Doctor AI και άλλα γλωσσικά μοντέλα ΤΝ κερδίζουν έδαφος ως «ψηφιακοί γιατροί», αλλά ειδικοί προειδοποιούν: η «διάγνωση» από μηχανή μπορεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Από λάθος συμβουλές μέχρι διακοπή φαρμάκων, το ρίσκο για την υγεία είναι πραγματικό.
Doctor AI και άλλα γλωσσικά μοντέλα ΤΝ κερδίζουν έδαφος ως «ψηφιακοί γιατροί», αλλά ειδικοί προειδοποιούν: η «διάγνωση» από μηχανή μπορεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Από λάθος συμβουλές μέχρι διακοπή φαρμάκων, το ρίσκο για την υγεία είναι πραγματικό.
Τι είναι στην πραγματικότητα ο Doctor AI και τα γλωσσικά μοντέλα;
Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) συστήνονται ως βοηθοί Τεχνητής Νοημοσύνης και όχι ως γιατροί. Εξηγούν ιατρικούς όρους, σχολιάζουν συμπτώματα, δίνουν γενικές πληροφορίες. Όμως, όπως τονίζει ο δρ Αλέξανδρος Ζ. Σπυρόπουλος, ερευνητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, δεν έχουν πραγματική νοημοσύνη.
Πρόκειται για στατιστικά μοντέλα: «προβλέπουν» ποια λέξη ταιριάζει να ακολουθήσει σε μια πρόταση, με βάση τεράστιες βάσεις δεδομένων κειμένου. Δεν έχουν γνώση, δεν έχουν πρωτοβουλία, δεν καταλαβαίνουν το σώμα σας ή την κλινική εικόνα, όπως κάνει ένας γιατρός.
Όσο πιο εξειδικευμένη είναι η ερώτηση (το λεγόμενο prompt), τόσο πιο συγκεκριμένη φαίνεται η απάντηση. Αυτό όμως δεν την κάνει και σωστή, ειδικά όταν μιλάμε για θέματα υγείας, όπου μια λεπτομέρεια μπορεί να αλλάξει τελείως τη διάγνωση.
Γιατί η «διάγνωση» από Doctor AI κρύβει παγίδες;
Τα μοντέλα ΤΝ έχουν την τάση να απαντούν με μεγάλη βεβαιότητα, ακόμη και όταν η ιατρική πραγματικότητα είναι αβέβαιη. Ένα σύμπτωμα, όπως ένα αναπνευστικό πρόβλημα, μπορεί να οφείλεται σε ιό, βακτήριο, αλλεργία ή άλλη αιτία. Το μοντέλο όμως θα δώσει μία απάντηση, χωρίς κλινική εξέταση, εξετάσεις ή ιατρικό ιστορικό.
Αυτό δημιουργεί δύο σοβαρούς κινδύνους: κάποιοι καθησυχάζονται λανθασμένα και καθυστερούν ή αποφεύγουν τον γιατρό. Άλλοι τρομάζουν χωρίς λόγο και καταφεύγουν σε άσκοπες εξετάσεις ή φάρμακα. Ακόμη πιο επικίνδυνο είναι όταν ο χρήστης ρωτά την ΤΝ μετά την επίσκεψη στον γιατρό, για «επιβεβαίωση» της διάγνωσης ή της αγωγής.
Έτσι μπορεί να υπονομευτεί η εμπιστοσύνη στη σχέση γιατρού-ασθενούς. Δεν είναι σπάνιο ένας ασθενής να σκεφτεί να διακόψει φάρμακο επειδή ο ψηφιακός βοηθός το «σύνδεσε» με άλλη ασθένεια, εκτός πραγματικού κλινικού πλαισίου.
Ένας επιπλέον κίνδυνος στον ορίζοντα είναι η διαφήμιση μέσα στα γλωσσικά μοντέλα. Αν οι απαντήσεις αρχίσουν να επηρεάζονται από πληρωμένες προωθήσεις, υπάρχει φόβος να προτείνονται λύσεις όχι επειδή είναι οι καλύτερες ιατρικά, αλλά επειδή κάποιος πλήρωσε για να εμφανίζονται.
Πού βοηθά πραγματικά η Τεχνητή Νοημοσύνη στην υγεία;
Η ΤΝ θεωρείται «game changer» γιατί διαπερνά οριζόντια όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως κάποτε ο ηλεκτρισμός. Στην υγεία, ήδη χρησιμοποιείται με ασφάλεια σε συγκεκριμένους ρόλους: κλείσιμο ραντεβού, υπενθυμίσεις αγωγής, πρόσβαση σε παλιότερες εξετάσεις, καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών.
Για τους γιατρούς, λειτουργεί ως ισχυρό εργαλείο: γρήγορη αναζήτηση βιβλιογραφίας, βοήθεια στην αξιολόγηση απεικονιστικών εξετάσεων, υποστήριξη σε πολύπλοκα περιστατικά. Όμως η τελική απόφαση παραμένει στον γιατρό, ο οποίος βλέπει τον ασθενή, τον εξετάζει και αναλαμβάνει την ευθύνη.
Για τον πολίτη, μια σχετικά ασφαλής χρήση των γλωσσικών μοντέλων είναι να ρωτήσει ποια ειδικότητα γιατρού πρέπει να επισκεφθεί με βάση τα συμπτώματά του. Ακόμη κι εδώ, η απάντηση είναι ενδεικτική και δεν υποκαθιστά την κρίση επαγγελματία υγείας.
Ο δρ Σπυρόπουλος θυμίζει: «Τα εργαλεία που έχουμε σήμερα είναι στατιστική. Όπως δεν θα τα εμπιστευόμασταν να μας κάνουν τη φορολογική δήλωση, έτσι δεν πρέπει να τα ρωτάμε ποια φάρμακα θα πάρουμε».
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν χρησιμοποιείτε ή σκέφτεστε να χρησιμοποιήσετε Doctor AI ή άλλο chatbot για θέματα υγείας, κρατήστε τρεις βασικούς κανόνες. Πρώτον, ποτέ δεν ζητάμε διάγνωση ή αγωγή. Οτιδήποτε αφορά φάρμακα, εξετάσεις ή αλλαγή θεραπείας είναι αποκλειστική αρμοδιότητα γιατρού.
Δεύτερον, μπορείτε να αξιοποιήσετε την ΤΝ για να καταλάβετε καλύτερα μια διάγνωση που ήδη σας εξήγησε ο γιατρός, να μάθετε τι σημαίνει ένας ιατρικός όρος ή να προετοιμάσετε ερωτήσεις για την επόμενη επίσκεψη. Αυτό μπορεί να σας βοηθήσει να συμμετέχετε πιο ενεργά στη φροντίδα σας, χωρίς να αμφισβητείτε αυθαίρετα την ιατρική κρίση.
Τρίτον, αν μια απάντηση από ΤΝ σας ανησυχήσει ή σας προτρέπει σε ενέργεια που συγκρούεται με αυτά που είπε ο γιατρός, μην δράσετε μόνοι σας. Καλέστε τον γιατρό σας, ζητήστε διευκρινίσεις, πείτε ξεκάθαρα τι διαβάσατε. Η ανθρώπινη σχέση και η προσωπική εξέταση παραμένουν αναντικατάστατες.
Τέλος, να θυμάστε ότι στην Ελλάδα, με όλα τα προβλήματα του ΕΣΥ, η πρόσβαση σε γιατρό παραμένει πολύ πιο ασφαλής επιλογή από το να «παίζετε κορώνα-γράμματα» την υγεία σας με απαντήσεις μιας μηχανής.
Σχόλιο 
: Στην Ελλάδα, όπου η δυσπιστία προς το ΕΣΥ και οι ουρές στα τακτικά ιατρεία σπρώχνουν πολλούς σε «γρήγορες λύσεις» στο διαδίκτυο, ο πειρασμός του Doctor AI θα μεγαλώνει. Αν το Υπουργείο Υγείας δεν επενδύσει σε επίσημες, ελεγχόμενες ψηφιακές υπηρεσίες ενημέρωσης και σε εκπαίδευση του κοινού, θα δούμε όλο και πιο συχνά ασθενείς να φτάνουν στα νοσοκομεία αργά, μετά από λάθος αυτοδιάγνωση στην οθόνη.
Πηγή: iatronet.gr
Διαβάστε επίσης:
Ένας Τρισεκατομμυριούχος στον Πλανήτη: Επιτυχία της Αγοράς ή Αποτυχία του Συστήματος;
Η νέα ψυχροπολεμική γραμμή δεν είναι το πετρέλαιο – Είναι η τεχνητή νοημοσύνη
#ΤεχνητήΝοημοσύνη #Ψηφιακήυγεία #Ιατρικέςσυμβουλές #Διάγνωση #ΕΣΥ
