Το Λονδίνο αναλαμβάνει ρόλο συντονιστή σε νέα πολυμερή προσπάθεια για την αποδέσμευση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Οι συνομιλίες έρχονται μετά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός ΗΠΑ–Ιράν και εν μέσω πιέσεων του Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους.
Το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμάζεται να φιλοξενήσει την ερχόμενη εβδομάδα νέο γύρο διαβουλεύσεων με 41 χώρες, με αντικείμενο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ. Οι συνομιλίες θα είναι οι πρώτες μετά την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που δημιουργεί ένα εύθραυστο αλλά υπαρκτό παράθυρο αποκλιμάκωσης.
Ρόλος Λονδίνου και πίεση από την Ουάσιγκτον
Σύμφωνα με Βρετανό αξιωματούχο, οι διαβουλεύσεις θα διεξαχθούν χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, εστιάζοντας στον συντονισμό των «μη αμερικανικών» συμμάχων. Η κίνηση έρχεται ενώ ο Τραμπ ασκεί έντονη πίεση στους συμμάχους του ΝΑΤΟ να παρουσιάσουν δικά τους, απτά σχέδια για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Σε πρόσφατη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να ζήτησε «συγκεκριμένες δράσεις» σε σύντομο χρονικό ορίζοντα.
Σε αντίθεση με τον πρώτο γύρο συνομιλιών της 2ας Απριλίου, στον οποίο συμμετείχαν υπουργοί Εξωτερικών, ο νέος κύκλος θα γίνει σε επίπεδο πολιτικών διευθυντών. Η υποβάθμιση του πολιτικού βάρους της συνάντησης δεν αναιρεί τη σημασία της, καθώς θα προηγηθούν πολυεθνικές ομάδες εργασίας που θα επεξεργαστούν πρακτικές λύσεις.
Οικονομικά διακυβεύματα και διπλωματικά εργαλεία
Το Λονδίνο αναμένει ότι στο τραπέζι θα τεθούν τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά μέτρα. Μεταξύ αυτών, εξετάζονται στοχευμένες κυρώσεις, αλλά και η ενεργότερη εμπλοκή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) για την απελευθέρωση εμπορικών πλοίων που έχουν παγιδευτεί στον Περσικό Κόλπο, λόγω της έντασης και των περιορισμών που επιβάλλει η Τεχεράνη.
Κρίσιμο σημείο για το Λονδίνο είναι η κατηγορηματική αντίθεση στην επιβολή διοδίων ή τελών διέλευσης στα Στενά. Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθιστώντας την κομβική για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις τιμές. Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι προειδοποίησε ότι μια συμφωνία των χωρών του Περσικού Κόλπου για «pay-per-passage» θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να «χρησιμοποιηθεί και να καταχραστεί αλλού».
Το θέμα των τελών έχει αποκτήσει πρόσθετη βαρύτητα μετά τις δηλώσεις Τραμπ, ο οποίος φέρεται να εξέταζε σενάρια εμπλοκής των ΗΠΑ σε ένα σύστημα χρέωσης διελεύσεων. Μετά την έντονη διεθνή κριτική, ο Αμερικανός πρόεδρος αντέστρεψε τη ρητορική του, προειδοποιώντας δημόσια την Τεχεράνη να μην επιβάλλει τέλη σε δεξαμενόπλοια που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.
Ευρωπαϊκά διλήμματα και επόμενα βήματα
Για τις ευρωπαϊκές χώρες, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να διασφαλίσουν απρόσκοπτη ροή ενέργειας χωρίς περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της περιοχής, αφετέρου να αποφύγουν να εμφανιστούν είτε ως παθητικοί ακόλουθοι της Ουάσιγκτον είτε ως διασπαστικοί παράγοντες στο δυτικό μέτωπο έναντι του Ιράν. Η επιλογή του Λονδίνου να κινηθεί σε τεχνοκρατικό επίπεδο, με έμφαση σε κυρώσεις, ρυθμιστικά εργαλεία και διεθνή ναυτιλιακά πρότυπα, καταδεικνύει προτίμηση σε μια «πολιτική λύση με οικονομικά δόντια» αντί για καθαρά στρατιωτικές πρωτοβουλίες.
Η έκβαση των συνομιλιών θα έχει άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, ιδιαίτερα για εισαγωγικές οικονομίες όπως η Ευρώπη και η Ασία, αλλά και για τη σταθερότητα των ναυτιλιακών ροών που ενδιαφέρουν άμεσα και την ελληνόκτητη ναυτιλία.
Σχόλιο 
: Η ανάληψη πρωτοβουλίας από το Λονδίνο δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις επιχειρούν να χαράξουν αυτόνομη, πιο θεσμική γραμμή διαχείρισης της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, εστιάζοντας σε κυρώσεις και ναυτιλιακή ρύθμιση αντί για στρατιωτική κλιμάκωση. Το αν θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις πιέσεις Τραμπ, τις απαιτήσεις ασφάλειας των κρατών του Κόλπου και την ανάγκη για σταθερές ενεργειακές ροές θα κρίνει όχι μόνο την τύχη των Στενών του Ορμούζ, αλλά και τον βαθμό στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Ορμουζ #Ενεργεια #Ναυτιλια #ΠερσικοςΚολπος
