Το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού εκτοξεύθηκε στα 4,48 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, υπερδιπλάσιο του στόχου. Πίσω από την υπεραπόδοση κρύβονται συγκυριακά έσοδα, ετεροχρονισμοί πληρωμών και ισχυρή δυναμική στη φορολογική βάση.
Το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε στα 4,48 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι στόχου 1,953 δισ. ευρώ και σχεδόν στα ίδια επίπεδα με το 2025. Την ίδια στιγμή, το ταμειακό ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό στα 941 εκατ. ευρώ, φωτίζοντας τη διαφορά μεταξύ δημοσιονομικής εικόνας και πραγματικών ροών.
Πόσο «σκληρό» είναι το πρωτογενές πλεόνασμα;
Παρά το εντυπωσιακό νούμερο, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διευκρινίζει ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακή βάση. Από το πλεόνασμα αφαιρούνται ετεροχρονισμοί πληρωμών για εξοπλιστικά (81 εκατ. ευρώ), ΠΔΕ (555 εκατ. ευρώ) και μεταβιβαστικές πληρωμές σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (1.597 εκατ. ευρώ), καθώς και η 2η δόση 135 εκατ. ευρώ για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό, που λογίζεται λογιστικά σε βάθος χρόνου.
Με αυτές τις προσαρμογές, η πραγματική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται στα 159 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, τα στοιχεία αφορούν μόνο την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, όπου θα ενσωματωθούν αργότερα τα αποτελέσματα ΟΤΑ, ΟΚΑ και λοιπών νομικών προσώπων.
Φορολογικά έσοδα, ΤΑΑ και Εγνατία: Τι τροφοδότησε την υπεραπόδοση
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 35.995 εκατ. ευρώ, 1.063 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο της εισηγητικής έκθεσης. Η εικόνα όμως επηρεάζεται από τη χρονική μετατόπιση εισροών από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: από τα 1.258 εκατ. ευρώ που είχαν προϋπολογιστεί για τον Ιούνιο, τα 884 εκατ. ευρώ προεισπράχθηκαν τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένονται εντός του έτους.
Αν αφαιρεθεί ο παράγοντας ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα υπερβαίνουν τον στόχο κατά 1.437 εκατ. ευρώ, δείχνοντας ουσιαστική υπεραπόδοση. Σημαντικό ρόλο παίζει η Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπου ο ΦΠΑ 24% ύψους 306 εκατ. ευρώ καταγράφηκε πρώτα ως «Φόροι» και επιστράφηκε, για να επανεμφανιστεί ως «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών», δημιουργώντας ισχυρό αλλά τεχνικό θόρυβο στα έσοδα.
Πώς κινήθηκαν τα φοροέσοδα και οι δαπάνες;
Τα έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν σε 33.919 εκατ. ευρώ, ενσωματώνοντας τόσο τα 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας όσο και τα 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό. Εξαιρουμένων αυτών, τα φορολογικά έσοδα φτάνουν τα 33.478 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 679 εκατ. ευρώ ή 2,1% έναντι του στόχου, ένδειξη διεύρυνσης της φορολογικής βάσης.
Στο σκέλος των δαπανών, ο κρατικός προϋπολογισμός έκλεισε το εξάμηνο με 36.936 εκατ. ευρώ, 1.132 εκατ. ευρώ κάτω από τον στόχο, αλλά 1.991 εκατ. ευρώ υψηλότερα από το 2025. Οι τακτικές πληρωμές ήταν μειωμένες κατά 1.147 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες του ΠΔΕ έφτασαν τα 5.796 εκατ. ευρώ, ελαφρώς πάνω από τον στόχο και 745 εκατ. ευρώ υψηλότερες σε σχέση με πέρυσι.
Προϋπολογισμός και κοινωνικές παρεμβάσεις: Πού πήγαν τα χρήματα
Στις μεταβιβάσεις ξεχωρίζει η ενίσχυση του συστήματος υγείας και των κοινωνικών παροχών. Η επιχορήγηση προς τον ΕΟΠΥΥ ανήλθε σε 1.201 εκατ. ευρώ, προς τον ΟΠΕΚΑ σε 1.354 εκατ. ευρώ, ενώ 915 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν στην Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας για προμήθειες φαρμάκων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας για τα δημόσια νοσοκομεία.
Παράλληλα, 683 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκαν σε νοσοκομεία και Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, 244 εκατ. ευρώ σε συγκοινωνιακούς φορείς (ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ, ΟΣΕ), 131 εκατ. ευρώ στην «Κοινωνία της Πληροφορίας» για το «Fuel Pass» και 45 εκατ. ευρώ για επιδότηση στο diesel κίνησης. Προστίθεται και έκτακτη οικονομική ενίσχυση 220 εκατ. ευρώ σε οικογένειες με παιδιά, δείχνοντας ότι το πλεόνασμα συνυπάρχει με στοχευμένες κοινωνικές παρεμβάσεις.
SBC Red Line
Το εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα δεν είναι «καθαρό» μέτρο δημοσιονομικής αυστηρότητας, αλλά αποτέλεσμα συνδυασμού ετεροχρονισμών, εφάπαξ συναλλαγών και ισχυρής φορολογικής απόδοσης. Όποιος διαβάζει μόνο τον τίτλο, χάνει τη μισή εικόνα του προϋπολογισμού.
Για τις επιχειρήσεις, η σταθερή υπεραπόδοση στα φορολογικά έσοδα σημαίνει ότι η πίεση στη φορολογική συμμόρφωση θα παραμείνει υψηλή, ενώ η αύξηση των επενδυτικών δαπανών ανοίγει ευκαιρίες σε έργα υποδομών και υγείας. Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές ενισχύσεις δείχνουν διατήρηση της εσωτερικής ζήτησης.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ πρωτογενών πλεονασμάτων και αυξημένων επενδύσεων, στηριζόμενη σε πόρους του ΤΑΑ και παραχωρήσεις όπως η Εγνατία και το Ελληνικό. Το επόμενο στοίχημα είναι αν αυτή η ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να εξαρτάται από συγκυριακά έσοδα και λογιστικά τεχνάσματα.
#πρωτογενέςπλεόνασμα #κρατικόςπροϋπολογισμός #φορολογικάέσοδα #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΕγνατίαΟδός #καζίνοΕλληνικό #δημοσιονομικήπολιτική #δημόσιεςδαπάνες #ΠρόγραμμαΔημοσίωνΕπενδύσεων #ΕΟΠΥΥ #ΟΠΕΚΑ #επιδόματα #FuelPass #επενδυτικέςδαπάνες #ελληνικήοικονομία
