Η ακρίβεια στα τρόφιμα αποδεικνύεται ανθεκτική, την ώρα που η ελληνική βιομηχανία τροφίμων και ποτών εμφανίζει κέρδη που αγγίζουν το 1 δισ. ευρώ και ενισχυμένη εξαγωγική παρουσία. Πίσω από τους εντυπωσιακούς ισολογισμούς, όμως, κρύβονται χαμηλή παραγωγικότητα, αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγωγές και πρωτιά της Ελλάδας στην ακρίβεια των νωπών.
Η ακρίβεια στα τρόφιμα παραμένει βαρίδι για τα νοικοκυριά, ενώ ο μεγαλύτερος κλάδος της ελληνικής μεταποίησης – τα τρόφιμα και ποτά – καταγράφει ισχυρή κερδοφορία, με καθαρά κέρδη που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ και τζίρο άνω των 21 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα ξεχωρίζει στην Ευρώπη για τον ταχύτερο ρυθμό ανόδου τιμών στα νωπά προϊόντα, με το κρέας να ανατιμάται σχεδόν διψήφια.
Πρόκειται για μια διπλή εικόνα: από τη μία, ένας κλάδος με σχεδόν 16.000 επιχειρήσεις, 162.000 εργαζομένους και αυξανόμενη εξωστρέφεια· από την άλλη, μια αγορά όπου το καλάθι του νοικοκυριού πιέζεται, με τα τρόφιμα να απορροφούν πάνω από το ένα πέμπτο του μηνιαίου προϋπολογισμού.
Πώς συνδυάζονται κερδοφορία και ακρίβεια στα τρόφιμα;
Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών έχει εξελιχθεί στον βαρύτερο πυλώνα της ελληνικής μεταποίησης, συγκεντρώνοντας πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού κύκλου εργασιών, της προστιθέμενης αξίας και σχεδόν το 37% των εργαζομένων στη μεταποίηση. Το 2024 ο κλάδος ενίσχυσε τον τζίρο του κατά 4,6% στα τρόφιμα και 12,8% στα ποτά, ενώ η προστιθέμενη αξία του αυξήθηκε πολλαπλάσια σε σχέση με το σύνολο της βιομηχανίας.
Πίσω από τους αριθμούς, όμως, η δομή παραμένει έντονα κατακερματισμένη, με συντριπτική πλειονότητα πολύ μικρών επιχειρήσεων και μικρό αριθμό μεγάλων παικτών να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του τζίρου και της κερδοφορίας. Στο δείγμα του ΙΟΒΕ, τα EBITDA έφθασαν τα 2,3 δισ. ευρώ και τα καθαρά κέρδη τα 996 εκατ. ευρώ, με το μέσο περιθώριο καθαρού κέρδους να ανεβαίνει στο 4,6%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι επιδόσεις των μεγάλων εταιρειών με τζίρο άνω των 50 εκατ. ευρώ, όπου οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 10,7% και τα καθαρά κέρδη κατά 27,5%. Η επεξεργασία φρούτων και λαχανικών αναδεικνύεται σε «μηχανή» κερδών, παράγοντας πάνω από το ένα τρίτο των καθαρών κερδών του δείγματος με πολύ μικρότερο μερίδιο στον συνολικό τζίρο.
Εξαγωγές, έλλειμμα και η πίεση στα νωπά
Οι εξαγωγές μεταποιημένων τροφίμων και ποτών ανέβηκαν στα 7,4 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας πλέον στο 15% των ελληνικών εξαγωγών αγαθών – το υψηλότερο μερίδιο της τελευταίας δεκαετίας. Κύριες αγορές παραμένουν η Ιταλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Κύπρος, με φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά να συνθέτουν περίπου το μισό των εξαγωγών.
Ωστόσο, οι εισαγωγές αυξάνονται ταχύτερα, στα 9,2 δισ. ευρώ, διευρύνοντας το εμπορικό έλλειμμα του κλάδου στα 1,8 δισ. ευρώ. Η μεγάλη «μαύρη τρύπα» είναι το κρέας, με έλλειμμα 1,84 δισ. ευρώ και μερίδιο σχεδόν ενός τετάρτου στις εισαγωγές, την ώρα που η επεξεργασία φρούτων-λαχανικών, τα έλαια και τα γαλακτοκομικά δημιουργούν σημαντικά πλεονάσματα.
Για τον καταναλωτή, η εικόνα είναι πιο σκληρή: ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά υποχώρησε μεν στο 2,7%, αλλά οι ανατιμήσεις στα βασικά νωπά παραμένουν έντονες. Το κρέας καταγράφει αύξηση τιμών 9,4%, τα φρούτα 4%, ενώ η πραγματική απόκλιση εντοπίζεται ανάμεσα στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα (+5,1%) και στα επεξεργασμένα (+0,7%).
Στο πρώτο εξάμηνο, η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση τιμών στα νωπά στην Ευρώπη, με 8,9% έναντι 4,1% στην Ευρωζώνη, την ώρα που στα επεξεργασμένα η άνοδος είναι χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση επικεντρώνεται ακριβώς στα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης που δύσκολα μπορεί να υποκαταστήσει το νοικοκυριό.
Το βάρος στα νοικοκυριά και το διαρθρωτικό κενό παραγωγικότητας
Τα τρόφιμα απορροφούν το 20,7% του μηνιαίου προϋπολογισμού των ελληνικών νοικοκυριών, περισσότερο από κάθε άλλη κατηγορία δαπάνης. Η μέση μηνιαία δαπάνη για τρόφιμα και ποτά ανέβηκε στα 385,3 ευρώ, με το κρέας να «τρώει» 76,1 ευρώ, τα γαλακτοκομικά 56,6 ευρώ και το ψωμί-δημητριακά 48,6 ευρώ, σε ένα περιβάλλον όπου οι ανατιμήσεις στα βασικά είδη δεν έχουν πλήρως εκτονωθεί.
Την ίδια στιγμή, ο κλάδος παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης της μεταποίησης με 162.021 εργαζομένους και μερίδιο 38%, αλλά η απασχόληση μειώθηκε κατά 2% όταν στο σύνολο της μεταποίησης αυξήθηκε. Το κόστος εργασίας στην ελληνική μεταποίηση έχει αυξηθεί πολύ ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η παραγωγικότητα στη βιομηχανία τροφίμων υπολείπεται σημαντικά των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών.
Υπάρχουν παράλληλα ενθαρρυντικά σημάδια στην καινοτομία, με τον κλάδο τροφίμων, ποτών και καπνού να κατέχει υψηλό μερίδιο στις δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης και στο σύνολο των ερευνητών της βιομηχανίας. Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει αντιφατική: ένας κλάδος που μεγαλώνει, εξάγει και κερδίζει, χωρίς να έχει λύσει το παζλ της παραγωγικότητας, της εξάρτησης από εισαγωγές και της επίμονης ακρίβειας στο τραπέζι του καταναλωτή.
SBC Red Line
Η σύμπτωση εκτίναξης κερδών και πρωτιάς στην ακρίβεια των νωπών δεν είναι απλώς στατιστικό εύρημα, αλλά πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα πρώτης γραμμής. Όσο ο κλάδος εμφανίζει περιθώρια κέρδους που διευρύνονται, η συζήτηση για τη δίκαιη κατανομή του κόστους κρίσης και ανατιμήσεων θα γίνεται πιο έντονη.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, το στοίχημα δεν είναι μόνο να διατηρήσουν τις επιδόσεις, αλλά να αποδείξουν ότι η κερδοφορία τους δεν στηρίζεται σε μόνιμη μετακύλιση κόστους στον καταναλωτή. Για τα νοικοκυριά, η ακρίβεια στα τρόφιμα σημαίνει διαρκείς αναπροσαρμογές στη διατροφή, στροφή σε φθηνότερα ή ιδιωτικής ετικέτας προϊόντα και συμπίεση άλλων δαπανών.
Η μεγάλη εικόνα δείχνει έναν κλάδο στρατηγικής σημασίας που βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή: ή θα μετατρέψει την τρέχουσα κερδοφορία σε επενδύσεις παραγωγικότητας, καινοτομίας και μείωσης της εξάρτησης από εισαγωγές, ή θα εγκλωβιστεί σε ένα μοντέλο υψηλών τιμών, χαμηλής ανταγωνιστικότητας και μόνιμης κοινωνικής πίεσης.
Διαβάστε επίσης:
Ελληνικά τρόφιμα και ποτά διπλασιάζουν τις εξαγωγές τους
#τρόφιμα #ακρίβεια #βιομηχανίατροφίμων #πληθωρισμός #νωπάπροϊόντα #κρέας #εξαγωγές #εισαγωγές #εμπορικόέλλειμμα #νοικοκυριά #καλάθιτροφίμων #παραγωγικότητα #μεταποίηση #κερδοφορία #έρευνακαιανάπτυξη
