Η γαλλική κυβέρνηση ενεργοποιεί εκ νέου το άρθρο 49.3 του Συντάγματος για να περάσει τον κρατικό προϋπολογισμό, μεταφέροντας το βάρος σε ένα κλειστό κύκλο ανώτατων τεχνοκρατών. Το παρασκήνιο αποκαλύπτει ένα χαοτικό, υψηλού ρίσκου σύστημα, όπου πολιτικοί συμβιβασμοί και τεχνικές λεπτομέρειες συνυπάρχουν υπό ασφυκτική πίεση χρόνου.
Η απόφαση του Γάλλου πρωθυπουργού να καταφύγει στο άρθρο 49.3 για την έγκριση του προϋπολογισμού μετατρέπει, για ακόμη μία φορά, μια κοινοβουλευτική διαδικασία σε τεχνοκρατική επιχείρηση υψηλού ρίσκου. Η υπουργός Δημοσίων Λογαριασμών Αμελί ντε Μονσαλέν αναγνωρίζει ότι το 49.3 είναι «επικίνδυνο μονοπάτι», όχι μόνο πολιτικά, αλλά και τεχνικά, καθώς το τελικό κείμενο του νόμου διαμορφώνεται σε λίγες ώρες, πίσω από κλειστές πόρτες.
Το «Excel» που κρίνει δισεκατομμύρια
Μόλις ενεργοποιηθεί το 49.3, οι υπηρεσίες του πρωθυπουργικού γραφείου και του υπουργείου Οικονομικών (Μπερσί) αναλαμβάνουν να συνθέσουν τους πίνακες που ενσωματώνουν όλα τα άρθρα και τις τροπολογίες που θα αποτελέσουν τον τελικό προϋπολογισμό. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν γιγαντιαίο πίνακα Excel, όπου καταγράφονται, γραμμή προς γραμμή, δεκάδες ή και εκατοντάδες τροπολογίες: ποια γίνονται δεκτά, ποια απορρίπτονται, ποια ξαναγράφονται από την αρχή.
Η Διεύθυνση Προϋπολογισμού και η Διεύθυνση Φορολογικής Νομοθεσίας εργάζονται σε στενή συνεργασία με το γραφείο της Μονσαλέν και τους συμβούλους του Ματινιόν. Το ζητούμενο είναι διπλό: από τη μία να τηρηθεί ο στόχος για έλλειμμα 5% του ΑΕΠ στο τέλος της χρονιάς· από την άλλη να δοθούν «πολιτικές νίκες» σε επιλεγμένες κοινοβουλευτικές ομάδες, ενσωματώνοντας ορισμένες από τις προτάσεις τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε νέα διάταξη που αυξάνει δαπάνες ή μειώνει έσοδα πρέπει να αντισταθμιστεί αλλού, ώστε να μη θεωρηθεί ο προϋπολογισμός «ανειλικρινής». Το αποτέλεσμα είναι ένας πυρετώδης γύρος διαπραγματεύσεων, όπου ο πίνακας περνά διαρκώς από χέρια σε χέρια και όσοι τον ελέγχουν βομβαρδίζονται με αιτήματα για προσθήκες ή διαγραφές. Στελέχη που συμμετείχαν σε προηγούμενους προϋπολογισμούς μιλούν για «email κάθε δέκα δευτερόλεπτα» και για μαραθώνιες διορθώσεις σε κείμενα τροπολογιών που συχνά είναι νομικά ή τεχνικά προβληματικά.
Πολιτικές ισορροπίες και ακριβά λάθη
Πέρα από την τεχνική πολυπλοκότητα, ο μηχανισμός του 49.3 ενσωματώνει λεπτές πολιτικές ισορροπίες. Η κυβέρνηση επιδιώκει να «χαρίσει» ορατές επιτυχίες σε βουλευτές της κεντροδεξιάς ή σε μικρές ομάδες όπως η Liot, υιοθετώντας ορισμένες τροπολογίες τους. Αυτό όμως συχνά φέρνει σε σύγκρουση τους τεχνοκράτες, που αγωνιούν για τη συνοχή και τη νομιμότητα του κειμένου, με τους πολιτικούς συμβούλους, που πιέζουν για συμβολικές κινήσεις και επικοινωνιακά οφέλη.
Η εμπειρία του προϋπολογισμού 2024, υπό την Ελιζαμπέτ Μπορν, άφησε βαριά σκιά. Η προχειρότητα και η πίεση χρόνου οδήγησαν στην υιοθέτηση μέτρων που η κυβέρνηση δεν επιθυμούσε. Χαρακτηριστική ήταν η υπόθεση της φορολογικής «τρύπας» για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb: αντί για μερική περικοπή του προνομίου, το κείμενο κατέληξε να το καταργεί πλήρως, προκαλώντας πολιτική θύελλα, προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας και ακόμη και ποινική καταγγελία κατά του Μπερσί.
Ακόμη πιο ενδεικτικό του κινδύνου λαθών ήταν η παράλειψη διαγραφής τροπολογίας της Γερουσίας που διέθετε μέρος των εσόδων από νέο φόρο στις υποδομές μεταφορών. Η «απλή» αυτή παράλειψη κόστισε περί τα 100 εκατ. ευρώ και δεν διορθώθηκε ποτέ. Μετά από αυτά, οι επικεφαλής των βασικών διευθύνσεων του υπουργείου Οικονομικών αναγκάστηκαν να απευθύνουν επίσημη προειδοποίηση για τις «πολλαπλές αστοχίες» της διακλαδικής διαδικασίας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η γαλλική εμπειρία με το 49.3 αναδεικνύει τον θεσμικό πειρασμό των κυβερνήσεων να παρακάμπτουν την κοινοβουλευτική αβεβαιότητα μέσω συνταγματικών «συντομεύσεων». Όμως, όσο περισσότερο συμπυκνώνεται η δημοσιονομική απόφαση σε κλειστά επιτελεία και πίνακες Excel της τελευταίας στιγμής, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος τεχνικών λαθών, πολιτικής απαξίωσης και διάρρηξης της εμπιστοσύνης προς τους δημοσιονομικούς θεσμούς – ένα μάθημα με ευρύτερη ευρωπαϊκή σημασία.
#Γαλλία #Προϋπολογισμός #49_3 #ΔημοσιονομικήΠολιτική
