Η νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την αντιπαράθεση με την Κίνα στην προτεραιοποίηση της αμερικανικής ενδοχώρας και της Δυτικής Ημισφαιρίου. Η στροφή αυτή ευθυγραμμίζεται με τις πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα και το ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία, προκαλώντας ανησυχία σε Ευρώπη και Ασία.
Το Πεντάγωνο έδωσε στη δημοσιότητα τη νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική (National Defense Strategy – NDS), η οποία συνιστά σαφή ρήξη με το δόγμα των προηγούμενων κυβερνήσεων. Η Κίνα παύει να αποτελεί την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα και η έμφαση μετατοπίζεται στην προστασία της αμερικανικής ενδοχώρας και στον έλεγχο κρίσιμων σημείων στη Δυτική Ημισφαίριο, όπως η Διώρυγα του Παναμά, ο Κόλπος του Μεξικού και η Γροιλανδία.
Από την «αναχαίτιση της Κίνας» στην περιφερειακή ισχύ
Σε αντίθεση με τη στρατηγική του 2018 επί της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, αλλά και του 2022 επί Τζο Μπάιντεν, όπου η Κίνα οριζόταν ρητά ως η κυριότερη απειλή, το κείμενο του 2026 υιοθετεί ηπιότερη προσέγγιση. Μιλά για συνέχιση της διπλωματίας με το Πεκίνο και για «ισχυρή άμυνα άρνησης» στον Ειρηνικό, χωρίς όμως να προσδιορίζει ποιες στρατιωτικές δυνάμεις ή μέσα θα διατεθούν στην περιοχή.
Η διατύπωση αυτή αφήνει περιθώριο ερμηνειών: από τη μία, η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι δεν εγκαταλείπει πλήρως την αποτροπή στην Ασία· από την άλλη, δείχνει πως η κυβέρνηση Τραμπ δεν επιθυμεί μια ανοιχτή, ολομέτωπη αντιπαράθεση με την Κίνα, ειδικά σε φάση εντατικών εμπορικών διαπραγματεύσεων. Η στρατηγική επικρίνει προηγούμενες κυβερνήσεις ότι αγνόησαν τα «πρακτικά συμφέροντα» των Αμερικανών πολιτών, επιτρέποντας σε ανταγωνιστές να αποκτήσουν πρόσβαση ή επιρροή σε κρίσιμες υποδομές στη γειτονιά των ΗΠΑ.
Η Ευρώπη σε δεύτερο πλάνο και τα μηνύματα προς συμμάχους
Το νέο κείμενο διαφοροποιείται και από τη National Security Strategy που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο, η οποία χρησιμοποιούσε πολύ πιο αιχμηρή γλώσσα για την Ευρώπη, κάνοντας λόγο για «πολιτισμική παρακμή». Η NDS αποφεύγει αυτούς τους χαρακτηρισμούς, αλλά υπογραμμίζει ότι η ήπειρος έχει «μικρότερο και φθίνον» μερίδιο της παγκόσμιας οικονομικής ισχύος. Συνεπώς, ενώ αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη παραμένει σημαντική, ξεκαθαρίζει ότι η προτεραιότητα είναι η άμυνα της αμερικανικής ενδοχώρας και η αποτροπή της Κίνας.
Η αναφορά σε Ρωσία, Ιράν και Βόρεια Κορέα είναι εμφανώς δευτερεύουσα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον επιλέγει να μην ανοίξει ταυτόχρονα πολλαπλά μέτωπα. Ωστόσο, η έμφαση στη Δυτική Ημισφαίριο, σε συνδυασμό με τα πρόσφατα πλήγματα στη Βενεζουέλα και τις διαπραγματεύσεις για τη Γροιλανδία, στέλνει σαφές σήμα ότι οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να «εκχωρήσουν» γεωπολιτικό χώρο ούτε σε Ρωσία ούτε σε Κίνα στην αμερικανική «αυλή».
Επιπτώσεις για Ελλάδα, Ευρώπη και διεθνές σύστημα
Για την Ευρώπη, η νέα στρατηγική σημαίνει ότι η αμερικανική στρατιωτική προσοχή και οι πόροι μπορεί σταδιακά να ανακατευθυνθούν. Αυτό ενισχύει τις πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές χώρες –συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας– να αυξήσουν τις δικές τους αμυντικές δαπάνες και να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος στην περιφερειακή ασφάλεια, από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η στροφή σε μια πιο «ρεαλιστική», συμφεροντοκεντρική στρατηγική από την Ουάσιγκτον ενισχύει την τάση απομάκρυνσης από πολυμερείς, «μεγαλεπήβολες» αρχιτεκτονικές ασφάλειας. Οι ΗΠΑ δείχνουν ότι θα επενδύσουν κυρίως εκεί όπου απειλούνται άμεσα ζωτικά τους συμφέροντα, περιορίζοντας την προθυμία για ακριβές και μακροχρόνιες δεσμεύσεις σε απομακρυσμένα μέτωπα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ επιβεβαιώνει ότι μπαίνουμε σε εποχή ωμής γεωπολιτικής συναλλαγής, όπου οι συμμαχίες δεν θεωρούνται δεδομένες αλλά επαναξιολογούνται με βάση το άμεσο όφελος. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το μήνυμα είναι διπλό: λιγότερη αμερικανική «ομπρέλα» ως αυτονόητο δεδομένο και μεγαλύτερη ανάγκη για αυτόνομη στρατηγική σκέψη, επενδύσεις στην άμυνα και έξυπνη διπλωματία σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
#ΗΠΑ #Πεντάγωνο #Κίνα #Ευρώπη #Άμυνα
