Το πιθανό σχίσμα Καθολικής Εκκλησίας επανέρχεται στο προσκήνιο μετά την απόφαση της παραδοσιακιστικής Αδελφότητας Αγίου Πίου Χ να χειροτονήσει τέσσερις επισκόπους χωρίς παπική έγκριση. Η κίνηση αψηφά ευθέως το Βατικανό και αναζωπυρώνει θεσμικές εντάσεις με ιστορικό και γεωπολιτικό βάθος.
Το πιθανό σχίσμα Καθολικής Εκκλησίας δεν είναι πλέον θεωρητικό σενάριο, καθώς η Αδελφότητα Αγίου Πίου Χ (SSPX) προχώρησε σε νέες επισκοπικές χειροτονίες στην Εκόν, στην Ελβετία, χωρίς την έγκριση του Πάπα. Η εξέλιξη επαναφέρει στο τραπέζι το ενδεχόμενο αυτοματικής ακοινωνησίας για τους εμπλεκόμενους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ενότητα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Πώς η SSPX αναζωπυρώνει τον κίνδυνο σχίσμα Καθολικής Εκκλησίας;
Η SSPX υποστηρίζει ότι βρίσκεται σε «κατάσταση ανάγκης» προκειμένου να εξυπηρετήσει τους πιστούς της, επικαλούμενη τη μείωση των εν ζωή επισκόπων της και την παρουσία της σε δεκάδες χώρες. Στον πυρήνα της διαφοράς βρίσκεται η απόρριψη των μεταρρυθμίσεων της Β΄ Συνόδου του Βατικανού, από τη λειτουργία στη λατινική γλώσσα έως την προσέγγιση προς άλλες ομολογίες.
Η χειροτονία τεσσάρων νέων επισκόπων χωρίς παπική άδεια συνιστά, κατά το κανονικό δίκαιο, πράξη βαριάς ανυπακοής που μπορεί να επιφέρει άμεσες κυρώσεις. Το γεγονός ότι ο Πάπας είχε απευθύνει προσωπική έκκληση για ανάκληση της απόφασης, την οποία η ηγεσία της SSPX ουσιαστικά αγνόησε, επιβαρύνει περαιτέρω το θεσμικό κλίμα και περιορίζει τα περιθώρια μελλοντικού διαλόγου.
Ποιο είναι το ιστορικό και το θεσμικό πλαίσιο της σύγκρουσης;
Η SSPX ιδρύθηκε το 1970 από τον Γάλλο αρχιεπίσκοπο Μαρσέλ Λεφεβρ, ως απάντηση στις μεταρρυθμίσεις που θεσμοθέτησαν πιο ανοικτή, εκσυγχρονιστική κατεύθυνση για την Καθολική Εκκλησία. Ήδη από τη δεκαετία του 1980, οι πρώτες παράτυπες χειροτονίες επισκόπων είχαν οδηγήσει σε αυτοματικές ακοινωνησίες, οι οποίες άρθηκαν προσωρινά το 2009 σε μια προσπάθεια προσέγγισης.
Το σημερινό επεισόδιο δείχνει ότι η γέφυρα αυτή παραμένει εύθραυστη, ιδίως όταν συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές τάσεις στην Ευρώπη, από τον ευρωσκεπτικισμό έως την άνοδο της άκρας δεξιάς. Το ιδεολογικό προφίλ της SSPX, με ιστορικούς δεσμούς σε αντιδιαφωτιστικές και αυταρχικές παραδόσεις, καθιστά τη σύγκρουση με τη Ρώμη κάτι πολύ περισσότερο από εσωτερική θεολογική διαφωνία.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, μια ενδεχόμενη εμβάθυνση του σχίσματος στην Καθολική Εκκλησία έχει έμμεσες αλλά υπαρκτές συνέπειες σε θεσμικό και γεωπολιτικό επίπεδο. Η Ρώμη είναι κρίσιμος συνομιλητής τόσο για το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και για την ελληνική διπλωματία σε ζητήματα διαθρησκειακού διαλόγου, μεταναστευτικών ροών και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σχόλιο 
: Η εσωτερική αναταραχή στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία μπορεί να περιορίσει, έστω προσωρινά, τη θεσμική της ισχύ ως παράγοντα σταθερότητας στην Ευρώπη, σε μια περίοδο που η ήπειρος αναζητά κοινά αξιακά και πολιτικά στηρίγματα. Για την Ελλάδα, που επενδύει σε πολυεπίπεδες συμμαχίες από τις Βρυξέλλες έως το Βατικανό, η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη ενεργού παρουσίας στον διαθρησκειακό και διαπολιτισμικό διάλογο, όχι μόνο ως ζήτημα ταυτότητας αλλά και ως εργαλείο ήπιας ισχύος.
Διαβάστε επίσης:
Βατικανό: Κίνδυνος νέου σχίσματος με την Αδελφότητα Πίου Χ
#ΚαθολικήΕκκλησία #Βατικανό #θρησκεία #Ευρώπη #Ελλάδα
