσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι στρατιωτικές εντάσεις στον Περσικό Κόλπο απειλούν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, η προσωπικότητα και οι δεσμοί του Γκαλιμπάφ με το βαθύ κράτος καθιστούν την ταυτότητά του κρίσιμη για όποιον επιχειρεί να κατανοήσει τις πραγματικές ισορροπίες ισχύος στην Τεχεράνη.
Σχόλιο 
: Ο Γκαλιμπάφ ενσαρκώνει τον τυπικό εκπρόσωπο της ιρανικής στρατιωτικοπολιτικής ελίτ: στενά δεμένος με τους Φρουρούς, πολιτικά φιλόδοξος, βεβαρημένος με σκάνδαλα αλλά απολύτως προστατευμένος από τον ανώτατο ηγέτη. Αν όντως καταστεί συνομιλητής της Δύσης, θα εκπροσωπεί όχι μια «μετριοπαθή» στροφή, αλλά τον ίδιο τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια ουσιαστικών παραχωρήσεων αλλά αυξάνει το βάρος τυχόν συμφωνίας.
#Ιράν #Ghalibaf #ΜέσηΑνατολή #ΗΠΑ
