Η στενή σύζευξη ευαγγελικού εθνικισμού και σκληρής αμερικανικής ισχύος στον πόλεμο κατά του Ιράν διαβρώνει ραγδαία κάθε έννοια ηθικής διεθνούς τάξης. Θρησκευτικοί ηγέτες από χριστιανισμό, ισλάμ και ιουδαϊσμό καλούνται να συγκροτήσουν κοινό μέτωπο απέναντι στην κυνική εργαλειοποίηση της πίστης.
Η κλιμάκωση του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, συνοδεύεται από μια ανησυχητική ιδεολογική μετατόπιση: την ανάδυση ενός επιθετικού ευαγγελικού εθνικισμού που διεκδικεί θεϊκή νομιμοποίηση για την κρατική βία. Ο αρθρογράφος Σάιμον Τίσνταλ αναδεικνύει πώς αυτή η σύνθεση θρησκείας, στρατιωτικής ισχύος και εθνικισμού διαβρώνει όχι μόνο το διεθνές δίκαιο αλλά και τις στοιχειώδεις ηθικές σταθερές του μεταπολεμικού κόσμου.
Η θρησκεία ως όχημα πολέμου και δαιμονοποίησης
Κεντρικό πρόσωπο αυτής της νέας «σταυροφορίας» παρουσιάζεται ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος σε χριστιανική τελετή στο Πεντάγωνο προσευχήθηκε για «συντριπτική βία εναντίον όσων δεν αξίζουν έλεος», αναφερόμενος στο Ιράν. Με τατουάζ όπως ο σταυρός της Ιερουσαλήμ και το «Deus Vult» –κραυγή μάχης των Σταυροφόρων– ο Χέγκσεθ ενσαρκώνει μια θεολογικά φορτισμένη κουλτούρα σύγκρουσης, όπου οι Ιρανοί περιγράφονται συλλήβδην ως «θρησκευτικοί φανατικοί».
Η εργαλειοποίηση της χριστιανικής πίστης για πολιτικοστρατιωτικούς σκοπούς δεν είναι νέα στις ΗΠΑ, όμως η σημερινή εκδοχή της, με την ανοχή και στήριξη του Τραμπ, παίρνει ακραίες διαστάσεις. Η ρητορική δαιμονοποίησης του «άλλου» –στην προκειμένη περίπτωση των σιιτών μουσουλμάνων– συνδέεται με παλαιότερες πολιτικές όπως η απαγόρευση εισόδου από μουσουλμανικές χώρες, συγκροτώντας ένα συνεκτικό, ξενοφοβικό αφήγημα.
Ηθική κρίση της διεθνούς τάξης και ρόλος των θρησκευτικών ηγετών
Ο Τίσνταλ υποστηρίζει ότι η αποσύνθεση της λεγόμενης «διεθνούς τάξης κανόνων» δεν είναι μόνο γεωπολιτικό ή οικονομικό ζήτημα· είναι μια βαθιά ηθική κρίση. Η παράκαμψη του διεθνούς δικαίου, οι στοχευμένες δολοφονίες –όπως η εξόντωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ– και οι μαζικές απώλειες αμάχων, όπως στον βομβαρδισμό σχολείου στο Μιναμπ, συνθέτουν ένα τοπίο συστηματικής αποανθρωποποίησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, θρησκευτικοί ηγέτες αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο Πάπας Λέων καταδίκασε από τη Ρώμη την προσπάθεια «στρατολόγησης» του Ιησού υπέρ του πολέμου, δηλώνοντας ότι «κανείς δεν μπορεί να τον χρησιμοποιεί για να δικαιολογεί πολέμους» και καταγγέλλοντας τους ηγέτες με «χέρια γεμάτα αίμα». Αντίστοιχες φωνές ακούγονται από τον πρώην αρχιεπίσκοπο Καντερβουρίας Ρόουαν Ουίλιαμς και μουσουλμάνους και εβραίους ηγέτες που απορρίπτουν τη λογική της «ιεροποίησης» της βίας.
Διχασμένες κοινωνίες, επείγουσα ανάγκη για διαθρησκειακό μέτωπο
Παρά τις ηχηρές παρεμβάσεις, η αντίδραση των θρησκευτικών κοινοτήτων παραμένει συχνά διστακτική και κατακερματισμένη. Στον αγγλικανισμό, η νέα αρχιεπίσκοπος Καντερβουρίας Σάρα Μάλαλι αποφεύγει να τοποθετηθεί ευθέως, ενώ η ιρανικής καταγωγής επίσκοπος Τσέλμσφορντ Γκούλι Φράνσις-Ντεκανί καταγγέλλει τον πόλεμο ως «άδικο και παράνομο». Στον μουσουλμανικό κόσμο, η δολοφονία Χαμενεΐ διχάζει σιίτες και σουνίτες, ενώ και εντός του εβραϊσμού καταγράφεται ρήγμα μεταξύ της πλειοψηφίας των Ισραηλινών Εβραίων που στηρίζουν τον πόλεμο και της πλειοψηφίας των Αμερικανοεβραίων που τον απορρίπτουν.
Ο Τίσνταλ καλεί σε μια νέα, ρητά αντιπολεμική, διαθρησκειακή συστράτευση υπέρ της δικαιοσύνης και του διεθνούς δικαίου. Από τα τζαμιά της Τεχεράνης και της Γάζας μέχρι τις συναγωγές του Τελ Αβίβ και τις εκκλησίες της Ευρώπης και των ΗΠΑ, οι πιστοί –και ιδίως τα παιδιά που γίνονται θύματα πυραυλικών πληγμάτων– μοιράζονται, όπως τονίζει, ένα κοινό θεμελιώδες αίτημα: το δικαίωμα να ζουν και να πιστεύουν χωρίς να γίνονται όμηροι απολυταρχικών ηγετών και αποκαλυπτικής ρητορικής περί «τελικών καιρών».
Η αμερικανική κοινωνία, υπό το σοκ ενός πολέμου που παρουσιάζεται σχεδόν ως θεολογική μοίρα, καλείται να επανεξετάσει όχι μόνο τον ρόλο του Τραμπ, αλλά και τη βαθύτερη πίστη της στην «εξαιρετικότητα» και το δικαίωμά της να διαμορφώνει μονομερώς τον κόσμο. Χωρίς αυτή την αυτοκριτική, προειδοποιεί ο αρθρογράφος, οι «χριστιανοί στρατιώτες» του 21ου αιώνα θα συνεχίσουν να παρελαύνουν προς την λάθος κατεύθυνση, συμπαρασύροντας μαζί τους την ήδη εύθραυστη ηθική αρχιτεκτονική του πλανήτη.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση του Τίσνταλ φωτίζει κάτι που συχνά υποτιμάται στη δημόσια συζήτηση: ότι η κρίση της διεθνούς τάξης δεν είναι μόνο θέμα ισχύος και συμφερόντων, αλλά βαθύτατη κρίση ηθικής νομιμοποίησης. Όσο η θρησκεία παραμένει εργαλείο εθνικιστικής κινητοποίησης αντί φρένο στην κρατική βία, τόσο θα ενισχύονται οι λογικές «σταυροφορίας» και από όλες τις πλευρές. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– το δίδαγμα είναι σαφές: η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, ούτε να υποκαθίσταται από γεωπολιτικό κυνισμό, γιατί τότε χάνεται ο μόνος πραγματικός μοχλός επιρροής της Δύσης: η ηθική της αξιοπιστία.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τραμπ #διεθνέςΔίκαιο #θρησκεία
