Το εθνικό μας καύσιμο, ο λιγνίτης, δεν το «τελειώνει» η εκάστοτε κυβέρνηση αλλά η ίδια η αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Η εκτίναξη του κόστους ρύπων και η έλλειψη ευελιξίας των λιγνιτικών μονάδων μετατρέπουν μια ιστορική επιλογή φθηνής ενέργειας σε ακριβό βάρος για την αγορά και τον καταναλωτή.
Το εθνικό μας καύσιμο, ο λιγνίτης, δεν το «τελειώνει» η εκάστοτε κυβέρνηση αλλά η ίδια η αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Η εκτίναξη του κόστους ρύπων και η αδυναμία των λιγνιτικών μονάδων να σταθούν ανταγωνιστικά στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κλείνουν οριστικά έναν κύκλο δεκαετιών για το ελληνικό ενεργειακό μοντέλο.
Πώς η πολιτική της Ε.Ε. ακυρώνει το εθνικό μας καύσιμο;
Ο μηχανισμός περιορισμού και σταδιακής απόσυρσης δικαιωμάτων ρύπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανεβάσει το κόστος ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα σε επίπεδα που καθιστούν τη λιγνιτική παραγωγή ζημιογόνα. Όταν κάθε μεγαβατώρα επιβαρύνεται με υψηλές χρεώσεις ρύπων, η «φθηνή» λιγνιτική κιλοβατώρα παύει να υπάρχει στην πράξη και μετατρέπεται σε ενεργειακό αδιέξοδο.
Επιπλέον, οι λιγνιτικές μονάδες δεν διαθέτουν την αναγκαία ευελιξία για γρήγορη εκκίνηση και παύση λειτουργίας, ώστε να ακολουθούν τη στοχαστική παραγωγή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι, σε ένα σύστημα που βασίζεται όλο και περισσότερο σε ΑΠΕ, ο λιγνίτης δεν μπορεί να παίξει ρόλο «ρυθμιστή» χωρίς να επιβαρύνει υπέρμετρα το συνολικό κόστος του συστήματος.
Γιατί η αγορά εγκαταλείπει τον λιγνίτη και πού κατευθύνεται;
Η εικόνα είναι κοινή σε όλη την Ευρώπη: οι λιγνιτικές μονάδες αποσύρονται ή παραμένουν σε εφεδρεία μόνο όπου αυτό κρίνεται απολύτως αναγκαίο για την ασφάλεια του δικτύου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το υπέρογκο κόστος διατήρησης και λειτουργίας τους τελικά μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή, είτε μέσω των τιμολογίων είτε μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πτολεμαΐδα 5, η πιο σύγχρονη λιγνιτική μονάδα της χώρας με το χαμηλότερο λειτουργικό κόστος στο είδος της, η οποία τον τελευταίο χρόνο λειτούργησε ελάχιστα. Η απόφαση της ΔΕΗ να μετατρέψει τη μονάδα σε καύση φυσικού αερίου δείχνει ότι η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει το τέλος του λιγνίτη, πολύ πριν από οποιαδήποτε τυπική ημερομηνία απόσυρσης.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον Έλληνα καταναλωτή, το κλείσιμο του κύκλου του λιγνίτη δεν είναι απλώς ζήτημα συμβολισμού αλλά καθορίζει το πώς θα διαμορφωθούν οι λογαριασμοί ρεύματος τα επόμενα χρόνια. Όσο το σύστημα κρατά σε λειτουργία ακριβές και μη ανταγωνιστικές μονάδες για λόγους ασφάλειας, το κόστος αυτό αργά ή γρήγορα ενσωματώνεται στις τελικές χρεώσεις.
Η ουσιαστική συζήτηση μετατοπίζεται πλέον στην ταχύτητα με την οποία η χώρα θα ενισχύσει τις ΑΠΕ με επαρκή αποθήκευση ενέργειας, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από ακριβές θερμικές μονάδες και εισαγωγές. Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη σταθμών αποθήκευσης, την ώρα που γειτονικές χώρες προχωρούν ταχύτερα και βλέπουν οφέλη στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, κινδυνεύει να διατηρήσει τους ελληνικούς λογαριασμούς σε υψηλότερα επίπεδα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σχόλιο 
: Το τέλος του λιγνίτη δεν είναι πολιτική επιλογή της στιγμής αλλά αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης ευρωπαϊκής στρατηγικής που τιμολογεί πλέον ακριβά τις εκπομπές ρύπων. Για την αγορά και τον πολίτη, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η νοσταλγία για το «εθνικό μας καύσιμο», αλλά το πόσο γρήγορα θα επενδυθούν κεφάλαια σε αποθήκευση και σύγχρονες υποδομές, ώστε η πράσινη μετάβαση να μεταφραστεί σε σταθερό εφοδιασμό και χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στη δεκαετία που έρχεται.
#Λιγνίτης #ΔΕΗ #Πτολεμαΐδα5 #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΑνανεώσιμεςΠηγέςΕνέργειας
