Η ΕΕ επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητή στη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων, προωθώντας λύση δύο κρατών. Παράλληλα, οι εσωτερικές πολιτικές ανακατατάξεις στην Ευρώπη επηρεάζουν άμεσα τις σχέσεις με το Ισραήλ και την περιφερειακή σταθερότητα.
Η ευρωπαϊκή διπλωματία επιχειρεί τις τελευταίες ημέρες μια συντονισμένη επανεκκίνηση στο μεσανατολικό, με την επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Γάζα και η αναζήτηση ενός πλαισίου που θα επαναφέρει στο τραπέζι τη λύση δύο κρατών, σε μια συγκυρία όπου η Ουάσινγκτον υπό τον Ντόναλντ Τραμπ προβάλλει μια εντελώς διαφορετική οπτική για την περιοχή.
Η ΕΕ ως «επιτροπή ειρήνης» για τη Γάζα
Σύμφωνα με την ατζέντα της εβδομάδας στις Βρυξέλλες, η Κάλας φιλοξενεί διαδοχικές συναντήσεις αφιερωμένες στην προώθηση μιας πολιτικής λύσης για το παλαιστινιακό, με έμφαση στη Γάζα. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό αφήγημα υπέρ της λύσης δύο κρατών, αφετέρου να σταλεί μήνυμα ότι η ΕΕ επιδιώκει να λειτουργήσει ως αξιόπιστος διαμεσολαβητής, πέρα από τα στενά όρια των αμερικανικών πρωτοβουλιών.
Η προσπάθεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ευρωπαϊκή θέση για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη υπήρξε διαχρονικά κατακερματισμένη, με κράτη-μέλη να κινούνται από την άκριτη στήριξη του Τελ Αβίβ έως την πιο σκληρή κριτική. Η ανάδειξη ενός πιο ενιαίου ευρωπαϊκού στίγματος για τη Γάζα μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικής αναβάθμισης της ΕΕ, εφόσον συνοδευτεί από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες χρηματοδότησης, ασφάλειας και ανοικοδόμησης της περιοχής.
Ορμπάν, εκλογές και επιπτώσεις στις σχέσεις ΕΕ-Ισραήλ
Κρίσιμο στοιχείο στην εξίσωση αποτελεί και η πολιτική μεταβολή στην Ουγγαρία, όπου η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν αφαιρεί από το Ισραήλ έναν από τους πιο πιστούς συμμάχους του εντός ΕΕ. Ο Όρμπαν λειτουργούσε συχνά ως «φρένο» σε πιο κριτικές τοποθετήσεις των Βρυξελλών προς την ισραηλινή κυβέρνηση, αξιοποιώντας το δικαίωμα βέτο σε κοινές δηλώσεις ή κυρώσεις.
Η αποδυνάμωση αυτής της φωνής μπορεί να οδηγήσει σε πιο σκληρή ρητορική της ΕΕ απέναντι σε μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ, αλλά και σε αυξημένη πίεση για σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα παλαιστινιακά εδάφη. Την ίδια στιγμή, η νέα πολιτική πραγματικότητα στη Βουδαπέστη αναδιατάσσει τις ισορροπίες εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, διευκολύνοντας ενδεχομένως την υιοθέτηση κοινών θέσεων εξωτερικής πολιτικής.
Σύνοδος κορυφής στην Κύπρο και τουριστικές ανησυχίες
Στο νησί της Κύπρου μεταφέρεται το ενδιαφέρον για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ, όπου στην ατζέντα βρίσκονται τόσο τα ζητήματα ασφάλειας και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και οι οικονομικές επιπτώσεις των περιφερειακών συγκρούσεων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο αντίκτυπος στον τουρισμό, έναν από τους βασικούς πυλώνες των οικονομιών της νότιας Ευρώπης.
Η αβεβαιότητα λόγω της κατάστασης στη Γάζα, ο κίνδυνος επέκτασης της έντασης προς Ιράν και ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά και η ενεργειακή αστάθεια, συνθέτουν ένα περιβάλλον που μπορεί να πλήξει τις τουριστικές ροές και τις επενδυτικές αποφάσεις. Η Κύπρος, ως χώρα πρώτης γραμμής στην περιοχή, επιδιώκει να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ ΕΕ και Μέσης Ανατολής, διεκδικώντας παράλληλα μεγαλύτερη ευρωπαϊκή στήριξη.
Το «γενέθλιο» της ΕΕ και η μάχη για το αφήγημα
Σε ένα πιο συμβολικό επίπεδο, στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα αναζωπυρώνεται και η συζήτηση για το πότε και πώς πρέπει να γιορτάζεται η «γέννηση» της ΕΕ. Η διαμάχη για την «σωστή» ημερομηνία δεν είναι απλώς ιστορική λεπτομέρεια, αλλά αντανακλά τη μάχη για τον έλεγχο του αφηγήματος γύρω από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση: είναι πρωτίστως ένα ειρηνευτικό εγχείρημα ή ένα οικονομικό-αγοραίο project;
Σε μια εποχή πολέμων στα ανατολικά και νότια σύνορα, η ΕΕ επιχειρεί να ξανασυστήσει τον εαυτό της ως «σχέδιο ειρήνης». Η επιτυχία ή αποτυχία της στο μεσανατολικό θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο αυτό το αφήγημα μπορεί να πείσει τόσο τους Ευρωπαίους πολίτες όσο και τους εταίρους της Ένωσης στο διεθνές σύστημα.
Σχόλιο 
: Η επιθετική διπλωματική κίνηση της ΕΕ στη Γάζα είναι περισσότερο μια μάχη για γεωπολιτική ορατότητα παρά για άμεσο αποτέλεσμα επί του πεδίου. Αν οι Βρυξέλλες δεν συνοδεύσουν το νέο αφήγημα με σκληρή ισχύ –χρήμα, ασφάλεια, δεσμευτικούς μηχανισμούς– κινδυνεύουν να περιοριστούν στον ρόλο του «σχολιαστή» της αμερικανικής πολιτικής. Η ήττα Όρμπαν αφαιρεί ένα εμπόδιο, αλλά δεν λύνει τον βαθύτερο κατακερματισμό των ευρωπαϊκών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή.
#ΕΕ #Γάζα #Ισραήλ #ΚάγιαΚάλας #Όρμπαν #Κύπρος #Τουρισμός #ΜέσηΑνατολή
