Η OpenAI δημοσιοποιεί ολοκληρωμένο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, προτείνοντας ριζικές αλλαγές στη φορολογία και στην αγορά εργασίας. Στόχος είναι να αποφευχθεί η εκτίναξη των ανισοτήτων καθώς η υπερνοημοσύνη μετασχηματίζει παραγωγή και εισοδήματα.
Ένα φιλόδοξο – και βαθιά πολιτικό – όραμα για την οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζει η OpenAI, επιχειρώντας να προλάβει τις κοινωνικές και δημοσιονομικές αναταράξεις που φέρνει η υπερνοημοσύνη. Στο νέο της κείμενο πολιτικής, η εταιρεία προτείνει στροφή της φορολογίας από την εργασία προς το κεφάλαιο, δημιουργία Δημόσιου Ταμείου Πλούτου που θα κατέχει μερίδια σε εταιρείες AI, αλλά και επιδότηση τετραήμερης εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών.
Μετατόπιση φορολογίας και «φόρος ρομπότ»
Η OpenAI προειδοποιεί ότι η εκρηκτική αύξηση των κερδών από AI κινδυνεύει να διαβρώσει τη βάση των φόρων μισθωτής εργασίας, από τους οποίους χρηματοδοτούνται σήμερα συνταξιοδοτικά και προνοιακά προγράμματα. Καθώς η παραγωγή μετατοπίζεται από την ανθρώπινη εργασία σε κεφαλαιουχικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, το υφιστάμενο μοντέλο φορολόγησης απειλείται με «κούφωμα».
Η εταιρεία εισηγείται υψηλότερη φορολόγηση εταιρικών κερδών, αποδόσεων που προέρχονται από AI και κεφαλαιακών κερδών στα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα. Στο τραπέζι βάζει και τον λεγόμενο «φόρο ρομπότ»: η παραγωγική μονάδα που αντικαθιστά έναν εργαζόμενο θα πρέπει να συνεισφέρει στο κράτος φόρο αντίστοιχο με αυτόν που κατέβαλλε ο άνθρωπος τον οποίο υποκατέστησε.
Στόχος αυτής της αρχιτεκτονικής είναι να διασφαλιστεί ότι η αύξηση της παραγωγικότητας από την AI δεν θα μεταφραστεί αποκλειστικά σε υπερκέρδη για λίγες εταιρείες, αλλά θα συνεχίσει να τροφοδοτεί τα δημόσια ταμεία και τα δίχτυα κοινωνικής προστασίας.
Δημόσιο Ταμείο Πλούτου και καθολική συμμετοχή στα κέρδη
Κεντρική πρόταση αποτελεί η δημιουργία Public Wealth Fund – ενός Δημόσιου Ταμείου Πλούτου που θα αποκτά μερίδια σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και στις κρίσιμες υποδομές τους. Τα μερίσματα και οι υπεραξίες θα κατανέμονται απευθείας στους πολίτες, προσφέροντας «αυτόματο» μερίδιο στον πλούτο που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη, ακόμη και σε όσους δεν επενδύουν στις αγορές.
Το σχήμα παραπέμπει σε υφιστάμενα διεθνή παραδείγματα κρατικών επενδυτικών ταμείων, αλλά προσαρμοσμένο ειδικά στην οικονομία της AI. Η OpenAI το παρουσιάζει ως απάντηση στο φαινόμενο κατά το οποίο η εκτόξευση των αποτιμήσεων τεχνολογικών εταιρειών δεν μεταφράζεται σε βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για τη μεσαία τάξη.
Τετραήμερη εργασία και εταιρικές υποχρεώσεις προς τους εργαζόμενους
Σε επίπεδο αγοράς εργασίας, η εταιρεία προτείνει επιδότηση τετραήμερης εργασίας χωρίς μείωση μισθών, στη λογική ότι η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω AI μπορεί να επιστρέψει στους εργαζομένους ως χρόνος και όχι μόνο ως κέρδος για τους μετόχους. Παράλληλα, εισηγείται ενίσχυση των εταιρικών συνταξιοδοτικών εισφορών, μεγαλύτερη κάλυψη δαπανών υγείας και επιδοτήσεις για φροντίδα παιδιών ή ηλικιωμένων.
Ωστόσο, το πλαίσιο παραμένει έντονα εργοδοτοκεντρικό: πολλά από τα μέτρα στηρίζονται στη βούληση των επιχειρήσεων, αφήνοντας εκτεθειμένους όσους χάνουν εντελώς τη δουλειά τους λόγω αυτοματοποίησης. Η πρόταση για «φορητούς» λογαριασμούς παροχών που ακολουθούν τον εργαζόμενο από δουλειά σε δουλειά κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν συνιστά καθολικό, κρατικά εγγυημένο σύστημα προστασίας.
Ρυθμιστικά αντίβαρα, υποδομές και συγκέντρωση ισχύος
Η OpenAI αναγνωρίζει ότι οι κίνδυνοι της υπερνοημοσύνης υπερβαίνουν το εργασιακό ζήτημα, περιλαμβάνοντας κακόβουλη χρήση από κράτη ή εγκληματικά δίκτυα και σενάρια μερικής απώλειας ανθρώπινου ελέγχου. Προτείνει μηχανισμούς «περιορισμού» επικίνδυνων συστημάτων, νέους εποπτικούς φορείς και στοχευμένες άμυνες απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις και βιολογικές απειλές που θα μπορούσαν να ενισχυθούν από AI.
Ταυτόχρονα, ζητά επιτάχυνση επενδύσεων σε ηλεκτρικές και ψηφιακές υποδομές – ακόμη και με κρατικές επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις ή κρατική συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο – υποστηρίζοντας ότι η AI πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κοινωφελής υποδομή, με φθηνή και ευρεία πρόσβαση και όχι ως προνόμιο λίγων κολοσσών.
Το πλαίσιο έρχεται σε μια στιγμή όπου η κυβέρνηση Τραμπ επεξεργάζεται εθνικό κανονιστικό πλαίσιο για την AI και η πολιτική χρηματοδότηση από παράγοντες της Silicon Valley υπέρ «ελαφριάς ρύθμισης» εντείνεται. Η OpenAI επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε αναδιανεμητικά εργαλεία και διατήρηση της αγοράς ως βασικού μηχανισμού κατανομής πόρων – ένα μείγμα που αντανακλά και τη δική της μετάβαση από μη κερδοσκοπικό σε κερδοσκοπικό σχήμα.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση της OpenAI δείχνει ότι οι μεγάλοι παίκτες της τεχνητής νοημοσύνης αντιλαμβάνονται πως χωρίς πολιτική αρχιτεκτονική η υπερνοημοσύνη μπορεί να διαρρήξει τον κοινωνικό ιστό. Όμως το προτεινόμενο μείγμα αφήνει τον έλεγχο κυρίως σε αγορές και εταιρείες, ζητώντας από το κράτος να στηρίξει υποδομές και πλαίσια χωρίς να αμφισβητεί ουσιαστικά τη συγκέντρωση ισχύος. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το μήνυμα είναι διπλό: αφενός, η ανάγκη έγκαιρης προσαρμογής φορολογίας και κοινωνικού κράτους στην αυτοματοποίηση· αφετέρου, η σημασία να μη μείνει η διαμόρφωση κανόνων αποκλειστικά στα χέρια όσων έχουν και το μεγαλύτερο οικονομικό συμφέρον από την έκρηξη της AI.
#OpenAI #τεχνητή_νοημοσύνη #φορολογία #εργασία #ΗΠΑ
