Ο καρκίνος παχέος εντέρου είναι ήδη ο 3ος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως, αλλά η έγκαιρη πρόληψη μπορεί να σώσει 9 στους 10 ασθενείς. Στην Ελλάδα, παρά το εθνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω», τα κρούσματα και οι θάνατοι αυξάνονται, με ανησυχητική άνοδο σε ηλικίες κάτω των 50 ετών.
Ο καρκίνος παχέος εντέρου είναι ήδη ο 3ος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως και ο 2ος σε θανάτους στην Ευρώπη, όμως η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει 9 στους 10 ασθενείς. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα τα κρούσματα και οι θάνατοι αυξάνονται, ενώ εμφανίζεται όλο και πιο συχνά σε άτομα κάτω των 50 ετών.
Γιατί ο καρκίνος παχέος εντέρου αυξάνεται στην Ελλάδα;
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, την περίοδο 2018-2022 οι νέες περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού μειώθηκαν από 370.000 σε 362.000 και οι θάνατοι από 170.000 σε 161.000. Η μείωση αυτή συνδέεται με οργανωμένα εθνικά προγράμματα πρόληψης, που καλύπτουν πάνω από 120 εκατομμύρια πολίτες.
Στην Ελλάδα όμως, στο ίδιο διάστημα, τα περιστατικά αυξήθηκαν από 7.319 σε 7.859 και οι θάνατοι από 3.430 σε 3.764. Όπως εξηγεί ο γενικός χειρουργός κ. Ιωάννης Βίρλος, η χώρα μας ξεκίνησε καθυστερημένα το εθνικό πρόγραμμα πρόληψης «Προλαμβάνω», με αποτέλεσμα να «τρέχει πίσω» από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Πώς λειτουργεί το εθνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω»;
Το πρόγραμμα πρόληψης για τον καρκίνο παχέος εντέρου και ορθού ξεκίνησε το 2024 και απευθύνεται σε άτομα 50-69 ετών. Βασίζεται σε ένα απλό τεστ κοπράνων, που ανιχνεύει μη ορατό αίμα (αιμοσφαιρίνη) στα κόπρανα. Αν το τεστ βγει θετικό, ο πολίτης παραπέμπεται για κολονοσκόπηση, δηλαδή ενδοσκοπική εξέταση του παχέος εντέρου και του ορθού με εύκαμπτη κάμερα.
Μέσα σε περίπου δύο χρόνια έχουν ήδη γίνει πάνω από 1.000.000 τεστ και περισσότερες από 38.000 κολονοσκοπήσεις. Αυτοί οι αριθμοί δείχνουν ότι η συμμετοχή του πληθυσμού μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου, αρκεί να ενισχυθεί η ενημέρωση και να λυθούν πρακτικά προβλήματα πρόσβασης σε εξετάσεις.
Πόσο αυξάνει την επιβίωση η έγκαιρη διάγνωση;
Όταν ο καρκίνος παχέος εντέρου και ορθού διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο, οι πιθανότητες επιβίωσης στα πρώτα 5 χρόνια φτάνουν το 90%. Δηλαδή, αν 100 άτομα διαγνωστούν νωρίς, οι 90 θα είναι ζωντανοί πέντε χρόνια μετά. Αν ο καρκίνος δεν επανεμφανιστεί μέσα σε αυτή την πενταετία, θεωρείται ότι έχει ουσιαστικά θεραπευτεί.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί ασθενείς φτάνουν στον γιατρό αργά, είτε γιατί αγνοούν τα συμπτώματα είτε γιατί τα αποδίδουν σε «απλές» αιμορροΐδες, άγχος ή κακή διατροφή. Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ζήτημα ζωής.
Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου;
Οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου για καρκίνο παχέος εντέρου σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και εξηγούν την αύξηση σε νεότερες ηλικίες. Κομβικό ρόλο παίζουν το κάπνισμα, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, η διατροφή πλούσια σε κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και φτωχή σε φυτικές ίνες από λαχανικά και φρούτα.
Η έλλειψη σωματικής άσκησης και η παχυσαρκία προσθέτουν επιπλέον κίνδυνο. Σύμφωνα με στοιχεία από τη Βρετανία, πάνω από τις μισές νέες περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί μόνο με αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες.
Ποια συμπτώματα πρέπει να σας ανησυχήσουν (κανόνας Α & Κ);
Οι ειδικοί συνοψίζουν τα κύρια συμπτώματα στα γράμματα «Α» και «Κ»:
• Αίμα στα Κόπρανα
• Αλλαγή της ρουτίνας των Κενώσεων (συχνότητα, σύσταση, διάρροια ή δυσκοιλιότητα που επιμένει)
• Κοιλιακό Άλγος (επίμονος πόνος στην κοιλιά)
Αν αυτά τα συμπτώματα διαρκούν πάνω από 2-3 εβδομάδες, χρειάζεται άμεση διερεύνηση με κολονοσκόπηση. Επίσης, η ανεξήγητη αναιμία (χαμηλός αιματοκρίτης) μπορεί να είναι σημάδι καρκίνου παχέος εντέρου ή στομάχου και απαιτεί έλεγχο με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση.
Τι άλλο χρειάζεται πέρα από την κολονοσκόπηση;
Η πρόληψη του καρκίνου παχέος εντέρου δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην κολονοσκόπηση, όσο σημαντική κι αν είναι. Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο πλέγμα δράσεων: ενημέρωση του πληθυσμού, ιδιαίτερα των νέων, για τους κινδύνους του καπνίσματος, του αλκοόλ και των επεξεργασμένων τροφών, καθώς και για τα οφέλη της άσκησης και του ελέγχου βάρους.
Χρειάζονται επίσης πολιτικές που να περιορίζουν την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και να δίνουν κίνητρα για πιο υγιεινές επιλογές. Κρίσιμη είναι και η εκπαίδευση του κοινού στα συμπτώματα του καρκίνου παχέος εντέρου, ώστε κανείς να μην καθυστερεί να ζητήσει βοήθεια. Όπως τονίζει ο κ. Βίρλος, «ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού μπορεί να νικηθεί».
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν είστε 50-69 ετών, αξιοποιήστε χωρίς καθυστέρηση την πρόσκληση του προγράμματος «Προλαμβάνω» και κάντε το τεστ κοπράνων, ακόμη κι αν νιώθετε απόλυτα καλά. Είναι απλό, ανώδυνο και μπορεί να εντοπίσει πρόβλημα πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Αν βγει θετικό, μην φοβηθείτε την κολονοσκόπηση: είναι η εξέταση που μπορεί να σας σώσει τη ζωή.
Αν είστε κάτω των 50, δώστε μεγάλη προσοχή στα σημάδια «Α & Κ» και στην ανεξήγητη αναιμία και απευθυνθείτε έγκαιρα σε γαστρεντερολόγο. Παράλληλα, μειώστε το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, περιορίστε αλκοόλ και κάπνισμα, αυξήστε λαχανικά, φρούτα και άσκηση. Ο καρκίνος παχέος εντέρου δεν είναι αναπόφευκτος· σε μεγάλο βαθμό είναι προλήψιμος.
Σχόλιο 
: Η Ελλάδα πλήρωσε ακριβά την καθυστέρηση στην οργάνωση προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο παχέος εντέρου. Το «Προλαμβάνω» είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα, αλλά χωρίς μαζική ενημέρωση, ενίσχυση των ενδοσκοπικών τμημάτων του ΕΣΥ και στοχευμένες παρεμβάσεις σε διατροφή, παχυσαρκία και κάπνισμα, ο δείκτης θνητότητας δύσκολα θα ευθυγραμμιστεί με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Πηγή: iatronet.gr
#Καρκίνος #ΠαχύΈντερο #Πρόληψη #Κολονοσκόπηση #Διατροφή
