Με συνδυασμό έγκαιρου lobbying, γεωγραφικών πλεονεκτημάτων και θεσμικών συμμαχιών, η Λιλ επικράτησε της Ρώμης για τη νέα Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή. Η απόφαση αποκαλύπτει τόσο τη δύναμη της γαλλικής επιρροής στις Βρυξέλλες όσο και τα όρια της γεωγραφικής ισορροπίας στην ΕΕ.
Η Λιλ αναδείχθηκε νικήτρια στη σκληρή ευρωπαϊκή κούρσα για τη φιλοξενία της νέας Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής, επικρατώντας της Ρώμης στον τελικό γύρο μιας περίπλοκης διαδικασίας ψηφοφορίας. Η απόφαση της 25ης Μαρτίου δεν είναι μόνο μια τοπική επιτυχία για τη γαλλική πόλη, αλλά και ένα στρατηγικό βήμα για το Παρίσι, που επιδιώκει να τοποθετήσει τη Γαλλία στο επίκεντρο της επερχόμενης μεγάλης μεταρρύθμισης του τελωνειακού καθεστώτος της ΕΕ.
Στοχευμένο lobbying και μάθημα από την ήττα του 2017
Η καμπάνια της Λιλ σχεδιάστηκε σχεδόν ως εγχειρίδιο ευρωπαϊκής επιρροής. Επικεφαλής του project ήταν ο τελωνειακός υπάλληλος Γιαν Φαβενέκ, ο οποίος συντόνισε μια μικρή αλλά ιδιαίτερα δραστήρια ομάδα. Από νωρίς, το Παρίσι κινητοποίησε τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και διπλωματικό δίκτυο πρεσβευτών, με στοχευμένες αποστολές ακόμη και στα μικρότερα κράτη-μέλη.
Καθοριστικός ήταν ο ρόλος του πρώην γενικού διευθυντή του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και πρώην επιτρόπου Εμπορίου, Πασκάλ Λαμί, ο οποίος παραδέχθηκε ότι η Γαλλία «κέρδισε επειδή είχε χάσει την προηγούμενη φορά». Η αποτυχία της Λιλ να φιλοξενήσει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων το 2017, όταν επικράτησε το Άμστερνταμ, οδήγησε σε πλήρη ανασχεδιασμό: καλύτερος φάκελος, πιο επιθετικό και συντονισμένο πολιτικο-διπλωματικό lobbying και πολύ πιο έγκαιρη εκκίνηση.
Η Γαλλία ήταν η πρώτη χώρα που δήλωσε υποψηφιότητα, ήδη από τον Νοέμβριο, οργανώνοντας «ημέρα γνωριμίας» στη Λιλ για ευρωπαίους αξιωματούχους, με επίσκεψη στο έτοιμο κτίριο, περιήγηση στην πόλη και προβολή της ευρωπαϊκής σχολής που φέρει το όνομα του Ζακ Ντελόρ. Το μήνυμα: η Λιλ είναι άμεσα λειτουργική, σε απόσταση μικρότερη της μίας ώρας τρένου από τις Βρυξέλλες, και η Γαλλία διαθέτει βαθιά τελωνειακή τεχνογνωσία.
Θεσμικό μπρα-ντε-φερ και γεωγραφικές ανισορροπίες
Η νέα Αρχή, με περίπου 250 εργαζομένους, αποτελεί κεντρικό πυλώνα της μεταρρύθμισης των τελωνείων της ΕΕ, με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των 27 εθνικών υπηρεσιών και τη διαχείριση της εκρηκτικής αύξησης μικροδεμάτων από πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, ιδιαίτερα κινεζικής προέλευσης. Η Γαλλία είχε προηγουμένως ηγηθεί πολιτικά στον φάκελο αυτό, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για επικίνδυνα προϊόντα και επιβάλλοντας μονομερώς τέλη διαχείρισης σε μικροδέματα.
Η διαδικασία επιλογής υπήρξε σύνθετη: από τη μία πλευρά οι πρεσβευτές των 27, από την άλλη δύο ευρωβουλευτές εκπροσωπώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αρχικά, κάθε θεσμός μείωσε τους υποψήφιους από εννέα σε δύο. Όταν τόσο τα κράτη-μέλη όσο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε Λιλ και Ρώμη, η αναμέτρηση οδηγήθηκε σε τελικό με διαδοχικούς γύρους. Στον πρώτο γύρο της τελικής φάσης, 24 χώρες ψήφισαν Λιλ και μόλις τρεις Ρώμη. Η πλειοψηφία που απαιτούνταν μειωνόταν σε κάθε γύρο, με αποτέλεσμα στον τρίτο η Λιλ να εξασφαλίσει ακριβώς τις 36 από τις 54 ψήφους που ήταν αναγκαίες.
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Εμανουέλ Μακρόν και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι πραγματοποίησαν έντονη τηλεφωνική κινητοποίηση την ώρα των «time-out» μεταξύ των γύρων. Παρά την τελική αποδοχή ότι «κέρδισε η καλύτερη ομάδα», η επιλογή μιας πόλης κοντά στις Βρυξέλλες, σε κράτος-μέλος ιδρυτή, αφήνει πικρή γεύση σε νεότερα και γεωγραφικά απομακρυσμένα μέλη, όπως η Κροατία, που είδαν τις υποψηφιότητές τους να υποσκελίζονται.
Μήνυμα για τις επόμενες ευρωπαϊκές μάχες
Η διαδικασία θεωρείται δοκιμαστικό πεδίο για τον νέο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη χωροθέτηση ευρωπαϊκών αρχών, μετά την εμπειρία της επιλογής της Αρχής κατά του Ξεπλύματος Χρήματος, όπου τα κράτη-μέλη ψήφισαν ουσιαστικά «en bloc» αφήνοντας τους ευρωβουλευτές στο περιθώριο. Αυτή τη φορά, το Κοινοβούλιο επέμεινε σε ισότιμο ρόλο, επιβάλλοντας διπλό σύστημα ψήφου και αυξάνοντας τη διαπραγματευτική του ισχύ.
Για τη Λιλ, η ευφορία έδωσε γρήγορα τη θέση της στη δουλειά: ο Φαβενέκ βρίσκεται ήδη σε επαφή με τις Βρυξέλλες για πρακτικά ζητήματα, από την προμήθεια επίπλων μέχρι την υποδοχή των πρώτων στελεχών μέσα στο έτος. Η Αρχή αναμένεται να είναι πλήρως επιχειρησιακή το 2028, χρονιά-ορόσημο για το νέο ευρωπαϊκό τελωνειακό καθεστώς.
Σχόλιο 
: Η επιλογή της Λιλ δείχνει ότι, παρά τη ρητορική περί γεωγραφικής ισορροπίας, οι μεγάλες πρωτεύουσες με έγκαιρο, επαγγελματικό lobbying και ισχυρή θεσμική δικτύωση εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον χάρτη των ευρωπαϊκών αρχών. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το μάθημα είναι σαφές: χωρίς μακρόπνοη προετοιμασία, ενιαίο εθνικό σχέδιο και ενεργή εμπλοκή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι πιθανότητες επιτυχίας σε αντίστοιχες διεκδικήσεις παραμένουν περιορισμένες.
#ΕΕ #Λιλ #Γαλλία #Τελωνεία #ΗλεκτρονικόΕμπόριο
