Κάθετος Διάδρομος και πρώτη ετήσια δημοπρασία δυναμικότητας τον Ιούλιο συνθέτουν το νέο τεστ για τον ρόλο της Ελλάδας στο περιφερειακό εμπόριο φυσικού αερίου. Ο ΔΕΣΦΑ και η αγορά προεξοφλούν δέσμευση άνω του 30% της προσφερόμενης χωρητικότητας, με μειωμένα τιμολόγια και αυξημένες ροές προς τα Βαλκάνια.
Κάθετος Διάδρομος και πρώτη ετήσια δημοπρασία δυναμικότητας τον Ιούλιο δημιουργούν ένα κρίσιμο «restart» για τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια. Ο ΔΕΣΦΑ μεταφέρει σήματα για μακροχρόνια δέσμευση άνω του 30% της ετήσιας χωρητικότητας στο Σιδηρόκαστρο, σε ένα περιβάλλον μειωμένων ταριφών διαμετακόμισης και αυξημένης ζήτησης για εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Πώς διαμορφώνεται η πρώτη δημοπρασία στον Κάθετο Διάδρομο;
Η ετήσια δημοπρασία της Δευτέρας 6 Ιουλίου για τον Κάθετο Διάδρομο αφορά μακροχρόνια δέσμευση δυναμικότητας, με παραδόσεις φορτίων στους τελικούς αγοραστές από τις 26 Οκτωβρίου, με την έναρξη του ευρωπαϊκού έτους αερίου. Η προσφερόμενη ετήσια δυναμικότητα μέσω Σιδηροκάστρου για την πρώτη χρονιά διαμορφώνεται λίγο κάτω από τις 100 GWh, με τον ΔΕΣΦΑ να εκτιμά συντηρητικά ότι τουλάχιστον το 30% θα δεσμευθεί.
Με τις χρεώσεις διαμετακόμισης να έχουν μειωθεί κοντά στο 50%, η πιθανή δέσμευση άνω του 30% αντιστοιχεί, σύμφωνα με τον Διαχειριστή, σε ποσότητα μεγαλύτερη του 1 δισ. κυβικών μέτρων αερίου. Οι συνολικές εξαγωγές αναμένεται να είναι υψηλότερες, καθώς σημαντικό μέρος των ροών θα συνεχίσει να υλοποιείται με βραχυχρόνιες συμφωνίες διάρκειας κάτω του έτους, δίνοντας ευελιξία στους traders.
Ποιος θα απορροφήσει τις νέες ροές και ποιος είναι ο ρόλος του LNG;
Οι πρώτοι αγοραστές των νέων ποσοτήτων μέσω του Κάθετου Διαδρόμου εκτιμάται ότι θα προέλθουν κυρίως από Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουγγαρία, ενώ η Ουκρανία δεν θεωρείται σήμερα ικανή να απορροφήσει μεγάλες ποσότητες. Παρά τη στοχευόμενη μείωση της ετήσιας ταρίφας μεταφοράς από τα σημερινά 9,39 €/MWh στα 5,85 €/MWh για τη διαδρομή έως Ουκρανία, η εμπορική ελκυστικότητα φαίνεται ισχυρότερη προς τις γειτονικές αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί ο ρόλος της Venture Global, η οποία έχει εξασφαλίσει περίπου το 25% της χωρητικότητας στον τερματικό σταθμό LNG της Gastrade στην Αλεξανδρούπολη. Μετά την έκδοση εγγυητικής επιστολής ύψους 131 εκατ. € ενεργοποιείται η συμφωνία με την Atlantic SEE LNG (σχήμα Άκτωρ 60% – ΔΕΠΑ 40%) για προμήθεια 4 bcm ετησίως από το 2030, με σημαντικές ποσότητες να κατευθύνονται σε Αλβανία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη, γεγονός που ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου LNG.
Πώς αλλάζει η περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου;
Από την 1η Ιουλίου, η μεταφορική ικανότητα Ελλάδας–Βουλγαρίας αυξάνεται κατά 50%, από 2,4 σε 3,1 bcm ετησίως, με πρόβλεψη νέας αναβάθμισης στα 3,6 bcm. Βορειότερα, ο σχεδιασμός προβλέπει διπλασιασμό της δυναμικότητας Βουλγαρίας–Ρουμανίας από 5 σε 10 bcm ετησίως από το έτος αερίου 2027/2028, στο πλαίσιο της πλήρους απεξάρτησης από ρωσικό αέριο και της ενίσχυσης των διασυνδέσεων με Βόρεια Μακεδονία.
Παράλληλα, η Ρουμανία προχωρά σε μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης, αίροντας ένα από τα βασικά εμπόδια για την ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Οι traders υποδέχονται θετικά τις αλλαγές, καθώς πλέον μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα για περιόδους από 3 μήνες έως 1 έτος, αποκτώντας ορατότητα για σχεδιασμό φορτίων LNG από την Ελλάδα προς την ενδοχώρα της Ευρώπης.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου και η αύξηση του capacity στις διασυνδέσεις δημιουργούν προϋποθέσεις για μεγαλύτερο ανταγωνισμό στις τιμές φυσικού αερίου στην περιοχή, άρα και για έμμεση πίεση προς τα κάτω στα τιμολόγια ρεύματος και θέρμανσης. Ωστόσο, η διεθνής συγκυρία με περιορισμένες ροές αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, αυξημένη ζήτηση από την Ασία και υψηλές τιμές spot περιορίζει το περιθώριο για άμεση και θεαματική αποκλιμάκωση λογαριασμών.
Οι παραγωγοί στις ΗΠΑ εμφανίζονται πιο διστακτικοί να υπογράψουν μακροχρόνια συμβόλαια, προτιμώντας την ευελιξία της spot αγοράς, γεγονός που αυξάνει τη μεταβλητότητα και τον κίνδυνο για τις ευρωπαϊκές αγορές. Όπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς LNG, αν δεν εκτονωθεί η κρίση στον Κόλπο και δεν ενισχυθούν οι μακροχρόνιες σχέσεις πωλητών–αγοραστών, η προσπάθεια διαφοροποίησης πηγών προμήθειας μπορεί να εξελιχθεί σε ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού, με άμεση αντανάκλαση στην τελική τιμή για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σχόλιο 
: Η δημοπρασία του Ιουλίου στον Κάθετο Διάδρομο λειτουργεί ως πραγματικό crash test για το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να κεφαλαιοποιήσει τις επενδύσεις σε υποδομές και να μειώσει το κόστος διαμετακόμισης προς όφελος της ευρύτερης περιοχής. Αν επιβεβαιωθεί η δέσμευση άνω του 30% και ενεργοποιηθούν οι μεγάλες συμφωνίες LNG, η ελληνική αγορά θα αποκτήσει βαθύτερη ρευστότητα και περισσότερες επιλογές προμήθειας, κάτι που σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα μπορεί να στηρίξει πιο σταθερές και ανταγωνιστικές τιμές για τους τελικούς καταναλωτές, παρά τη διεθνή αστάθεια.
Διαβάστε επίσης:
Υδρογόνο και πράσινα αέρια διαμορφώνουν νέα αγορά στην Ελλάδα
#ΔΕΣΦΑ #ΚάθετοςΔιάδρομος #φυσικόαέριο #LNG #Βουλγαρία
