Η παγκόσμια Αριστερά αλλάζει πρόσωπο. Αν οι σοσιαλιστές της μεταπολεμικής Ευρώπης οικοδόμησαν το κοινωνικό κράτος και αν η γενιά των Millennials αμφισβήτησε τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό μετά την κρίση του 2008, η Generation Z φαίνεται να διαμορφώνει μια εντελώς νέα πολιτική και οικονομική ατζέντα.
Πρόκειται για μια γενιά που ενηλικιώθηκε μέσα σε διαδοχικές κρίσεις: την οικονομική ύφεση, την πανδημία, την κλιματική αλλαγή, την εκτίναξη του κόστους στέγασης και πλέον την τεχνητή νοημοσύνη που απειλεί να ανατρέψει την αγορά εργασίας.
Αυτές οι εμπειρίες έχουν δημιουργήσει ένα νέο πολιτικό ρεύμα που πολλοί αναλυτές αποκαλούν «Gen-Z Socialism».
Η κατάρρευση του παλιού κοινωνικού συμβολαίου
Για δεκαετίες, οι δυτικές κοινωνίες λειτουργούσαν με μια σχετικά απλή υπόσχεση: σπουδές, εργασία, αγορά κατοικίας και σταδιακή οικονομική άνοδος.
Για εκατομμύρια νέους αυτή η υπόσχεση μοιάζει πλέον άπιαστη.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, οι τιμές των ακινήτων έχουν εκτοξευθεί, τα ενοίκια απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος και η μόνιμη εργασία δίνει τη θέση της σε πιο ευέλικτες αλλά λιγότερο ασφαλείς μορφές απασχόλησης.
Η Generation Z δεν βλέπει τον καπιταλισμό ως μηχανισμό κοινωνικής κινητικότητας αλλά ως ένα σύστημα που συγκεντρώνει ολοένα μεγαλύτερο πλούτο σε λίγες εταιρείες και σε μια μικρή οικονομική ελίτ.
Από την πράσινη ανάπτυξη στην αναδιανομή
Η προηγούμενη γενιά αριστερών πολιτικών πρότεινε έναν «πράσινο καπιταλισμό», με επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εταιρική κοινωνική ευθύνη και ισχυρότερη ρύθμιση των αγορών.
Η νέα γενιά πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.
Στις ΗΠΑ, πολιτικοί όπως ο Zohran Mamdani στη Νέα Υόρκη και νεότερα στελέχη που ακολουθούν την πολιτική κληρονομιά του Bernie Sanders προτείνουν πλαφόν στα ενοίκια, δημόσια κατοικία, δωρεάν πανεπιστημιακή εκπαίδευση και υψηλότερη φορολογία για τις μεγάλες περιουσίες.
Η λογική δεν είναι πλέον η διόρθωση του καπιταλισμού αλλά η αναδιανομή της οικονομικής ισχύος.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως πολιτικός καταλύτης
Ο μεγαλύτερος ίσως παράγοντας που διαφοροποιεί τη νέα αριστερή σκέψη είναι η τεχνητή νοημοσύνη.
Καθώς η AI αρχίζει να επηρεάζει επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασφαλή, από δικηγόρους και λογιστές μέχρι δημοσιογράφους και προγραμματιστές, η συζήτηση μετατοπίζεται.
Η ιδέα του Καθολικού Βασικού Εισοδήματος (Universal Basic Income), που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν περιθωριακή, αποκτά πλέον μεγαλύτερη πολιτική απήχηση.
Πολλοί νέοι θεωρούν ότι η παραγωγικότητα που δημιουργείται από την τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να κατανέμεται ευρύτερα στην κοινωνία και όχι να συγκεντρώνεται αποκλειστικά στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
Η σύγκρουση με τη γενιά των Boomers
Στην καρδιά της νέας πολιτικής αντιπαράθεσης βρίσκεται και μια γενεακή σύγκρουση.
Οι νεότεροι κατηγορούν συχνά τις παλαιότερες γενιές ότι επωφελήθηκαν από χαμηλές τιμές ακινήτων, δωρεάν ή φθηνή εκπαίδευση και ευνοϊκότερες οικονομικές συνθήκες.
Αντίθετα, οι Boomers και μέρος της Generation X θεωρούν ότι οι νεότεροι υποτιμούν τις δυνατότητες της ελεύθερης αγοράς και υπερεκτιμούν τον ρόλο του κράτους.
Η αντιπαράθεση αυτή αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια καθώς η δημογραφική βαρύτητα της Generation Z αυξάνεται στις εκλογικές αναμετρήσεις.
Τι σημαίνει για τις αγορές
Για τους επενδυτές, η άνοδος αυτών των ιδεών δεν αποτελεί απλώς πολιτικό φαινόμενο.
Εάν οι προτάσεις για υψηλότερη φορολογία κεφαλαίου, μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση και αυστηρότερη ρύθμιση των τεχνολογικών κολοσσών μετατραπούν σε κυβερνητικές πολιτικές, τότε οι αγορές θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα εντελώς νέο περιβάλλον.
Οι κλάδοι της τεχνολογίας, των ακινήτων, της ενέργειας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών θα μπορούσαν να επηρεαστούν σημαντικά από αυτή τη μετατόπιση.
SBC Perspective
Η άνοδος της Gen-Z Αριστεράς δεν αποτελεί παροδική πολιτική μόδα αλλά αντανάκλαση βαθύτερων οικονομικών και κοινωνικών μεταβολών. Η εκτίναξη των ανισοτήτων, η στεγαστική κρίση και η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργούν ένα νέο πολιτικό τοπίο που θυμίζει ιστορικές μεταβάσεις προηγούμενων δεκαετιών. Το ερώτημα δεν είναι αν οι ιδέες αυτές θα επηρεάσουν την πολιτική ατζέντα, αλλά σε ποιο βαθμό θα μετατραπούν σε κυβερνητική πολιτική τα επόμενα χρόνια.
