Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν περνά το πρώτο της crash test στην Ελβετία, με φόντο την κλιμάκωση στον Λίβανο και τις αντικρουόμενες ανακοινώσεις για τα Στενά του Ορμούζ. Οι αγορές «ζυγίζουν» αν η εύθραυστη εκεχειρία μπορεί να μετατραπεί σε σταθερό πλαίσιο ασφάλειας και ενέργειας στη Μέση Ανατολή.
Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν περνά από σήμερα το πρώτο της ουσιαστικό τεστ στην Ελβετία, όπου ξεκινούν οι συνομιλίες υπό τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και την ιρανική αποστολή κορυφαίων αξιωματούχων. Στο παρασκήνιο, ο Λίβανος και τα Στενά του Ορμούζ απειλούν να μετατρέψουν μια εύθραυστη αποκλιμάκωση σε νέα εστία αστάθειας.
Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν στο τραπέζι, ενώ ο Λίβανος «φλέγεται»;
Ο νέος γύρος συνομιλιών διεξάγεται λίγες ημέρες μετά το μνημόνιο κατανόησης Τραμπ–Πεζεσκιάν, με στόχο η προσωρινή εκεχειρία να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Ο Τζέι Ντι Βανς έφτασε στην αεροπορική βάση του Έμεν, κοντά στη Λουκέρνη, σηματοδοτώντας ότι η Ουάσιγκτον επιμένει στη διπλωματική οδό παρά την κλιμάκωση στο πεδίο.
Απέναντί του, η Τεχεράνη εκπροσωπείται από τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως βασικός μεσολαβητής. Η σύνθεση υπογραμμίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για τεχνικές διαβουλεύσεις, αλλά για πολιτική διαπραγμάτευση υψηλού επιπέδου.
Λίβανος, Χεζμπολάχ και Στενά του Ορμούζ: Ο τριπλός γεωπολιτικός κίνδυνος
Η κατάσταση στον Λίβανο αποτελεί το πιο άμεσο ρίσκο για τη συμφωνία, καθώς οι ισραηλινές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ έχουν προκαλέσει δεκάδες θύματα. Οι λιβανικές αρχές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 47 νεκρούς από επιδρομές το Σάββατο, ενώ ο ισραηλινός στρατός αναφέρει πλήγματα σε περίπου 80 στόχους που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις αυτές παραβιάζουν το πνεύμα της νέας συμφωνίας, επιχειρώντας να μεταφέρει το βάρος της ευθύνης στο Ισραήλ. Παράλληλα, ο ισχυρισμός του Ιράν ότι έκλεισε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, τον οποίο ο αμερικανικός στρατός αμφισβητεί, επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο για τη στρατηγική θαλάσσια οδό της παγκόσμιας ενέργειας.
Πυρηνικό πρόγραμμα, κυρώσεις και εκεχειρία: Τι διακυβεύεται σε 60 ημέρες
Στην ατζέντα των συνομιλιών δεσπόζει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι εγγυήσεις εφαρμογής της συμφωνίας και το μέλλον της εκεχειρίας στον Λίβανο. Ο Τζέι Ντι Βανς έχει θέσει ως κεντρικό στόχο τη σταθεροποίηση της περιοχής και τη διασφάλιση της ασφάλειας τόσο του Ισραήλ όσο και του Λιβάνου, επιδιώκοντας ένα πλαίσιο που θα αντέξει σε νέες εντάσεις.
Η Τεχεράνη, μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, ξεκαθαρίζει ότι προτεραιότητα είναι η πλήρης τήρηση των αμερικανικών δεσμεύσεων. Το μνημόνιο προβλέπει περίοδο 60 ημερών, εντός της οποίας οι δύο πλευρές καλούνται να καταλήξουν σε οριστικό σχήμα για το πυρηνικό πρόγραμμα, το καθεστώς κυρώσεων και τους όρους ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Πώς «διαβάζουν» οι αγορές το ρίσκο της Μέσης Ανατολής;
Οι διεθνείς αγορές και οι διπλωματικοί παράγοντες παρακολουθούν στενά, καθώς η επιτυχία των συνομιλιών μπορεί να εδραιώσει την αποκλιμάκωση και να στηρίξει τη σταθερότητα στις ενεργειακές αγορές. Η αίσθηση ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοικτά και ότι ο Λίβανος δεν θα εξελιχθεί σε γενικευμένο μέτωπο είναι κρίσιμη για τις τιμές και τον κίνδυνο προσφοράς.
Το αντίστροφο σενάριο, με εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις ή νέα κλιμάκωση στο πεδίο, θα επαναφέρει τους γεωπολιτικούς κινδύνους στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομίας. Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν βρίσκεται ακόμη στα πιο ευαίσθητα στάδιά της και κάθε στρατιωτικό επεισόδιο μπορεί να μετατραπεί σε δοκιμασία αξιοπιστίας για όλες τις πλευρές.
SBC Red Line
Αυτό που δεν λέγεται ανοιχτά είναι ότι η συμφωνία δεν κρίνεται στο πυρηνικό κείμενο, αλλά στην ικανότητα Ουάσιγκτον και Τεχεράνης να ελέγξουν τους περιφερειακούς τους συμμάχους. Αν ο Λίβανος ξεφύγει, το μνημόνιο κατανόησης κινδυνεύει να μείνει «χαρτί» χωρίς ουσία.
Για επιχειρήσεις, ενεργειακούς ομίλους και ναυτιλία, το πραγματικό ρίσκο βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ: ακόμη και η εντύπωση αστάθειας αρκεί για να αυξήσει κόστος, ασφάλιστρα και μεταβλητότητα. Οι αποφάσεις αντιστάθμισης κινδύνου τις επόμενες εβδομάδες θα ληφθούν με το βλέμμα στραμμένο στην Ελβετία, όχι μόνο στον Περσικό.
Σε επίπεδο μεγάλης εικόνας, οι επόμενοι δύο μήνες λειτουργούν ως «πιλότος» για ένα νέο μοντέλο ασφαλείας στη Μέση Ανατολή. Αν η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν αντέξει, ανοίγει δρόμο για πιο προβλέψιμο περιβάλλον σε ενέργεια και εμπόριο· αν αποτύχει, η γεωπολιτική αστάθεια επιστρέφει ως μόνιμο ασφάλιστρο στις παγκόσμιες αγορές.
Διαβάστε επίσης:
Ορμούζ σε «peace mode»: Γιατί η αγορά καυσίμων δεν γυρίζει πίσω
ΗΠΑ: Τραμπ προειδοποιεί ότι μόνο Ουάσινγκτον χρεώνει διόδια στον Ορμούζ
#ΜέσηΑνατολή #Ιράν #ΗνωμένεςΠολιτείες #Λίβανος #Χεζμπολάχ #Ισραήλ #ΣτενάτουΟρμούζ #ενεργειακέςαγορές #γεωπολιτικόςκίνδυνος #πυρηνικόπρόγραμμα #κυρώσεις #εκεχειρία #διπλωματία #Πακιστάν #διεθνήςοικονομία
