Ο Κάθετος Διάδρομος περνά σήμερα από το πρώτο του πραγματικό τεστ αγοράς, με τη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας και τη συμμετοχή ΔΕΠΑ Εμπορίας και Bulgargaz. Το στοίχημα δεν είναι μόνο οι ποσότητες, αλλά η κατοχύρωση της διαδρομής ως βασικής εναλλακτικής τροφοδοσίας για τα Βαλκάνια και την Ουκρανία ενόψει της οριστικής απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
Ο Κάθετος Διάδρομος περνά σήμερα από το πρώτο του πραγματικό τεστ αγοράς, με τη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας και τη συμμετοχή ΔΕΠΑ Εμπορίας και Bulgargaz. Σε μια αγορά που προετοιμάζεται για μηδενικές ροές ρωσικού αερίου μετά το 2027, η σημερινή διαδικασία λειτουργεί ως «πιλότος» για το αν το project μπορεί να σταθεί εμπορικά και γεωπολιτικά.
Κάθετος Διάδρομος: Τι κρίνει η σημερινή δημοπρασία;
Η δημοπρασία αφορά συνολική δυναμικότητα 100 GWh κατά μήκος της διαδρομής που ξεκινά από την Ελλάδα, διασχίζει Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και καταλήγει στην Ουκρανία. Με βέβαιη τη συμμετοχή της ΔΕΠΑ Εμπορίας και της βουλγαρικής Bulgargaz, εκτιμάται ότι θα δεσμευτεί το 30-50% της δημοπρατούμενης δυναμικότητας μέσω Σιδηροκάστρου, δηλαδή 30-50 GWh.
Οι ποσότητες δεν είναι εντυπωσιακές σε απόλυτους αριθμούς, αλλά η φετινή χρονιά αντιμετωπίζεται ως προπαρασκευαστική για την περίοδο 2027-2028, όταν –βάσει των ευρωπαϊκών σχεδίων απεξάρτησης– το ρωσικό αέριο θα έχει εκλείψει από την αγορά. Η δυνατότητα παράδοσης ποσοτήτων σε όλα τα σημεία εξόδου του Διαδρόμου προς Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουκρανία, μετατρέπει τη δημοπρασία σε δοκιμή λειτουργικότητας για ολόκληρη την αλυσίδα.
Atlantic SEE LNG και οι συμφωνίες που αλλάζουν το «βάρος» του project
Την ποιοτική διαφορά σε σχέση με προηγούμενες προσπάθειες δίνουν οι μειωμένες ταρίφες που συμφώνησαν οι Διαχειριστές, τα νέα προϊόντα μακράς διάρκειας και, κυρίως, οι αναβαθμισμένες συμφωνίες της Atlantic SEE LNG. Η κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Αλέξανδρο Εξάρχου και πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Ξιφαρά, έχει πλέον πίσω της συμβόλαια που λειτουργούν ως σαφές «σήμα» αγοράς.
Η επικαιροποίηση της συμφωνίας με τη Venture Global, με διπλασιασμό των προβλεπόμενων ποσοτήτων από το 2030 και για 20 χρόνια, δίνει βάθος χρόνου και όγκο στο εγχείρημα. Παράλληλα, οι δύο συμφωνίες off-take με Αλβανία και Βοσνία, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 9 δισ. δολαρίων για 1,5 δισ. κ.μ. LNG ετησίως, δημιουργούν συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο πελατών: 1 δισ. κ.μ. για την Αλβανία και 500 εκατ. κ.μ. για τη Βοσνία.
Ενεργειακή ασφάλεια, γεωπολιτική και η επόμενη μέρα στα Βαλκάνια
Η διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας βρίσκεται στο κέντρο του σχεδίου, όπως υπογράμμισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Η εργαλειοποίηση της ενέργειας από τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία απέδειξε ότι «ασφάλεια» δεν σημαίνει μόνο επάρκεια ποσοτήτων, αλλά σταθερότητα τιμών, συνοχή υποδομών και αξιόπιστη πρόσβαση σε καύσιμο. Η Ευρώπη, όπως τόνισε, πλήρωσε ακριβά την προηγούμενη εξάρτηση από το φθηνό ρωσικό αέριο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος έρχεται να αντικαταστήσει σταδιακά τις ροές 15-18 δισ. κ.μ. που σήμερα διοχετεύονται μέσω TurkStream στην περιοχή. Η πρωτοβουλία συνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ουγγαρία και Σερβία, στοχεύοντας στη δημιουργία μιας ενιαίας διαδρομής μη ρωσικού αερίου προς αγορές περίπου 100 εκατ. πολιτών, με προοπτική επέκτασης και σε Σερβία και Βόρεια Μακεδονία.
SBC Red Line
Η σημερινή δημοπρασία του Κάθετου Διαδρόμου είναι λιγότερο «μάχη ποσοτήτων» και περισσότερο crash test αξιοπιστίας: αν οι δεσμεύσεις με ΔΕΠΑ Εμπορίας και Bulgargaz μείνουν χαμηλά, το project θα συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως θεωρητική λύση και όχι ως πραγματική εναλλακτική στον TurkStream.
Για τις επιχειρήσεις ενέργειας της περιοχής, η εμπορική ευελιξία της Atlantic SEE –με δυνατότητα trading των ποσοτήτων και αξιοποίηση spot αγορών– σημαίνει νέα, πιο σύνθετα εργαλεία διαχείρισης κινδύνου τιμών, αλλά και πίεση σε όσους παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μονοσήμαντες πηγές τροφοδοσίας.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα δοκιμάζει στην πράξη τον ρόλο της ως κεντρικού κόμβου φυσικού αερίου στα Βαλκάνια· αν ο Κάθετος Διάδρομος αποκτήσει σταθερές ροές και επεκταθεί γεωγραφικά, το επόμενο στοίχημα θα είναι πώς αυτή η υποδομή θα «κουμπώσει» με την πράσινη μετάβαση, πριν παγιωθεί ως ακόμη ένα μακροχρόνιο στοίχημα σε ορυκτό καύσιμο.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #ΔΕΠΑΕμπορίας #Bulgargaz #φυσικόαέριο #LNG #AtlanticSEELNG #VentureGlobal #ενεργειακήασφάλεια #Βαλκάνια #ρωσικόαέριο #TurkStream #αγωγοίφυσικούαερίου #ΥπουργείοΕνέργειας #StavrosPapastavrou #αγοράενέργειας
