Η διαφθορά στη Γκάνα μπαίνει ξανά στο στόχαστρο με την υιοθέτηση ενός νέου εθνικού σχεδίου δεοντολογίας και διαφάνειας, το οποίο φιλοδοξεί να ενισχύσει τη λογοδοσία στον δημόσιο τομέα. Το ζητούμενο όμως παραμένει η σταθερή εφαρμογή των νόμων σε ένα περιβάλλον όπου οι θεσμοί έχουν επανειλημμένα υπονομευθεί από πολιτικές παρεμβάσεις.
Η διαφθορά στη Γκάνα αντιμετωπίζεται πλέον ως κεντρικό αναπτυξιακό εμπόδιο, με την κυβέρνηση να παρουσιάζει ένα νέο Εθνικό Σχέδιο Δεοντολογίας και Κατά της Διαφθοράς που στοχεύει στην ενίσχυση της λογοδοσίας και της συμμετοχής των πολιτών. Παρά τα φιλόδοξα μηνύματα, η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν το πολιτικό σύστημα επιτρέψει σε ελεγκτικούς μηχανισμούς να λειτουργήσουν ανεξάρτητα και χωρίς εξαιρέσεις για ισχυρά συμφέροντα.
Μπορεί το νέο σχέδιο να ανατρέψει τη διαφθορά στη Γκάνα;
Το νέο πενταετές πλαίσιο έρχεται να αντικαταστήσει ένα προηγούμενο εθνικό σχέδιο κατά της διαφθοράς, το οποίο απέτυχε να παραγάγει ουσιαστικά αποτελέσματα παρά την ύπαρξη εκτεταμένου νομικού οπλοστασίου. Η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στην ηθική ηγεσία, στη μέτρηση στόχων, στην ανεξάρτητη παρακολούθηση και στη δημόσια δημοσιοποίηση των επιδόσεων των θεσμών.
Ωστόσο, οι εγχώριοι οργανισμοί διαφάνειας επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νόμων ή δομών, αλλά η πολιτική βούληση για συνεπή εφαρμογή τους χωρίς εξαιρέσεις για υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η διαφθορά έχει διαβρώσει την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, από τα έργα υποδομής έως την υγεία, με άμεσο κοινωνικό και οικονομικό κόστος.
Πόσο βαθύ είναι το θεσμικό και δημοσιονομικό αποτύπωμα;
Οι εκθέσεις του γενικού ελεγκτή καταγράφουν χρηματοοικονομικές ανωμαλίες δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, ποσά που σε μια οικονομία με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο ισοδυναμούν με χαμένα νοσοκομεία, σχολεία και βασικές υποδομές. Η στασιμότητα της Γκάνας στους διεθνείς δείκτες αντίληψης διαφθοράς, παρά τη σχετική υπεροχή της έναντι του μέσου όρου της Υποσαχάριας Αφρικής, δείχνει ότι το θεσμικό έλλειμμα παραμένει δομικό και όχι συγκυριακό.
Ταυτόχρονα, η αδυναμία μετάφρασης αποκαλύψεων και ελεγκτικών πορισμάτων σε ποινικές διώξεις και καταδίκες τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο δυσπιστίας προς το κράτος και τα μέσα ενημέρωσης. Όταν οι πολίτες βλέπουν ότι σοβαρές υποθέσεις δεν οδηγούν σε κυρώσεις, ενισχύεται η πεποίθηση ότι η διαφθορά είναι ανεκτή ή ακόμη και ενσωματωμένη στον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη στη Γκάνα έχει σημασία τόσο για τις διμερείς οικονομικές σχέσεις όσο και για τη γενικότερη εικόνα θεσμικού κινδύνου στη Δυτική Αφρική, όπου δραστηριοποιούνται ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενέργειας, υποδομών και ναυτιλίας. Ένα πιο αξιόπιστο αντιδιαφθορικό πλαίσιο θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο συναλλαγών, να διευκολύνει επενδυτικά σχήματα με ελληνική συμμετοχή και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα ευρωπαϊκών αναπτυξιακών προγραμμάτων στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Η Γκάνα λειτουργεί ως ενδεικτική περίπτωση για το πώς οι αναδυόμενες δημοκρατίες ισορροπούν ανάμεσα σε τυπικά ισχυρά θεσμικά πλαίσια και αδύναμη εφαρμογή, με άμεσες συνέπειες στην πιστοληπτική τους εικόνα και στην προσέλκυση επενδύσεων. Για την ελληνική πλευρά, η προσεκτική παρακολούθηση τέτοιων μεταρρυθμίσεων είναι κρίσιμη τόσο για τη διαχείριση κινδύνου σε εξωστρεφείς κλάδους όσο και για τη διαμόρφωση μιας πιο στοχευμένης αναπτυξιακής διπλωματίας προς την Αφρική.
#Γκάνα #διαφθορά #δημόσιαοικονομικά #θεσμοί #Αφρική
