Τα Κουφονήσια και τα Μικρά Κυκλαδονήσια ζητούν αυστηρό περιορισμό δόμησης και μεγάλων ξενοδοχείων. Στόχος ένα πρότυπο ήπιου, βιώσιμου τουρισμού που προστατεύει το τοπίο και την τοπική κοινωνία.
Ένα σαφές μήνυμα προς την κεντρική διοίκηση ότι δεν επιθυμούν να μετατραπούν σε ακόμη ένα μαζικό, απρόσωπο θέρετρο στέλνουν τα Κουφονήσια και συνολικά ο Δήμος Νάξου & Μικρών Κυκλάδων. Στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) Κουφονησίων, Ηρακλειάς, Σχοινούσας και Δονούσας, ο δήμος καταθέτει ένα πακέτο προτάσεων που ανατρέπει τη λογική της άναρχης τουριστικής επέκτασης και υιοθετεί ξεκάθαρα το μοντέλο «small is beautiful».
Δραστικός περιορισμός δόμησης και «όχι» στα μεγάλα projects
Κεντρικός άξονας των προτάσεων είναι ο δραστικός περιορισμός της δόμησης για μεγάλες τουριστικές μονάδες, ιδίως στην εκτός σχεδίου δόμηση. Ο αντιδήμαρχος Κουφονησίων Αντώνης Κωβαίος υπογραμμίζει ότι το ΕΠΣ «δεν πρέπει να εστιάσει σε ένα μοντέλο κλασικής τουριστικής ομογενοποίησης» με μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες 4 και 5 αστέρων, καθώς αυτές δεν συνάδουν με τη μικρή κλίμακα και τη φυσιογνωμία του νησιού.
Συγκεκριμένα, προτείνεται η μέγιστη δόμηση για ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές να μειωθεί στα 400 τ.μ. για κλίνες, συν 100 τ.μ. για ρεσεψιόν και κατάστημα, από τα 1.500 τ.μ. που ισχύουν σήμερα, για γήπεδα άνω των 8 στρεμμάτων. Παράλληλα, ζητείται η κατάργηση ορόφου στις εκτός σχεδίου περιοχές, με δόμηση αποκλειστικά σε ισόγεια κτίρια, ώστε να αποφεύγονται μεγάλοι κτιριακοί όγκοι που αλλοιώνουν το ανάγλυφο.
Την ίδια στιγμή, προτείνεται η κατάργηση των ξενοδοχείων 1 και 2 αστέρων στις εκτός σχεδίου περιοχές, με διατήρηση μόνο των κατηγοριών 3, 4 και 5 αστέρων, με στόχο ποιοτική αλλά χαμηλής κλίμακας αναβάθμιση. Στην εντός σχεδίου δόμηση, το δημοτικό συμβούλιο εισηγείται μείωση της μέγιστης δόμησης ξενοδοχείων από 600 τ.μ. σε 400 τ.μ. ανά στρέμμα ή ακόμη και πλήρη κατάργηση της χρήσης ξενοδοχείου, υπέρ κατοικιών και αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων έως 250-300 τ.μ.
Τέλος στις πισίνες, έμφαση στο νερό και στις μικρές επενδύσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαχείριση υδατικών πόρων. Το δημοτικό συμβούλιο ζητά πλήρη κατάργηση πισινών τόσο εντός όσο και εκτός σχεδίου, καθώς και ιδιωτικών πισινών σε καταλύματα. Αντί αυτών, προκρίνεται η δημιουργία υδάτινων στοιχείων ή ανοικτών δεξαμενών άρδευσης, προσαρμοσμένων στις ανάγκες και τα όρια του νησιού.
Προτείνεται επίσης σε όλες τις τουριστικές υποδομές η υποχρεωτική δημιουργία υπόγειας δεξαμενής νερού, αντίστοιχης με τον αριθμό των κλινών, ικανής να διασφαλίζει αυτόνομη υδροδότηση για 15-20 ημέρες στην αιχμή της σεζόν. Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρέωση επαρκών ιδιωτικών χώρων στάθμευσης εντός του γηπέδου κάθε τουριστικής μονάδας, ώστε να περιοριστεί η πίεση στο οδικό δίκτυο.
Σε επίπεδο τουριστικού προϊόντος, καταργείται η δυνατότητα δημιουργίας ξενοδοχείων τύπου «κλάμπινγκ» στο Άνω Κουφονήσι και κάθε μορφής κάμπινγκ στο νησί. Αντίθετα, ενθαρρύνονται μικρές, ήπιες επενδύσεις: αυξάνεται ελαφρά η επιτρεπόμενη δόμηση αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων από 200 τ.μ. σε 250 τ.μ., ώστε να ενισχυθούν μικρές μονάδες χωρίς να απαιτείται καθεστώς ξενοδοχείου.
Οικιστική πολιτική και προστασία ταυτότητας
Για τους οικισμούς, το σενάριο «ήπιας παρέμβασης» στοχεύει στην ισορροπία μεταξύ αναγκών μόνιμης κατοικίας και βιώσιμης ανάπτυξης. Προβλέπεται επανέγκριση ορίων οικισμού με σαφή κριτήρια και πιθανή επέκταση κυρίως για μόνιμη κατοικία, ενίσχυση δημόσιων και κοινωφελών χώρων, δημιουργία οργανωμένων πάρκινγκ στις εισόδους και εξόδους, καθώς και διαπλάτυνση του οδικού δικτύου για βελτίωση κυκλοφορίας και οδικής ασφάλειας.
Στο σκέλος της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας, προτείνεται κατάργηση φυτεμένων δωμάτων με σκίαστρα και χρήσεων ταρατσών από καταστήματα, ώστε να προστατευθεί η παραδοσιακή εικόνα. Παράλληλα, σχεδιάζεται δημιουργία Περιοχών Παραγωγικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων στο βορειοδυτικό τμήμα, κοντά στον βιολογικό καθαρισμό, για να συγκεντρωθούν εκεί οι πιο «βαριές» χρήσεις.
Όπως τονίζει ο δήμαρχος, τα Κουφονήσια φιλοδοξούν να αποτελέσουν πρότυπο βιώσιμου προορισμού, όπου «η οικονομική ευημερία προκύπτει μέσα από την προστασία του περιβάλλοντος και όχι από την κατανάλωσή του». Με άλλα λόγια, η τοπική κοινωνία επιχειρεί εγκαίρως να θωρακίσει θεσμικά το νησί πριν παγιωθούν μη αναστρέψιμες επενδυτικές επιλογές.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση του Δήμου Νάξου & Μικρών Κυκλάδων αποτελεί σπάνιο παράδειγμα τοπικής στρατηγικής απέναντι στη λογική «όσο μεγαλύτερο, τόσο καλύτερο» που κυριαρχεί στον ελληνικό τουρισμό. Αν υιοθετηθούν οι προτάσεις, τα Κουφονήσια μπορεί να εξελιχθούν σε case study για το πώς ένας προορισμός επιλέγει συνειδητά την ποιοτική υπεραξία αντί της ποσοτικής υπερδόμησης. Το διακύβευμα πλέον μεταφέρεται στην κεντρική κυβέρνηση: αν θα στηρίξει θεσμικά αυτό το μοντέλο ή αν, μέσω εξαιρέσεων και χαλαρώσεων, θα ανοίξει ξανά τον δρόμο στα μεγάλα resort που ήδη πιέζουν τις Κυκλάδες.
#τουρισμός #Κουφονήσια #βιώσιμη_ανάπτυξη #ξενοδοχεία
