Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται ευρωπαϊκή βοήθεια για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι η εξάρτηση από τη διέλευση πετρελαίου αφορά κυρίως την Ευρώπη. Η τοποθέτηση επαναφέρει το ερώτημα για το ποιος πληρώνει το κόστος της ναυτικής ασφάλειας σε μια κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία.
Η δημόσια δήλωση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον «δεν χρειάζεται» τη βοήθεια της Ευρώπης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ έρχεται να αναδείξει μια παλιά διατλαντική διαφωνία: ποιος επωμίζεται το βάρος της προστασίας των θαλάσσιων οδών που τροφοδοτούν την παγκόσμια οικονομία. Μιλώντας στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν συνδρομή από ευρωπαϊκές χώρες, αλλά εκείνες αρνήθηκαν.
Τι είπε ο Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι θα έπρεπε να είχαν απαντήσει «Θα θέλαμε πολύ να βοηθήσουμε». Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται από τη διέλευση πετρελαίου μέσω των Στενών, καθώς «έχουμε πολύ περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε σε όρους πετρελαίου». Αντίθετα, όπως είπε, «οι ευρωπαϊκές χώρες και άλλες χώρες το χρειάζονται σε τεράστιο βαθμό».
Η τοποθέτηση αυτή μετατοπίζει το κέντρο βάρους της συζήτησης από τη συλλογική ασφάλεια στη λογική του ποιος ωφελείται περισσότερο από την απρόσκοπτη ροή ενέργειας. Ουσιαστικά, ο Τραμπ υπενθυμίζει ότι η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στον Κόλπο δεν είναι αυτονόητο «δωρεάν δημόσιο αγαθό» για τους συμμάχους.
Ποιες είναι οι πολιτικές και θεσμικές συνέπειες
Σε θεσμικό επίπεδο, η ρητορική αυτή πιέζει την Ευρώπη να επανεξετάσει τον ρόλο της στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει ότι η χώρα του δεν χρειάζεται το Ορμούζ, ουσιαστικά καλεί τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους, οικονομικού και στρατιωτικού. Αυτό αγγίζει τον πυρήνα της διατλαντικής σχέσης, όπου η ασφάλεια παραδοσιακά θεωρούνταν κοινή ευθύνη στο πλαίσιο συμμαχιών.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να προστατεύσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια, αφετέρου να αποφύγουν την εμπλοκή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς σαφές πολιτικό πλαίσιο. Η πίεση από την Ουάσινγκτον αναδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, ιδίως όταν η ναυτική ισχύς παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμερικανική.
Σχόλιο
: Για την Ελλάδα, ως ναυτιλιακή δύναμη με ισχυρή παρουσία σε δεξαμενόπλοια, κάθε ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται σε αυξημένο ρίσκο για τα ελληνόκτητα πλοία και τα ασφαλιστικά κόστη. Η μετακύλιση της ευθύνης από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη ανοίγει συζήτηση για το αν και πώς η Αθήνα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής, θα κληθεί να συμβάλει σε αποστολές θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή, με άμεσες γεωπολιτικές και επιχειρησιακές συνέπειες.






