Γιατί το νέο γεωπολιτικό προηγούμενο αφορά άμεσα την Ελλάδα

Η υπόθεση της Γροιλανδίας δεν είναι ένα μακρινό, εξωτικό επεισόδιο της παγκόσμιας γεωπολιτικής. Είναι δοκιμή συστήματος. Και όπως κάθε δοκιμή, το αποτέλεσμα δεν μένει τοπικό. Διαχέεται.

Αν, όπως αποκαλύπτει το Politico, η Ευρώπη αποδέχεται ένα μοντέλο διαπραγμάτευσης όπου η ισχύς προηγείται των κανόνων και η ασφάλεια γίνεται αντικείμενο συναλλαγής, τότε το ερώτημα δεν είναι αν αυτό το μοντέλο θα εφαρμοστεί αλλού.
Το ερώτημα είναι πού και πότε.

Και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ψηλά στη λίστα.

Η Ανατολική Μεσόγειος ως «ώριμο πεδίο πίεσης»

Σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι λευκός καμβάς. Είναι περιοχή:

• με ενεργά και ανοιχτά ζητήματα κυριαρχίας

• με ενεργειακά αποθέματα και υποδομές

• με αμφισβητήσεις ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας

• με διαρκή στρατιωτική παρουσία πολλών δυνάμεων

Με απλά λόγια: είναι ήδη φορτισμένη.

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε μετατόπιση του διεθνούς πλαισίου υπέρ των “deals” και εις βάρος των κανόνων, δεν είναι θεωρητική απειλή. Είναι άμεσος κίνδυνος.

Το επικίνδυνο μήνυμα του precedent

Αν η Ευρώπη αποδεχθεί ότι:

• μεγάλα κράτη μπορούν να απαιτούν ειδικά καθεστώτα

• οι σύμμαχοι «προσαρμόζονται» για να αποφευχθεί κρίση

• οι κόκκινες γραμμές γίνονται διαπραγματεύσιμες

τότε ανοίγει ο δρόμος για ένα νέο αφήγημα στην Ανατολική Μεσόγειο:

«Ας βρούμε μια λύση για να μη χαλάσει η ισορροπία».

Αυτό το αφήγημα το έχουμε ξανακούσει.
Και σχεδόν πάντα μεταφράζεται σε πίεση προς τον πιο θεσμικό και προβλέψιμο παίκτη.

Δηλαδή: την Ελλάδα.

Η Ελλάδα ως “σταθερός σύμμαχος” – πλεονέκτημα ή παγίδα;

Η Ελλάδα αντιμετωπίζεται διεθνώς ως:

• προβλέψιμος εταίρος

• θεσμικός παίκτης

• δύναμη σταθερότητας

• αξιόπιστο μέλος του NATO και της ΕΕ

Αυτό είναι στρατηγικό πλεονέκτημα.
Αλλά σε ένα περιβάλλον deal-based γεωπολιτικής, μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα.

Γιατί ο “σταθερός” είναι και αυτός από τον οποίο ζητάς περισσότερες υποχωρήσεις, στο όνομα της σταθερότητας.

Ενέργεια, ΑΟΖ και οι «εύκολες λύσεις»

Η Ανατολική Μεσόγειος δεν αφορά μόνο σημαίες και χάρτες. Αφορά:

• φυσικό αέριο

• αγωγούς

• LNG terminals

• ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

Σε ένα περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ λειτουργούν συναλλακτικά και η Ευρώπη επιδιώκει ηρεμία πάση θυσία, η ενέργεια γίνεται διαπραγματευτικό εργαλείο.

Το ρίσκο για την Ελλάδα είναι σαφές:
να πιεστεί προς «συνεκμετάλλευση», «λειτουργικές διευθετήσεις» ή «ειδικά καθεστώτα», όχι επειδή χάνει νομικά, αλλά επειδή κάποιοι θέλουν να κλείσουν φακέλους γρήγορα.

Η Τουρκία στο νέο περιβάλλον

Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία εμφανίζεται ως:

• δύσκολος αλλά απαραίτητος παίκτης

• χώρα με γεωπολιτικό leverage

• δύναμη που ξέρει να αξιοποιεί τα κενά των θεσμών

Αν το μήνυμα από τη Γροιλανδία είναι ότι «οι ισχυροί πιέζουν και οι σύμμαχοι προσαρμόζονται», τότε η Άγκυρα έχει κάθε λόγο να εντείνει τις απαιτήσεις της.

Όχι απαραίτητα στρατιωτικά.
Αλλά διπλωματικά και συναλλακτικά.

Το ΝΑΤΟ και η ελληνική αυταπάτη

Για χρόνια, η Ελλάδα επένδυσε στη λογική ότι:

το ΝΑΤΟ θα λειτουργήσει ως ουδέτερος εγγυητής.

Η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή.
Το ΝΑΤΟ λειτουργεί ως μηχανισμός συνοχής, όχι δικαίου. Και όταν προτεραιότητα είναι να μη «σπάσει» η συμμαχία, τότε η πίεση ασκείται εκεί όπου υπάρχει θεσμική πειθαρχία.

Η Γροιλανδία δείχνει ακριβώς αυτό:
το ΝΑΤΟ ως buffer, όχι ως ασπίδα αρχών.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια:

• να βασίζεται αποκλειστικά σε συμμαχίες

• να θεωρεί το διεθνές δίκαιο αυτονόητο

• να αντιμετωπίζει τα precedents ως «ξένα θέματα»

Χρειάζεται:

• ενεργητική διπλωματία

• σαφείς κόκκινες γραμμές

• σύνδεση ενεργειακής πολιτικής με εθνική ασφάλεια

• και κυρίως, στρατηγική προετοιμασία για ένα πιο ωμό διεθνές περιβάλλον.

Από τη θεωρία στην πράξη

Το μάθημα της Γροιλανδίας είναι απλό αλλά σκληρό:
όταν αλλάζει ο τρόπος που παίζεται το παιχνίδι, δεν σε σώζει ότι ξέρεις τους παλιούς κανόνες.

Η Ανατολική Μεσόγειος είναι το επόμενο τεστ.
Και η Ελλάδα δεν πρέπει να βρεθεί σε θέση να διαπραγματεύεται για να «κερδίσει χρόνο», όπως σήμερα η Ευρώπη.

Σχόλιο SBC

Η Γροιλανδία δεν αφορά την Ελλάδα γεωγραφικά.
Την αφορά στρατηγικά.

Δείχνει έναν κόσμο όπου:

• οι κανόνες υποχωρούν

• τα deals κυριαρχούν

• και η ισχύς επανατιμολογείται

Η Ελλάδα οφείλει να διαβάσει σωστά το μήνυμα:
η σταθερότητα δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από αποτρεπτική αξιοπιστία και στρατηγική προετοιμασία.

Γιατί στο νέο περιβάλλον, όποιος δεν θέτει τους όρους,
κινδυνεύει να τους αποδεχθεί.

Slug
ellada-anatoliki-mesogeios-groilandia-precedent