Πάνω από 1,1 εκατ. Λιβανέζοι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους λόγω των ισραηλινών επιθέσεων. Η καθημερινότητα σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς θυμίζει μόνιμη έκτακτη ανάγκη.
Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και Χεζμπολάχ έχει μετατρέψει τον Λίβανο σε πεδίο παρατεταμένης ανθρωπιστικής κρίσης. Πάνω από 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους, πολλοί προς το κέντρο της Βηρυτού, όπου κτίρια γραφείων και εμπορικοί χώροι έχουν μετατραπεί σε πρόχειρους καταυλισμούς.
Η ζωή σε δύο σκηνές, μέσα σε ένα κτίριο γραφείων
Χαρακτηριστική είναι η ιστορία της Φάτμε, η οποία εγκατέλειψε το σπίτι της στα νότια προάστια της Βηρυτού όταν οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί έφτασαν στις πυκνοκατοικημένες συνοικίες της πόλης. Σήμερα ζει μαζί με τον σύζυγό της, την 7χρονη κόρη τους και τη μητέρα της σε δύο σκηνές μέσα στα κτίρια Azarieh, στην καρδιά του εμπορικού κέντρου της πρωτεύουσας.
Περίπου 250 οικογένειες έχουν στηθεί εκεί σε αυτοσχέδιες σκηνές, ανάμεσα σε στρώματα, σακούλες και ελάχιστα προσωπικά αντικείμενα. Υπάρχει νερό, κοινόχρηστη κουζίνα και βοήθεια από ανθρωπιστικές οργανώσεις, αλλά ο χώρος, η ησυχία και η ιδιωτικότητα είναι πολυτέλειες. Ακόμη και η απλή μετάβαση στην τουαλέτα είναι δοκιμασία αξιοπρέπειας, με ουρές και βλέμματα σε έναν χώρο όπου όλα είναι εκτεθειμένα.
Ο σύζυγος της Φάτμε, ξυλουργός στο επάγγελμα, βοηθά εθελοντικά στη διαμόρφωση του χώρου, επισκευάζοντας και οργανώνοντας, κάτι που επέτρεψε στην οικογένεια να εξασφαλίσει δύο σκηνές. Τα βράδια όμως, ο ήχος των εκρήξεων και των drones πάνω από την πόλη κρατάει τους πάντες σε διαρκή εγρήγορση. Πολλοί κοιμούνται ντυμένοι, έτοιμοι να τρέξουν.
Επέκταση της σύγκρουσης και αμφισβήτηση των συνόρων
Η σύγκρουση έχει μετατοπιστεί από τις παραδοσιακές «ζώνες μάχης» στο νότιο Λίβανο προς κεντρικές συνοικίες της Βηρυτού, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που δεν θεωρούνται προπύργια της Χεζμπολάχ. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατζ, μιλά ανοιχτά για δημιουργία ζώνης ασφαλείας εντός του λιβανικού εδάφους, μέχρι τον ποταμό Λιτάνι, με καταστροφή χωριών κοντά στα σύνορα. Η Βηρυτός απαντά ότι πρόκειται για σαφή πρόθεση νέας κατοχής και μαζικού εκτοπισμού.
Παρά την κατάπαυση του πυρός του Νοεμβρίου 2024 μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, οι εχθροπραξίες δεν σταμάτησαν. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ και την κυβέρνηση του Λιβάνου, έως τον Φεβρουάριο 2026 είχαν καταγραφεί πάνω από 15.400 παραβιάσεις της εκεχειρίας από ισραηλινές δυνάμεις και περισσότεροι από 370 νεκροί από ισραηλινά πυρά στο λιβανικό έδαφος. Στις 31 Μαρτίου, ο συντονιστής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ ενημέρωσε ότι τουλάχιστον 1.240 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και 3.500 έχουν τραυματιστεί, ανάμεσά τους γυναίκες, παιδιά και διασώστες.
Κύκλος εξαναγκαστικού εκτοπισμού και ψυχικό τραύμα
Για οικογένειες όπως της Φάτμε, ο εκτοπισμός δεν είναι απλώς μετακίνηση· είναι πλήρης ανατροπή ζωής. Η κόρη της, παιδί που ήρθε στον κόσμο μετά από πέντε χρόνια προσπαθειών, φέρει ακόμη τα ψυχικά τραύματα του πολέμου του 2024. Φοβάται να κυκλοφορήσει μόνη, καλύπτει τα αυτιά της σε κάθε δυνατό θόρυβο και ξεσπά σε κλάματα με κάθε νέο βομβαρδισμό, ακόμη και μέσα στον «ασφαλή» χώρο των Azarieh.
Ο ΟΗΕ κάνει λόγο για «κύκλο εξαναγκαστικού εκτοπισμού» που δεν προσφέρει λύση αλλά μια προσωρινή, επώδυνη απόπειρα διατήρησης της αξιοπρέπειας. Παρ’ όλα αυτά, μικρές στιγμές κανονικότητας –όπως όταν τα παιδιά παίζουν και γελούν για λίγα λεπτά– δίνουν στους γονείς την ψευδαίσθηση ότι «όλα ίσως πάνε καλά». Μόλις, όμως, ο ήχος των drones και των εκρήξεων επιστρέψει, η ελπίδα υποχωρεί μπροστά στην πραγματικότητα: μια οικογένεια, δύο σκηνές, μια πρόχειρη ζωή χωρίς σαφή προοπτική επιστροφής.
Η ίδια η Φάτμε συνοψίζει τη συλλογική εμπειρία των Λιβανέζων εκτοπισμένων: «Δεν είμαστε οι πρώτοι ούτε οι τελευταίοι που θα αναγκαστούμε να φύγουμε. Το μόνο που μας μένει είναι να κρατηθούμε. Θέλω απλώς ο κόσμος να ξέρει ότι ζούσαμε με αξιοπρέπεια».
Σχόλιο 
: Ο Λίβανος εξελίσσεται ξανά σε εργαστήριο αστάθειας για όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Πέρα από το ανθρωπιστικό δράμα, η μαζική εσωτερική μετακίνηση, η καταστροφή υποδομών και η μόνιμη ανασφάλεια υπονομεύουν κάθε προοπτική οικονομικής ανάκαμψης και ενισχύουν τον κίνδυνο νέων προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη, άρα και προς την Ελλάδα.
#Λίβανος #Βηρυτός #εκτοπισμένοι #Ισραήλ #Χεζμπολάχ #ΟΗΕ #ανθρωπιστική_κρίση
