Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που τίθεται σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026 αλλάζει ριζικά το δασμολογικό τοπίο για βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις το διακύβευμα δεν είναι οι άμεσες εξαγωγές στις ΗΠΑ, αλλά ο νέος ανταγωνισμός εντός της ενιαίας αγοράς.
Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που ενεργοποιείται από την 1η Ιουλίου 2026 εγκαινιάζει ένα νέο καθεστώς στο διατλαντικό εμπόριο, με ορίζοντα έως το τέλος του 2029. Η συμφωνία, που μετατρέπει σε δεσμευτικό δίκαιο την πολιτική συνεννόηση φον ντερ Λάιεν – Τραμπ, στοχεύει στη σταθερότητα μετά από χρόνια δασμολογικής αβεβαιότητας.
Πώς αναδιαμορφώνει η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ το παιχνίδι;
Κεντρικός άξονας είναι η κατάργηση των εισαγωγικών δασμών της ΕΕ για το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων. Στη λίστα περιλαμβάνονται χημικά, φαρμακευτικά, πλαστικά, μέταλλα, μηχανήματα, εξοπλισμός υψηλής τεχνολογίας, οχήματα και προϊόντα αεροναυπηγικής, με στόχο χαμηλότερο κόστος συναλλαγών και ώθηση στις επενδύσεις.
Το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών είχε ήδη ξεπεράσει τα 1,77 τρισ. ευρώ το 2025, καθιστώντας τη διατλαντική σχέση τη σημαντικότερη παγκοσμίως. Η νέα συμφωνία φιλοδοξεί να κλειδώσει αυτόν τον όγκο σε πιο προβλέψιμο πλαίσιο, ενώ ταυτόχρονα προβλέπει ρήτρες προστασίας εάν κάποια πλευρά παρεκκλίνει από τα συμφωνηθέντα.
Αγροτικά προϊόντα, ποσοστώσεις και η ελληνική αγωνία για τη φέτα
Στον αγροτικό τομέα η ΕΕ επιλέγει πιο προσεκτική προσέγγιση, κρατώντας μηχανισμούς προστασίας για ευαίσθητους κλάδους. Για προϊόντα όπως ντομάτες, αγγούρια, αγκινάρες, ορισμένα εσπεριδοειδή και χυμούς σταφυλιών, αναστέλλεται μόνο μέρος του δασμού, ενώ παραμένει ενεργός ο μηχανισμός που ενεργοποιείται όταν οι τιμές εισαγωγής πέφτουν κάτω από συγκεκριμένα επίπεδα.
Παράλληλα δημιουργούνται 20 νέες δασμολογικές ποσοστώσεις για αμερικανικά προϊόντα όπως χοιρινό, κρέας βίσωνα, γαλακτοκομικά, τυριά, ξηρούς καρπούς, σογιέλαιο, θαλασσινά, καφέ, κακάο και ζαχαρώδη. Αυτές οι ποσοστώσεις, που θα ανανεώνονται ετησίως, ανοίγουν περαιτέρω την ευρωπαϊκή αγορά, εντείνοντας τον ανταγωνισμό σε τομείς όπου η Ελλάδα έχει παραδοσιακή παρουσία, ενώ το ζήτημα της φέτας και των ΠΟΠ προϊόντων παραμένει άλυτο.
Ανοικτά μέτωπα: χάλυβας, αλουμίνιο, ψηφιακός φόρος και η θέση της Ελλάδας
Ο χάλυβας και το αλουμίνιο μένουν εκτός του γενικού πλαισίου, με τους αμερικανικούς δασμούς 50% να παραμένουν. Εάν δεν υπάρξει αλλαγή έως το τέλος του 2026, η Κομισιόν διατηρεί το δικαίωμα να επαναφέρει αντίμετρα, κρατώντας το συγκεκριμένο μέτωπο σε εκκρεμότητα για την ευρωπαϊκή και ελληνική μεταποίηση.
Την ίδια στιγμή, ο ψηφιακός φόρος σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες απειλεί να ανοίξει νέο κύκλο δασμών έως και 100%, σύμφωνα με τις προειδοποιήσεις Τραμπ. Η Επιτροπή υπερασπίζεται το φορολογικό δικαίωμα των κρατών-μελών, αλλά η διαπραγμάτευση συνεχίζεται, δημιουργώντας αβεβαιότητα για το συνολικό πλαίσιο, παρότι η συμφωνία θεωρείται η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια.
SBC Red Line
Το κείμενο της συμφωνίας λέει λίγα για το πώς θα μοιραστεί στην πράξη η πίτα του ανταγωνισμού μέσα στην ΕΕ. Η Ελλάδα δεν αλλάζει δραματικά το προφίλ των εξαγωγών της προς τις ΗΠΑ, αλλά θα βρεθεί αντιμέτωπη με περισσότερα αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα στα ράφια της Ευρώπης.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, το πραγματικό τεστ είναι αν θα αξιοποιήσουν το άνοιγμα για συνεργασίες, συμπαραγωγές και εξειδικευμένες εξαγωγές ή αν θα περιοριστούν σε άμυνα απέναντι στον νέο ανταγωνισμό. Η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι κλάδοι όπως το αλουμίνιο και τα φαρμακευτικά μπορούν να κερδίσουν έδαφος, ενώ τρόφιμα και ΠΟΠ προϊόντα κινδυνεύουν να χάσουν έδαφος αν δεν θωρακιστούν θεσμικά.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ δεν είναι απλώς τεχνική ρύθμιση δασμών, αλλά πεδίο ισχύος ανάμεσα σε δύο μπλοκ που αναζητούν νέο σημείο ισορροπίας. Το στοίχημα για την Ελλάδα είναι αν θα παραμείνει παθητικός αποδέκτης αποφάσεων ή αν θα διαμορφώσει ενεργά στρατηγική για να προστατεύσει τη φέτα, τα ΠΟΠ και τη βιομηχανία της σε ένα πιο σκληρό διατλαντικό παιχνίδι.
#εμπορικήσυμφωνίαΕΕ-ΗΠΑ #δασμοί #αγροτικάπροϊόντα #βιομηχανία #εξαγωγές #ΗνωμένεςΠολιτείες #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ελληνικέςεπιχειρήσεις #φέτα #ΠΟΠπροϊόντα #χάλυβας #αλουμίνιο #ψηφιακόςφόρος #διμερέςεμπόριο #διατλαντικέςσχέσεις
