Η αγορά πετρελαίου κινείται πλέον σε οριακή ζώνη κινδύνου, με τον επικεφαλής του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, να προειδοποιεί ότι το σύστημα μπορεί να εισέλθει σε «κόκκινη ζώνη» ήδη από το καλοκαίρι, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται και η ζήτηση αυξάνεται εποχικά.
Η βασική αιτία είναι δομική και όχι συγκυριακή. Η κρίση στο Ιράν έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της αγοράς, με την παραγωγή που έχει χαθεί να ξεπερνά πλέον το 1 δισ. βαρέλια. Παρά το γεγονός ότι η αγορά μπήκε στην κρίση με σχετικό απόθεμα ασφαλείας, αυτό το «μαξιλάρι» εξαντλείται ταχύτατα, καθώς οι ροές από τη Μέση Ανατολή παραμένουν περιορισμένες.
Το κρίσιμο σημείο είναι τα Στενά του Ορμούζ. Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG περνά από αυτό το πέρασμα, το οποίο παραμένει ουσιαστικά εκτός λειτουργίας μετά τα πλήγματα κατά του Ιράν. Η επαναλειτουργία του αποτελεί – σύμφωνα με τον Μπιρόλ – τη μοναδική πραγματική λύση για την αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης.
Το timing είναι επίσης προβληματικό. Η κρίση συμπίπτει με την καλοκαιρινή περίοδο, όπου η ζήτηση αυξάνεται λόγω μετακινήσεων και τουρισμού. Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο συνδυασμό: χαμηλά αποθέματα και αυξημένη κατανάλωση. Αν δεν υπάρξει αποκατάσταση της προσφοράς, η αγορά κινδυνεύει να εισέλθει σε φάση έντονων πιέσεων τιμών μέσα στους επόμενους μήνες.
Η παρέμβαση των στρατηγικών αποθεμάτων δεν αρκεί για να αλλάξει την εικόνα. Τον Μάρτιο, ο IEA συντόνισε την απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών – τη μεγαλύτερη στην ιστορία του – προκειμένου να απορροφηθεί το σοκ. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η κίνηση λειτουργεί μόνο ως προσωρινή λύση, χωρίς να αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα της προσφοράς.
Παράλληλα, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Ο Μπιρόλ προειδοποιεί ότι η κρίση θα επηρεάσει έντονα και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, καθώς το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται άμεσα στην παραγωγή τροφίμων, ειδικά στις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας και της Αφρικής.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η αγορά δεν βρίσκεται απλώς σε φάση υψηλών τιμών, αλλά σε φάση συστημικού ρίσκου. Ακόμη και αν το Ορμούζ ανοίξει άμεσα, θα χρειαστεί σημαντικός χρόνος για να επανέλθει η παραγωγή και η διύλιση στα προ κρίσης επίπεδα, κάτι που σημαίνει ότι η μεταβλητότητα θα παραμείνει.
SBC Σχόλιο: Η αγορά δεν φοβάται απλώς την άνοδο των τιμών. Φοβάται ότι δεν υπάρχει buffer. Και όταν τελειώνει το buffer, ξεκινά η πραγματική κρίση.
