Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δομικό κενό: δεν βρίσκουν κατάλληλο τεχνικό προσωπικό για να λειτουργήσουν κανονικά. Η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών οδηγεί σε περιορισμό ωραρίων, χαμένη παραγωγή και αναβαλλόμενες δουλειές σε κλάδους απολύτως κρίσιμους για την καθημερινή οικονομική δραστηριότητα.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα παράδοξο: σε μια χώρα με υπερεπάρκεια γιατρών και δικηγόρων, δεν μπορούν να βρουν βασικούς τεχνίτες για να κρατήσουν ανοιχτές τις δουλειές τους. Η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη αναλογία γιατρών στην Ε.Ε. με 660,6 ανά 100.000 κατοίκους και από τις υψηλότερες αναλογίες δικηγόρων, την ώρα που ένα απλό ραντεβού σε συνεργείο αυτοκινήτων απαιτεί αναμονή εβδομάδων.
Η δυσαναλογία επιστημόνων και τεχνιτών δεν είναι νέα, αλλά πλέον εξελίσσεται σε κίνδυνο βιωσιμότητας για πολλές επιχειρήσεις. Η γήρανση του πληθυσμού και η άρνηση των νεότερων να συνεχίσουν οικογενειακά τεχνικά επαγγέλματα επιτείνουν το πρόβλημα, οδηγώντας ακόμη και σε υπολειτουργία ή απειλή διακοπής δραστηριότητας.
Πόσο βαριά χτυπά την παραγωγή η έλλειψη προσωπικού στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Σύμφωνα με έρευνα της KPMG για λογαριασμό του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας, το 74% των επιχειρήσεων –κυρίως τεχνικών κλάδων– δηλώνει ότι δεν βρίσκει κατάλληλο προσωπικό. Σχεδόν οκτώ στις δέκα επιχειρήσεις αναφέρουν ότι η έλλειψη αυτή περιορίζει ευθέως την παραγωγική τους δυνατότητα και τη δυνατότητα ανάπτυξης.
Πάνω από έξι στις δέκα μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν ήδη αναγκαστεί να περιορίσουν τη λειτουργία τους λόγω της έλλειψης προσωπικού, είτε μειώνοντας την παραγωγή είτε συρρικνώνοντας το ωράριο. Το φαινόμενο αυτό μεταφράζεται σε χαμένα έσοδα, μικρότερη εξυπηρέτηση πελατών και αδυναμία αξιοποίησης της βελτιωμένης συγκυρίας της ελληνικής οικονομίας.
Οι κλάδοι που «στεγνώνουν» από τεχνίτες και το κενό της εκπαίδευσης
Το πρόβλημα είναι οξύ σε κρίσιμους, παραδοσιακούς κλάδους. Στα συνεργεία αυτοκινήτων, το 92% των επιχειρήσεων δηλώνει έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών, αποδίδοντάς την κυρίως στη χαμηλή διαθεσιμότητα στην αγορά εργασίας (53%) και στην έλλειψη κατάλληλης κατάρτισης (27%). Στον κλάδο «Πλαστικά – Καλούπια – Μηχανουργεία», το 97% δυσκολεύεται να βρει τεχνικούς υψηλής εξειδίκευσης, με το 58% να χαρακτηρίζει την έλλειψη «έντονη».
Ακόμη και σε εξωστρεφείς παραδοσιακούς τομείς, όπως η κλωστοϋφαντουργία, οκτώ στις δέκα επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν προσωπικό με τις απαραίτητες τεχνικές δεξιότητες. Σε σύνολο εννέα κλάδων που εξετάστηκαν, οι επιχειρηματίες εντοπίζουν ως βασικές αιτίες τη χαμηλή διαθεσιμότητα (51%), την απουσία εξειδίκευσης (30%), τις χαμηλές αμοιβές (15%) και τις συνθήκες εργασίας (4%).
Τεχνικά επαγγέλματα, αδειοδότηση και η χαμηλή παραγωγικότητα των ΜΜΕ
«Υπάρχει ανάγκη αλλαγής της νοοτροπίας. Τα τεχνικά επαγγέλματα δεν είναι λύση ανάγκης. Είναι επιλογή», υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΒΕΑ Κωνσταντίνος Δαμίγος, συνδέοντας την κρίση δεξιοτήτων με την εικόνα της τεχνικής εκπαίδευσης. Ζητά αναβάθμιση των ΕΠΑΛ και ενεργότερο ρόλο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ αναγκών αγοράς και προσφερόμενων δεξιοτήτων.
Καίρια παράμετρος είναι και το καθεστώς αδειοδότησης: στην Ελλάδα μόλις πέντε βιοτεχνικά και χειροτεχνικά επαγγέλματα –ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, εγκαταστάτες ηλεκτρονικών συστημάτων ασφαλείας, μηχανικοί αυτοκινήτων και χειριστές κλαρκ– είναι αδειοδοτημένα, ενώ στην Ε.Ε. υπάρχουν προδιαγραφές για περίπου 120 επαγγέλματα. Τα βιοτεχνικά επιμελητήρια Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τη ΓΣΕΒΕΕ, έχουν καταθέσει πρόταση νόμου για αδειοδότηση 30 επαγγελμάτων σε πρώτο στάδιο και 100 σε βάθος χρόνου.
Παραγωγικότητα, κρίσεις και μια γραφειοκρατία που έγινε… ψηφιακή
Πέρα από την έλλειψη προσωπικού, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις σηκώνουν βάρος και από διαρθρωτικές αδυναμίες. Αν και αποτελούν το 99% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα, η παραγωγικότητά τους παραμένει 2-3 φορές χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε., ενώ λιγότερες από τις μισές αξιοποιούν βασικά ψηφιακά εργαλεία. Οι εξαγωγές των ελληνικών ΜΜΕ αντιστοιχούν μόλις στο 11% των πωλήσεών τους, έναντι 18% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε.
Οι πρόσφατες κρίσεις έχουν επιδεινώσει την εικόνα: το 71% των επιχειρήσεων θεωρεί ως μεγαλύτερο πρόβλημα στο κόστος την άνοδο των τιμών πρώτων υλών. Παράλληλα, η γραφειοκρατία παραμένει βαρίδι, έστω και σε ψηφιακή μορφή: μόνο το 13% κρίνει τις δημόσιες πλατφόρμες «πολύ λειτουργικές», ενώ το 34% δηλώνει ότι αφιερώνει πάνω από 10 ώρες τον μήνα σε γραφειοκρατικές υποχρεώσεις, χρόνος που αφαιρείται από την παραγωγή και την ανάπτυξη.
SBC Red Line
Η ελληνική οικονομία έχει επενδύσει υπερβολικά σε πτυχία και ελάχιστα σε δεξιότητες που κρατούν την καθημερινότητα σε λειτουργία. Η έλλειψη τεχνιτών δεν είναι απλώς πρόβλημα αγοράς εργασίας, αλλά ζήτημα οικονομικής αντοχής, καθώς κλάδοι κρίσιμοι για τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες μένουν υποστελεχωμένοι.
Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει χαμένες δουλειές, καθυστερήσεις σε έργα, αδυναμία τήρησης χρονοδιαγραμμάτων και τελικά απώλεια ανταγωνιστικότητας. Για τους πολίτες μεταφράζεται σε μεγαλύτερους χρόνους αναμονής, υψηλότερο κόστος υπηρεσιών και περιορισμένες επιλογές σε βασικές τεχνικές υπηρεσίες.
Το επόμενο στοίχημα είναι αν η χώρα θα καταφέρει να μετατρέψει τα τεχνικά επαγγέλματα σε ελκυστική, οργανωμένη και ρυθμισμένη διαδρομή καριέρας. Χωρίς στοχευμένη τεχνική εκπαίδευση, ουσιαστική αδειοδότηση και πραγματική ψηφιακή απλοποίηση, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να λειτουργούν με «χειρόφρενο» σε μια περίοδο που η οικονομία δείχνει να επιταχύνει.
#μικρομεσαίεςεπιχειρήσεις #τεχνικάεπαγγέλματα #έλλειψηπροσωπικού #παραγωγικότητα #τεχνικήεκπαίδευση #βιοτεχνίες #αγοράεργασίας #γραφειοκρατία #ψηφιακόκράτος #εξαγωγές #μισθοί #συνθήκεςεργασίας #ΕΠΑΛ #επιμελητήρια #βιομηχανία
