Μια νέα βρετανική διασκευή της Τζέιν Όστεν ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει τα έξυπνα, βιβλιοφάγα κορίτσια. Πόσο πραγματικά έχει αλλάξει η θέση τους από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα;
Η νέα βρετανική τηλεοπτική διασκευή «The Other Bennet Sister», βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Janice Hadlow, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα παλιό αλλά επίμονο ερώτημα: πόσο έχει αλλάξει στην πράξη η μοίρα των «διαβασμένων» νεαρών γυναικών από την εποχή της Τζέιν Όστεν; Η σειρά εστιάζει στη Μαίρη Μπένετ, την ευφυή, ντροπαλή και εμφανισιακά «μέτρια» αδελφή της Ελίζαμπεθ από την «Περηφάνια και Προκατάληψη», φωτίζοντας τον αόρατο συχνά κόσμο των κοριτσιών που μαθαίνουν από νωρίς να κρύβουν το μυαλό τους για να γίνουν αποδεκτά.
Η αθέατη μοναξιά των έξυπνων κοριτσιών
Η αρθρογράφος περιγράφει πώς η σειρά την γύρισε πίσω στα σχολικά της χρόνια, όταν η άτυπη κοινωνική νόρμα έλεγε πως ένα κορίτσι μπορούσε να είναι «ή έξυπνο ή όμορφο», αλλά όχι και τα δύο. Όσες διέθεταν και τα δύο προσόντα συχνά «κατέβαζαν» συνειδητά το επίπεδο που έδειχναν ή επένδυαν υπερβολικά στην εμφάνιση, για να μην προκαλούν. Η Μαίρη, όπως και πολλές πραγματικές έφηβες, βιώνει την αμηχανία, την ντροπή και την αίσθηση αορατότητας, καθώς η κοινωνική αποδοχή συνδέεται πρωτίστως με την εξωτερική εικόνα και όχι με τη διανοητική της υπόσταση.
Η τηλεοπτική μεταφορά ξεχωρίζει επειδή τολμά να έχει ηρωίδα μια «κανονική» νεαρή γυναίκα, όχι μια ωραιοποιημένη εκδοχή της. Ακόμη πιο ουσιαστικό είναι ότι η αφήγηση δεν περιορίζεται στο κλασικό ρομαντικό σχήμα «γάμος ως λύτρωση», αλλά εστιάζει στην εσωτερική διαδρομή της Μαίρης: αυτογνωσία, ανεξαρτησία, συμφιλίωση με τον εαυτό της. Πρόκειται για μηνύματα με ιδιαίτερη βαρύτητα για έφηβες, αλλά και για ενήλικες γυναίκες που κουβαλούν αντίστοιχες εμπειρίες.
Από τον γάμο-μονόδρομο στα σύγχρονα οικονομικά αδιέξοδα
Η σειρά υπενθυμίζει και τη σκληρή οικονομική πραγματικότητα των ηρωίδων της Όστεν: ως γυναίκες δεν μπορούν να κληρονομήσουν, κινδυνεύουν με φτώχεια και εξάρτηση μετά τον θάνατο του πατέρα τους και ουσιαστικά ωθούνται στον «σωστό» γάμο για επιβίωση. Η αρθρογράφος κάνει έναν ανησυχητικά επίκαιρο παραλληλισμό: και σήμερα, πολλές γυναίκες συνειδητοποιούν ότι η πρόσβασή τους σε αξιοπρεπή στέγη ή οικονομική ασφάλεια περνά συχνά μέσα από έναν σύζυγο με περιουσία ή κληρονομιά – έστω σε κλίμακα τριών υπνοδωματίων και όχι κτημάτων στο Ντέρμπι.
Παρά την κριτική για τις ατελείωτες διασκευές Όστεν και Μπροντέ, η επιμονή στις αφηγήσεις γάμου δείχνει πως δεν έχουμε απομακρυνθεί όσο νομίζουμε από τις παλιές δομές. Οι γυναίκες σήμερα μπορεί να μην αντιμετωπίζουν κυριολεκτικά το δίλημμα «γάμος ή δυστυχία», αλλά τα ερωτήματα για τον θεσμό του γάμου, την οικονομική εξάρτηση και την κοινωνική αποδοχή παραμένουν ζωντανά. Την ίδια στιγμή, παρά τις διακηρύξεις ότι «το έξυπνο είναι το νέο κουλ», πολλές έφηβες ακόμη νιώθουν την ανάγκη να κρύβουν την ευφυΐα τους για να αποφύγουν το bullying.
Η πιο ριζοσπαστική υπόσχεση της «The Other Bennet Sister» είναι η ιδέα μιας γυναίκας που ορίζει τον εαυτό της έξω από τον γάμο και την αντρική επιβεβαίωση – ακόμη κι αν, στο τέλος, η φαντασίωση πολλών θεατών είναι μια Μαίρη που επιλέγει τη γραφή, ένα δωμάτιο δικό της και, ίσως, μερικές γάτες. Ένα τέλος που η κλασική δραματουργία σπάνια τολμά να παρουσιάσει ως πραγματικά ευτυχισμένο.
Σχόλιο 
: Η επιτυχία τέτοιων σειρών δείχνει ότι η αγορά περιεχομένου για γυναίκες ωριμάζει: το κοινό διψά για ηρωίδες που δεν είναι μόνο «όμορφες» αλλά και σύνθετες, με οικονομικά και ψυχολογικά αδιέξοδα που θυμίζουν ανησυχητικά το σήμερα, από την ακρίβεια στέγης μέχρι την πίεση συμμόρφωσης στα πρότυπα ομορφιάς και «θηλυκότητας».
#γυναίκες #τηλεόραση #JaneAusten #ισότητα #κοινωνία
