Η προγραμματισμένη επίσκεψη του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς στη Δαμασκό αναβλήθηκε επ’ αόριστον, καθώς ο νέος Σύρος πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα επιχειρεί να επανακτήσει τον έλεγχο της βορειοανατολικής Συρίας από τις κουρδικές δυνάμεις SDF. Η εξέλιξη συμπίπτει με μια εύθραυστη διαδικασία διαπραγματεύσεων για το καθεστώς αυτονομίας των Κούρδων, τα δικαιώματά τους και τη διαχείριση χιλιάδων κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους.
Η συνάντηση που είχε προγραμματιστεί για την Τρίτη στο Βερολίνο μεταξύ του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και του Σύρου προέδρου Άχμαντ αλ-Σαράα ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, με τη Δαμασκό να επικαλείται την κλιμάκωση των επιχειρήσεων εναντίον των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) στη βορειοανατολική Συρία. Σύμφωνα με Σύρο κυβερνητικό αξιωματούχο, η επίσκεψη αναμένεται να επαναπρογραμματιστεί «το συντομότερο δυνατόν», χωρίς ωστόσο σαφές χρονοδιάγραμμα.
Μετάβαση εξουσίας στη Δαμασκό και το άλυτο κουρδικό ζήτημα
Ο αλ-Σαράα ανήλθε στην εξουσία τον Δεκέμβριο, μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, κληρονομώντας όμως ένα κατακερματισμένο κράτος. Μεγάλα τμήματα της βορειοανατολικής Συρίας παραμένουν υπό τον έλεγχο των SDF, ενός σχηματισμού που συγκροτήθηκε το 2015 με αμερικανική στήριξη για την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους. Οι SDF κυριαρχούνται από την κουρδική πολιτοφυλακή YPG, στρατιωτικό βραχίονα του PYD, το οποίο θεωρείται de facto συριακή πτέρυγα του PKK – οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική από ΕΕ, ΗΠΑ και Τουρκία.
Παρά τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να «επανασυσκευάσει» τις SDF ως ευρύτερη, πολυεθνοτική δύναμη, τα σύμβολα του PKK παρέμειναν ορατά στις περιοχές που απελευθερώθηκαν από το Ισλαμικό Κράτος. Παράλληλα, το PYD περιθωριοποίησε αντίπαλες κουρδικές δυνάμεις, όπως το Κουρδικό Εθνικό Συμβούλιο (ENKS), τροφοδοτώντας εσωτερικές εντάσεις.
Στρατιωτική πίεση της Δαμασκού και περιορισμένη στήριξη από τις ΗΠΑ
Η ένταση κλιμακώθηκε πριν από περίπου δύο εβδομάδες, με επιχείρηση των κυβερνητικών δυνάμεων στο Χαλέπι κατά θυλάκων των SDF στις συνοικίες Σεΐχ Μακσούντ και Ασραφιέ. Μετά από τρεις ημέρες συγκρούσεων, οι περισσότεροι μαχητές των SDF αποσύρθηκαν προς ανατολάς. Την Κυριακή, μονάδες του συριακού στρατού διέσχισαν τον Ευφράτη και κινήθηκαν προς Ντέιρ εζ-Ζορ και Ράκα, κυρίως αραβικές περιοχές που είχαν καταληφθεί στο παρελθόν από τις SDF από το Ισλαμικό Κράτος.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η ανάθεση στη δύναμη αυτή της διοίκησης εκτεταμένων αραβικών εδαφών υπήρξε στρατηγικό λάθος των ΗΠΑ. Οι αρχικές συμμαχίες με φυλές όπως οι Σαμάρ αποδείχθηκαν εύθραυστες, με πολλούς Άραβες μαχητές να αποχωρούν αργότερα. Σε αντίθεση με την περίοδο του πολέμου κατά του Ισλαμικού Κράτους, οι SDF δεν απολαμβάνουν πλέον αεροπορική κάλυψη από τον διεθνή συνασπισμό, γεγονός που αποκαλύπτει – όπως σημειώνουν πηγές από τη Ράκα – την οργανωτική τους αδυναμία και ενθαρρύνει τοπικές κοινότητες να αμφισβητήσουν την κυριαρχία τους.
Προσφορά δικαιωμάτων στους Κούρδους και ανοιχτά μέτωπα
Σε μια προσπάθεια να προσελκύσει κουρδική στήριξη, ο αλ-Σαράα εξέδωσε διάταγμα με το οποίο αναγνωρίζει την κουρδική ως εθνική γλώσσα, καθιερώνει το Νεβρόζ ως εθνική αργία και απαγορεύει νομικά τις διακρίσεις λόγω εθνότητας ή γλώσσας. Το μέτρο χαρακτηρίστηκε από τοπικούς παρατηρητές ως «βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση» και έγινε δεκτό θετικά και από το ENKS, με αναφορές στο μοντέλο της Κουρδικής Περιφέρειας στο Ιράκ ως πιθανό πρότυπο αυτονομίας εντός ενιαίου κράτους.
Ωστόσο, η βιωσιμότητα μιας τέτοιας λύσης παραμένει αμφίβολη. Η πραγματική ισχύς του ηγέτη των SDF Μαζλούμ Άμπντι φαίνεται περιορισμένη έναντι ανώτερων στελεχών του PKK στα όρη Κανδήλι, τα οποία εμφανίζονται απρόθυμα για συμβιβασμό, παρά τις πρόσφατες εκκλήσεις του φυλακισμένου ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτζαλάν για εγκατάλειψη του ένοπλου αγώνα.
Το αγκάθι των κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους και οι ευρωπαϊκές ευθύνες
Ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα για την Ευρώπη είναι η τύχη των κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους που βρίσκονταν σε φυλακές υπό τον έλεγχο των SDF, μεταξύ των οποίων δεκάδες Ευρωπαίοι μαχητές, εκατοντάδες γυναίκες και τα παιδιά τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις έχουν ήδη αναλάβει τον έλεγχο φυλακών στη Ράκα και του διαβόητου καταυλισμού αλ-Χολ στην Χασάκα.
Η αλλαγή χεριών εγείρει ερωτήματα για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, την πρόσβαση διεθνών οργανισμών και – κυρίως – για την ευρωπαϊκή πολιτική επαναπατρισμού ή δίωξης των υπηκόων της που συνδέθηκαν με το Ισλαμικό Κράτος. Η αναβολή της συνάντησης Μερτς – αλ-Σαράα καταδεικνύει ότι το Βερολίνο και συνολικά η ΕΕ καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τη στρατηγική τους σε μια Συρία που αλλάζει γρήγορα, αλλά παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ξαφνική αναβολή δεν είναι απλώς διπλωματικό επεισόδιο, αλλά ένδειξη ότι η Γερμανία και η ΕΕ αιφνιδιάζονται από την ταχεία επαναφορά της Δαμασκού στο προσκήνιο, χωρίς σαφές σχέδιο για τους Κούρδους συμμάχους τους, την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή και κυρίως για το εκκρεμές βάρος των Ευρωπαίων τζιχαντιστών· όσο οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διστάζουν, οι εξελίξεις στο έδαφος θα καθορίζονται από άλλους παίκτες.
#Γερμανία #Συρία #Κούρδοι #SDF #ΙσλαμικόΚράτος #ΕΕ
