Η ανεξαρτησία δικαιοσύνης μπαίνει στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος με αιχμή τα άρθρα 89 και 90. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι σχέσεις εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας και ο ρόλος της Βουλής στις προαγωγές ανωτάτων δικαστών.
Η ανεξαρτησία δικαιοσύνης βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της συζήτησης για την αναθεώρηση του Συντάγματος, με την Επιτροπή να εξετάζει κρίσιμες αλλαγές στα άρθρα 89 και 90. Ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας και των ανωτάτων δικαστών, αλλά και το φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας» προς την πολιτική, δοκιμάζουν στην πράξη την ισορροπία των εξουσιών.
Πώς επηρεάζουν οι προτάσεις την ανεξαρτησία δικαιοσύνης;
Η πρόταση για το άρθρο 89 διατηρεί τη δυνατότητα ανάθεσης ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς, αλλά βάζει σαφές φρένο στη μετάβασή τους στην εκτελεστική εξουσία και στις ανεξάρτητες αρχές για τρία χρόνια μετά την αφυπηρέτηση. Στόχος είναι να περιοριστεί η άμεση διασύνδεση δικαστικών και κυβέρνησης, χωρίς όμως να αποκλείεται θεσμικά η αξιοποίησή τους σε ρόλους δημόσιας ευθύνης.
Στο άρθρο 90, η πρόταση μεταφέρει την αρμοδιότητα για τις προαγωγές ανωτάτων δικαστών από το υπουργικό συμβούλιο σε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή. Η επιλογή θα γίνεται από τριμελείς καταλόγους που θα προτείνουν οι οικείες ολομέλειες, ενισχύοντας τυπικά τη φωνή του ίδιου του δικαστικού σώματος.
Μεταφέρεται ή αίρεται η πολιτική επιρροή στις προαγωγές;
Σήμερα, ακόμη και με το ενδιάμεσο στάδιο μυστικής ψηφοφορίας στο δικαστικό σώμα, ο τελικός λόγος για την ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων ανήκει στην κυβέρνηση μέσω του υπουργικού συμβουλίου. Η προτεινόμενη ρύθμιση επιχειρεί να αποσυνδέσει τυπικά την εκτελεστική εξουσία από τις κρίσιμες αυτές επιλογές, αναθέτοντας τη διαδικασία στη Βουλή. Ωστόσο, η κριτική εστιάζει στο ότι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία παραμένει πολιτικά ταυτισμένη με την κυβέρνηση, άρα ο κίνδυνος κομματικής επιρροής δεν εξαλείφεται αλλά αναδιατάσσεται.
Η καινοτομία ότι η ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στις ηγεσίες αλλά αγγίζει ευρύτερα τις προαγωγές «ανωτάτων δικαστών» διευρύνει το πεδίο της κοινοβουλευτικής εμπλοκής. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί είτε ως προσπάθεια θεσμικής θωράκισης της διαδικασίας με μεγαλύτερη διαφάνεια, είτε ως μεταφορά μιας κρίσιμης εξουσίας από το υπουργικό συμβούλιο στην εκάστοτε πλειοψηφία της Βουλής, χωρίς ουσιαστική αποπολιτικοποίηση.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, η ουσία βρίσκεται στο αν οι δικαστικές αποφάσεις θα γίνονται αντιληπτές ως προϊόν ανεξάρτητης κρίσης ή ως αντανάκλαση πολιτικών ισορροπιών. Αν η νέα διαδικασία ενισχύσει την αξιοκρατία και την προβλεψιμότητα στις προαγωγές, μπορεί να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη, στοιχείο κρίσιμο για επενδύσεις, καθημερινές διαφορές και προστασία δικαιωμάτων. Αν όμως η μεταφορά αρμοδιοτήτων απλώς αλλάξει τον τυπικό διαχειριστή της πολιτικής επιρροής, ο πολίτης θα συνεχίσει να βιώνει μια δικαιοσύνη που αργεί, αμφισβητείται και δυσκολεύεται να σταθεί υπεράνω κομματικών συσχετισμών.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης δείχνει ότι το πολιτικό σύστημα αναζητεί ισορροπία ανάμεσα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και την πραγματική αυτονομία της δικαστικής εξουσίας, χωρίς ακόμη να απαντά πειστικά στο πώς θα περιοριστεί η κομματική επιρροή στην κορυφή της δικαιοσύνης.
#ΕπιτροπήΑναθεώρησης #Σύνταγμα #ΝέαΔημοκρατία #δικαιοσύνη #Βουλή
