Μια φράση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Τουρκία άναψε ξανά τη διαμάχη με τον Σαρλ Μισέλ και ανέδειξε τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στην Άγκυρα.
Η Τουρκία επανέρχεται στο επίκεντρο της εσωτερικής διαμάχης στην κορυφή των ευρωπαϊκών θεσμών, με αφορμή αυτή τη φορά μια φράση της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία προκάλεσε σφοδρή αντίδραση από τον πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ.
Η επίμαχη δήλωση και η διπλωματική ζημιά
Μιλώντας στη Γερμανία, σε εκδήλωση της εφημερίδας «Die Zeit», η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να «ολοκληρώσει την ευρωπαϊκή ήπειρο ώστε να μην πέσει υπό ρωσική, τουρκική ή κινεζική επιρροή» και ότι οφείλει να «σκέφτεται μεγαλύτερα και πιο γεωπολιτικά». Η φράση, που έβαλε την Τουρκία στο ίδιο κάδρο με τη Ρωσία και την Κίνα, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Άγκυρα, η οποία παραμένει εδώ και δεκαετίες υποψήφια προς ένταξη χώρα αλλά και κρίσιμος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε γρήγορα να ανασκευάσει, με εκπρόσωπο να διευκρινίζει προς το τουρκικό πρακτορείο Anadolu ότι η πρόεδρος ήθελε να αναγνωρίσει την «γεωπολιτική βαρύτητα, το μέγεθος και τη φιλοδοξία» της Τουρκίας. Ωστόσο, η διευκρίνιση δεν ήταν αρκετή για να σβήσει τις εντυπώσεις ούτε στις Βρυξέλλες ούτε σε κράτη-μέλη που έχουν άμεσες εκκρεμότητες με την Άγκυρα.
Η επιστροφή Μισέλ και η αναζωπύρωση της κόντρας
Ο Σαρλ Μισέλ, ο οποίος έχει αποχωρήσει από την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από το 2024, επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, όπου επέκρινε ευθέως τη φον ντερ Λάιεν. Περιέγραψε την Τουρκία ως «βασικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ, κρίσιμο εταίρο στο μεταναστευτικό, ενεργειακό διάδρομο, σημαντικό αμυντικό παράγοντα στο ευρωπαϊκό μέτωπο και σοβαρή περιφερειακή δύναμη».
«Η Ευρώπη δεν γίνεται ισχυρότερη εφαρμόζοντας δύο μέτρα και δύο σταθμά ή απλουστεύοντας την πραγματικότητα», πρόσθεσε, αφήνοντας σαφή αιχμή για τη ρητορική της προέδρου της Κομισιόν. Η παρέμβασή του εντάσσεται σε μια μακρά προσωπική και θεσμική αντιπαράθεση με τη φον ντερ Λάιεν, που κορυφώθηκε στο επεισόδιο «sofagate» το 2021 στην Άγκυρα, όταν ο Μισέλ κάθισε δίπλα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφήνοντας την πρόεδρο της Επιτροπής σε έναν καναπέ στο πλάι.
Κύπρος, διπλά μέτρα και το αδιέξοδο της ευρωπαϊκής στρατηγικής
Η υπεράσπιση της Τουρκίας από τον Μισέλ προκάλεσε άμεση αντίδραση της Λευκωσίας. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, επίσης μέσω X, υπενθύμισε στον πρώην πρόεδρο του Συμβουλίου ότι «η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο το 1974 και εξακολουθεί να κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος». Η παρέμβασή του αναδεικνύει το θεμελιώδες παράδοξο της ευρωπαϊκής πολιτικής: η Τουρκία είναι ταυτόχρονα στρατηγικός εταίρος και χώρα που αμφισβητεί ανοιχτά την κυριαρχία κράτους-μέλους.
Η νέα κόντρα φον ντερ Λάιεν – Μισέλ φωτίζει όχι μόνο προσωπικές φιλοδοξίες και παλιές έριδες στις Βρυξέλλες, αλλά και την απουσία ενιαίας γραμμής της ΕΕ έναντι της Άγκυρας. Για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, το ζήτημα δεν είναι απλώς γεωπολιτικό, αλλά αφορά άμεσα την ασφάλεια, το διεθνές δίκαιο και τη συνοχή της ίδιας της Ένωσης. Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες ετοιμάζονται να συζητήσουν ξανά τις σχέσεις με την Τουρκία, η διπλή γλώσσα και οι δημόσιες αντιπαραθέσεις στην κορυφή των θεσμών μόνο αδυναμία εκπέμπουν προς μια χώρα που γνωρίζει να αξιοποιεί στο έπακρο τα στρατηγικά της πλεονεκτήματα.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση δείχνει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να ταλαντεύεται ανάμεσα στην ανάγκη για ρεαλιστική συνεργασία με την Τουρκία και στην υποχρέωση υπεράσπισης των αρχών και των κρατών-μελών της. Όσο η στρατηγική αυτή αντίφαση δεν επιλύεται, η Άγκυρα θα συνεχίζει να παίζει σε πολλά ταμπλό, ενώ οι Βρυξέλλες θα εγκλωβίζονται σε εσωτερικές διαμάχες αντί για συνεκτική γεωπολιτική στρατηγική.
#ΕΕ #Τουρκία #VonDerLeyen #CharlesMichel #Κύπρος #γεωπολιτική
