Οι αμερικανικοί δασμοί χτυπούν καίριους βιομηχανικούς κλάδους, όμως οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ παραμένουν ανοδικές. Η ανάλυση της πρεσβείας στην Ουάσινγκτον φωτίζει τα πραγματικά σημεία κινδύνου.
Οι μέχρι τώρα επιπτώσεις των εμπορικών μέτρων της κυβέρνησης Τραμπ στις ελληνικές εξαγωγές κρίνονται περιορισμένες, παρά το κλίμα κλιμάκωσης στον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ – Ε.Ε. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, η εικόνα των ελληνικών προϊόντων στην αμερικανική αγορά παραμένει ανθεκτική, με ορισμένους μάλιστα κλάδους να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία.
Το πλαίσιο των δασμών και οι κλάδοι υψηλού ρίσκου
Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης είναι ο προσωρινός καθολικός δασμός 10% που επέβαλαν οι ΗΠΑ στα τέλη Φεβρουαρίου στις εισαγωγές από την Ε.Ε., με ισχύ έως τα τέλη Ιουλίου 2026, εκτός εάν το Κογκρέσο αποφασίσει παράταση. Παράλληλα παραμένουν ενεργοί οι ιδιαίτερα υψηλοί δασμοί που επιβλήθηκαν βάσει του Άρθρου 232 για λόγους «εθνικής ασφάλειας»: έως 50% σε προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και χαλκού και 25% στα παράγωγά τους.
Πρόκειται για τομείς στους οποίους η Ελλάδα έχει αξιοσημείωτη εξαγωγική παρουσία προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι οι ελληνικές εξαγωγές σε αυτούς τους κλάδους εξακολουθούν να αυξάνονται. Η εξήγηση βρίσκεται στην ισχυρή ζήτηση της αμερικανικής αγοράς και στην ανεπάρκεια της εγχώριας παραγωγής, που αφήνει χώρο σε εξειδικευμένους προμηθευτές, ακόμη και υπό καθεστώς υψηλών δασμών.
Νέες έρευνες, περιορισμένη έκθεση για την Ελλάδα
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για το επόμενο διάστημα είναι η δέσμη νέων ερευνών που έχει δρομολογήσει η Ουάσινγκτον. Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί έξι νέες έρευνες βάσει του Άρθρου 232 και δύο βάσει του Άρθρου 301, το οποίο αφορά αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Τα πορίσματα αναμένονται μέσα στους προσεχείς μήνες και θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα καταλήξουν σε νέους στοχευμένους δασμούς.
Παρά τον αυξημένο θόρυβο, η ελληνική πρεσβεία εκτιμά ότι ο άμεσος κίνδυνος για την Ελλάδα παραμένει περιορισμένος. Οι έξι έρευνες του Άρθρου 232 αγγίζουν ελληνικές εξαγωγές αξίας περίπου 11,757 εκατ. ευρώ, δηλαδή μόλις το 0,49% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ. Πρόκειται ουσιαστικά για περιθωριακό τμήμα του διμερούς εμπορίου.
Αντίστοιχα, οι δύο έρευνες του Άρθρου 301 δύσκολα αναμένεται να πλήξουν άμεσα ελληνικά συμφέροντα. Η πρώτη εστιάζει σε προϊόντα που παράγονται με αναγκαστική εργασία, τομέας όπου η Ελλάδα δεν εμφανίζει προβλήματα συμμόρφωσης. Η δεύτερη αφορά τη λεγόμενη «διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα» στη μεταποίηση, με πολύ ευρύ και μάλλον γενικό πλαίσιο, στο οποίο οι βασικοί ελληνικοί εξαγωγικοί κλάδοι δεν βρίσκονται στον πυρήνα της στόχευσης.
Τρόφιμα, ποτά και υδρογονάνθρακες: Η αιχμή του δόρατος
Καθοριστικό ρόλο στην ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών παίζει η κλαδική τους σύνθεση. Η κατηγορία τροφίμων και ποτών αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ και, σύμφωνα με την έκθεση, δεν αναμένεται να επηρεαστεί σημαντικά από τις υπό εξέλιξη έρευνες. Το ίδιο ισχύει για τους υδρογονάνθρακες, που επίσης αποτελούν περίπου το ένα τρίτο των ελληνικών εξαγωγών και εντάσσονται σε μια αγορά όπου οι γεωπολιτικές και ενεργειακές προτεραιότητες των ΗΠΑ καθιστούν δύσκολη την επιβολή οριζόντιων περιορισμών.
Παρά τα καθησυχαστικά συμπεράσματα, η αβεβαιότητα παραμένει. Η Ουάσινγκτον δείχνει αποφασισμένη να επεκτείνει τη χρήση εμπορικών περιορισμών, αξιοποιώντας νέα νομικά εργαλεία και διαρκείς έρευνες. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να συνεχίσει τη διαφοροποίηση και την αναβάθμιση του εξαγωγικού της προφίλ στις ΗΠΑ, αφετέρου να παρακολουθεί στενά τις αμερικανικές θεσμικές εξελίξεις ώστε να προλαβαίνει δυσμενείς ρυθμίσεις.
Σχόλιο 
: Η έκθεση της πρεσβείας αναδεικνύει ότι το «μαξιλάρι» της Ελλάδας δεν είναι η πολιτική εύνοια, αλλά η ίδια η δομή των εξαγωγών της: υψηλή συμμετοχή τροφίμων, ποτών και ενέργειας, χαμηλή έκθεση σε τομείς που στοχοποιεί η Ουάσινγκτον. Αυτό όμως δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η στροφή των ΗΠΑ σε μόνιμα εργαλεία εμπορικού προστατευτισμού σημαίνει ότι κάθε μελλοντική μετατόπιση του φακού –π.χ. σε αγροδιατροφικά προϊόντα ή logistics– μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα. Η Ελλάδα οφείλει να επενδύσει σε συνεχή διπλωματική παρουσία, τεχνικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις στις αμερικανικές διαδικασίες διαβούλευσης και σε στρατηγικές συμμαχίες με άλλους εξαγωγικούς εταίρους της Ε.Ε., ώστε να διασφαλίσει ότι η σημερινή ανθεκτικότητα των εξαγωγών της δεν θα αποδειχθεί συγκυριακή.
#εξαγωγές #ΗΠΑ #δασμοί #διεθνέςΕμπόριο #βιομηχανίαΤροφίμων
