Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντάσσει για πρώτη φορά τη στέγαση στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, ενώ η αγορά δοκιμάζει μοντέλα περιορισμένου κέρδους. Η Ελλάδα μπαίνει αργά στη συζήτηση, με δήμους, κοινωνική κατοικία και ιδιώτες να αναζητούν νέο πλαίσιο.
Η στέγαση παύει να αντιμετωπίζεται ως παράπλευρο κοινωνικό ζήτημα και εισέρχεται στον σκληρό πυρήνα της οικονομικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την ένταξη ειδικού κεφαλαίου για τη στέγαση στην Εαρινή Δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κόστος κατοικίας απειλεί πλέον τη συνοχή της ενιαίας αγοράς και την ανταγωνιστικότητα των πόλεων. Για την Ελλάδα, όπου το 27% του πληθυσμού αντιμετωπίζει υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης έναντι 7,7% στην ΕΕ, η αλλαγή αυτή λειτουργεί ως έμμεσο καμπανάκι για αναθεώρηση πολιτικών που μέχρι σήμερα στηρίζονταν κυρίως σε επιδόματα.
Από τα επιδόματα στην προσφορά και οι developers περιορισμένου κέρδους
Η ευρωπαϊκή συζήτηση μετατοπίζεται από την ενίσχυση της ζήτησης προς την αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ήδη επισημάνει ότι τα επιδόματα ενοικίου προσφέρουν μόνο προσωρινή ανακούφιση, καθώς οι τιμές προσαρμόζονται ανοδικά και το δημοσιονομικό κόστος διογκώνεται. Στο νέο πλαίσιο, κεντρική θέση αποκτούν τα μοντέλα εταιρειών ανάπτυξης περιορισμένου κέρδους, όπου η απόδοση των ιδίων κεφαλαίων οριοθετείται τυπικά στην περιοχή του 2%-5%.
Πρόκειται για υβριδικές δομές μεταξύ αγοράς και κοινωνικής πολιτικής, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη Βιέννη και την Κοπεγχάγη. Στην αυστριακή πρωτεύουσα, ο δήμος και εταιρείες περιορισμένου κέρδους έχουν διαμορφώσει ένα από τα πιο σταθερά συστήματα κοινωνικής στέγασης στην Ευρώπη, καλύπτοντας την πλειονότητα του πληθυσμού και αποσυνδέοντας σε μεγάλο βαθμό το κόστος κατοικίας από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις της αγοράς. Κοινός παρονομαστής είναι ο ενεργός ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης, η μακροπρόθεσμη διαχείριση γης και η αξιοποίηση δημόσιων πόρων με αντάλλαγμα δεσμεύσεις σε τιμές και αποδόσεις.
Ο νέος ρόλος των δήμων και τα πρώτα ελληνικά έργα
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για ενίσχυση των δήμων στη στεγαστική πολιτική μόλις ανοίγει. Τα πρώτα βήματα περιλαμβάνουν την παραχώρηση οκτώ ακινήτων της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης για κοινωνική αντιπαροχή, με τουλάχιστον 30% της επιφάνειας να δεσμεύεται για κοινωνική χρήση. Παράλληλα, δρομολογείται έργο προσιτής στέγασης από ιδιωτικό όμιλο στην περιοχή της Πέτρου Ράλλη, με περίπου 140 διαμερίσματα και στόχο ενοίκια έως 600 ευρώ, επιχειρώντας να δημιουργήσει ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κλασικής κοινωνικής κατοικίας.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά ακινήτων, η στροφή σε μοντέλα περιορισμένου κέρδους και ο ενισχυμένος ρόλος των δήμων σημαίνουν ότι το real estate παύει να είναι αποκλειστικά πεδίο υψηλών αποδόσεων και βραχυπρόθεσμων υπεραξιών. Δημιουργείται μια νέα κατηγορία επενδύσεων χαμηλότερης απόδοσης αλλά υψηλότερης θεσμικής ασφάλειας, που μπορεί να προσελκύσει θεσμικούς επενδυτές με μακροχρόνιο ορίζοντα. Η πρόκληση θα είναι ο σχεδιασμός σταθερού πλαισίου κινήτρων, ώστε η κοινωνική κατοικία να γίνει διακριτός, βιώσιμος πυλώνας της αγοράς και όχι αποσπασματικό πρόγραμμα.
#στεγαστική_κρίση #κοινωνική_κατοικία #ΕΕ #ελληνική_οικονομία
