Ο Τζέιμι Γκρίερ ξεκαθαρίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ζήτησε στρατιωτική βοήθεια από την Κίνα στα Στενά του Ορμούζ. Αντίθετα, η Ουάσινγκτον επιδιώκει κινεζική δέσμευση για μη παροχή υλικής στήριξης στο Ιράν.
Η δημόσια τοποθέτηση του εκπροσώπου Εμπορίου των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέιμι Γκρίερ φωτίζει μια κρίσιμη πτυχή της αμερικανοκινεζικής εξίσωσης στον Περσικό Κόλπο. Μιλώντας στο ABC, ο Γκρίερ υπογράμμισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν προσήλθε στο Πεκίνο ζητώντας στρατιωτική συνδρομή για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αλλά επιδίωξε –και, όπως είπε, εξασφάλισε– δέσμευση ότι η Κίνα δεν θα προσφέρει «υλική στήριξη» στο Ιράν.
Τι ακριβώς ζήτησε ο Τραμπ από τον Σι Τζινπίνγκ
Σύμφωνα με τον Γκρίερ, ο Αμερικανός πρόεδρος «δεν πήγε ζητώντας τους να αναλάβουν δράση στα Στενά του Ορμούζ». Η έμφαση, όπως περιέγραψε, ήταν στη διαβεβαίωση ότι το Πεκίνο δεν θα αποστείλει στρατιωτικό εξοπλισμό στην Τεχεράνη. Η φράση «υλική στήριξη» είναι κεντρική: σε διπλωματικό λεξιλόγιο σημαίνει έλεγχο εξαγωγών, τεχνολογίας, ανταλλακτικών και οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις δυνατότητες του Ιράν σε μια περίοδο έντονης έντασης στον Περσικό.
Ο Γκρίερ επιβεβαίωσε ότι αυτή η δέσμευση «ελήφθη και επιβεβαιώθηκε», ευθυγραμμίζοντας την επίσημη γραμμή με τις πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ πως το Πεκίνο υποσχέθηκε να μην αποστέλλει στρατιωτικό υλικό στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η Ουάσινγκτον, όπως είπε, δεν επιδιώκει «κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις με τους Κινέζους», αλλά θέλει να διασφαλίσει ότι «δεν θα σταθούν εμπόδιο σε ό,τι κάνουμε».
Η στρατηγική των ΗΠΑ: αποτροπή, όχι σύμπραξη
Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει την πραγματική στόχευση της Ουάσινγκτον: όχι τη δημιουργία ενός νέου άξονα ασφαλείας με την Κίνα στον Περσικό Κόλπο, αλλά τον περιορισμό του ρόλου του Πεκίνου ως εν δυνάμει ενισχυτή της ιρανικής ισχύος. Η αμερικανική πολιτική επιχειρεί να λειτουργήσει προληπτικά, κλείνοντας εκ των προτέρων διαύλους στρατιωτικής συνεργασίας Πεκίνου–Τεχεράνης που θα μπορούσαν να ακυρώσουν την πίεση των αμερικανικών κυρώσεων.
Σε θεσμικό επίπεδο, η επιλογή να μιλά γι’ αυτά ο εκπρόσωπος Εμπορίου και όχι αποκλειστικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δείχνει πόσο έχουν πλέον μπλεχτεί εμπορικά, τεχνολογικά και γεωπολιτικά ζητήματα. Η πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένη τεχνολογία διπλής χρήσης, ο έλεγχος εξαγωγών και οι αλυσίδες εφοδιασμού συνδέονται άμεσα με το αν και πώς μπορεί να ενισχυθεί στρατιωτικά το Ιράν.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κεντρικό διακύβευμα
Ο Γκρίερ σημείωσε ότι οι Κινέζοι αξιωματούχοι εξέφρασαν «σαφές ενδιαφέρον» για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Δεν είναι τυχαίο: σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διακινείται από αυτό το θαλάσσιο πέρασμα, με την Κίνα να συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εισαγωγείς αργού από τον Κόλπο. Κάθε παρατεταμένος περιορισμός της διέλευσης αυξάνει το κόστος ενέργειας και εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο βασικός εγγυητής της ασφάλειας ναυσιπλοΐας στην περιοχή, αποφεύγοντας ταυτόχρονα να δώσει στην Κίνα ρόλο συνδιαχειριστή της ασφάλειας. Έτσι, αναζητά πολιτική στήριξη και αυτοσυγκράτηση από το Πεκίνο, χωρίς να του αναγνωρίζει ισότιμο λόγο στη διαχείριση της κρίσης. Το μήνυμα είναι σαφές: η Κίνα μπορεί να ωφεληθεί από την ομαλοποίηση, αλλά όχι να την καθορίσει στρατιωτικά.
Μακροπρόθεσμες ισορροπίες στην τριγωνική σχέση ΗΠΑ–Κίνας–Ιράν
Η αμερικανική πίεση προς την Κίνα να κρατήσει αποστάσεις από το Ιράν εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ανάσχεσης της κινεζικής επιρροής στη Μέση Ανατολή. Το Πεκίνο έχει επενδύσει πολιτικά και οικονομικά στην περιοχή, από την πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» μέχρι μακροχρόνιες ενεργειακές συμφωνίες με την Τεχεράνη. Η δέσμευση για μη αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού δεν αναιρεί αυτές τις σχέσεις, αλλά τις θέτει σε στενότερο μικροσκόπιο της Ουάσινγκτον.
Σε βάθος χρόνου, η πρακτική να συνδέονται εμπορικά και τεχνολογικά ζητήματα με γεωπολιτικές δεσμεύσεις δημιουργεί ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων που δυσκολεύει την αυτόνομη κίνηση όλων των πλευρών. Η Κίνα θα επιδιώξει να διατηρήσει οικονομικά οφέλη από το Ιράν χωρίς να συγκρουστεί ανοιχτά με τις ΗΠΑ, ενώ η Τεχεράνη κινδυνεύει να δει τον στρατιωτικό της εκσυγχρονισμό να φρενάρει, αν μεγάλες δυνάμεις υιοθετήσουν παρόμοιους περιορισμούς.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε κίνηση που μειώνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ είναι κρίσιμη. Η Ελλάδα, ως ναυτιλιακή δύναμη και εισαγωγέας ενέργειας, εξαρτάται από την ομαλή ροή πετρελαίου και προϊόντων διύλισης από τον Κόλπο. Η σταθεροποίηση της κατάστασης συγκρατεί τα ναύλα σε πιο προβλέψιμα επίπεδα, περιορίζει τις απότομες αυξήσεις στις τιμές καυσίμων και διευκολύνει τον προγραμματισμό επενδύσεων σε ναυτιλία και ενέργεια. Αντίστροφα, μια νέα αναταραχή στα Στενά θα μεταφραζόταν σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος για τις ελληνικές επιχειρήσεις και πιέσεις στον πληθωρισμό, με άμεσο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
#ΗΠΑ #Κίνα #Ιράν #Ορμούζ #Ενέργεια
