Το μοντέλο δωρεάν πρόσβασης στα εθνικά μουσεία του Ηνωμένου Βασιλείου στηρίζει όχι μόνο τον πολιτισμό, αλλά και την τουριστική οικονομία. Τα σχέδια επιβολής εισιτηρίου στους ξένους επισκέπτες απειλούν ένα αποδεδειγμένα επιτυχημένο σύστημα.
Εδώ και 25 χρόνια, τα εθνικά μουσεία του Ηνωμένου Βασιλείου λειτουργούν με δωρεάν είσοδο, ένα μοντέλο που έχει καταστεί σημείο αναφοράς διεθνώς. Η πρόσβαση χωρίς αντίτιμο σε συλλογές παγκόσμιας εμβέλειας –από τον Τέρνερ και τον Χόκνεϊ στην Tate Britain έως τις συλλογές της V&A και του National Maritime Museum– εκτόξευσε τη συμμετοχή του κοινού και αναδιαμόρφωσε τον ρόλο των μουσείων στην οικονομία και την κοινωνία.
Άνοδος επισκεψιμότητας και ευρύτερο οικονομικό αποτύπωμα
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: μέσα στην πρώτη δεκαετία από την καθιέρωση της δωρεάν εισόδου, οι επισκέψεις σε μουσεία που προηγουμένως χρέωναν εισιτήριο αυξήθηκαν κατά 151%. Στη V&A και το Natural History Museum η άνοδος έφτασε το 180%, ενώ στα National Museums Liverpool εκτοξεύτηκε στο 269%. Οι επισκέπτες δεν αφήνουν απλώς τα χρήματά τους στα πωλητήρια και στα καφέ των μουσείων· τροφοδοτούν ολόκληρη την τουριστική αλυσίδα, από ξενοδοχεία και εστιατόρια μέχρι μεταφορές.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 73% των διεθνών τουριστών επιλέγει το Ηνωμένο Βασίλειο πρωτίστως για την πολιτιστική του προσφορά. Η δωρεάν πρόσβαση λειτουργεί ως ισχυρός μαγνήτης, ενισχύοντας την εθνική ταυτότητα και την «ήπια ισχύ» της χώρας, αλλά και δημιουργώντας σημαντικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στο ΑΕΠ μέσω της τουριστικής δαπάνης.
Ο κίνδυνος των τελών εισόδου και η εναλλακτική τουριστική εισφορά
Παρά τα παραπάνω, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής εισιτηρίου στους διεθνείς επισκέπτες των μουσείων και γκαλερί. Η προσωρινή διευθύντρια της Tate, Κάριν Χιντσμπο, προειδοποιεί ότι για ιδρύματα όπως η Tate οι αριθμοί δεν «βγαίνουν»: η απώλεια εσόδων από εκθέσεις, πωλητήρια και καφέ, λόγω μείωσης της επισκεψιμότητας, θα υπερέβαινε τα πιθανά έσοδα από ένα νέο εισιτήριο εισόδου.
Η ίδια τονίζει ότι η αποστολή της Tate είναι η καθολική πρόσβαση και κατανόηση της τέχνης. Με 4,5 έως 5 εκατ. επισκέπτες ετησίως, η Tate Modern είναι το δημοφιλέστερο μουσείο σύγχρονης τέχνης στον κόσμο, ξεπερνώντας κατά πολύ αντίστοιχα ιδρύματα που χρεώνουν είσοδο, όπως το MoMA στη Νέα Υόρκη. Η μεγάλη κλίμακα κοινού αποτελεί και το βασικό επιχείρημα για δωρητές, καλλιτέχνες και δανειστές, οι οποίοι επενδύουν σε ιδρύματα με διεθνή απήχηση.
Αντί της επιβολής εισιτηρίου, προτείνεται ένα στοχευμένο χρηματοδοτικό εργαλείο: ένας μικρός φόρος διαμονής σε ξενοδοχεία, στα πρότυπα πόλεων όπως το Παρίσι, το Βερολίνο, η Νέα Υόρκη, η Βενετία και η Βαρκελώνη. Μια τέτοια εισφορά, εφόσον αποδοθεί αποκλειστικά στα μουσεία, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 1 δισ. λίρες ετησίως, διασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση χωρίς να θυσιάζεται η ελεύθερη πρόσβαση.
Πολιτιστική διπλωματία και μάθημα για την Ελλάδα
Η βρετανική εμπειρία αναδεικνύει τα μουσεία ως κρίσιμη υποδομή τόσο για την πολιτιστική διπλωματία όσο και για την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος. Σε μια εποχή όπου ο πολιτισμός αποτελεί βασικό κριτήριο επιλογής προορισμού, η συζήτηση στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει άμεση σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα, που αναζητούν ισορροπία ανάμεσα στην πρόσβαση, τη βιωσιμότητα των ιδρυμάτων και τα δημόσια έσοδα.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση ανάμεσα στη βραχυπρόθεσμη δημοσιονομική λογική και στη μακροπρόθεσμη στρατηγική αξία της δωρεάν πρόσβασης στα μουσεία είναι χαρακτηριστική. Η βρετανική περίπτωση δείχνει ότι ο πολιτισμός, όταν αντιμετωπίζεται ως επένδυση και όχι ως δαπάνη, αποδίδει πολλαπλάσια στην οικονομία, στον τουρισμό και στο διεθνές κύρος μιας χώρας.
#ΗνωμένοΒασίλειο #μουσεία #τουρισμός #οικονομία
