Η Γροιλανδία ξεκαθαρίζει ότι η εδαφική της ακεραιότητα και οι δημοκρατικές αξίες αποτελούν αδιαπραγμάτευτες «κόκκινες γραμμές» στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Το ζήτημα αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και τις ενδοδυτικές εντάσεις για την αμερικανική ισχύ.
Με ιδιαίτερα αιχμηρή αλλά ταυτόχρονα θεσμικά προσεκτική γλώσσα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν έθεσε δημόσια τα όρια των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, τονίζοντας ότι «οι δημοκρατικές αξίες και η εδαφική ακεραιότητα θα καθοδηγήσουν τις συνομιλίες της Γροιλανδίας με τις ΗΠΑ για οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία».
Μιλώντας στο Παρίσι, δίπλα στη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, ο Νίλσεν υπογράμμισε ότι «υπάρχουν ορισμένες κόκκινες γραμμές που δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας σε αποδεκτό πλαίσιο. Η παρέμβασή του έρχεται σε μια στιγμή που οι αμερικανικές επιδιώξεις στην Αρκτική έχουν αναζωπυρώσει γεωπολιτικές εντάσεις εντός της Δύσης.
Αμερικανικές φιλοδοξίες στην Αρκτική και πολιτική πίεση
Οι δηλώσεις του Γροιλανδού πρωθυπουργού εντάσσονται στο φόντο των πρόσφατων κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «αναλάβουν τον έλεγχο» της αυτοδιοικούμενης δανικής επικράτειας. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται πλέον, σύμφωνα με το Politico, να κάνει ένα βήμα πίσω, μιλώντας για «πλαίσιο συμφωνίας» με τη Γροιλανδία μετά από συνομιλίες με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, το μήνυμα στην Κοπεγχάγη και στη Νουούκ είναι σαφές: η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Αρκτική ως κρίσιμο στρατηγικό πεδίο.
Ο Νίλσεν περιέγραψε το κλίμα στο νησί ως ιδιαίτερα βαρύ: «Δεχόμαστε πίεση, σοβαρή πίεση… ως ηγέτες της Γροιλανδίας πρέπει να διαχειριστούμε ανθρώπους που φοβούνται και είναι τρομοκρατημένοι». Και συμπλήρωσε: «Φανταστείτε ότι ζείτε ειρηνικά, είστε πιστός εταίρος, πιστός στη συμμαχία… και ξαφνικά κάποιοι από τους εταίρους σας μιλούν για κατάληψη, απόκτηση και δεν αποκλείουν τη χρήση όπλων».
Η Δανία θέτει το νομικό και συμμαχικό πλαίσιο
Η Μέτε Φρεντέρικσεν, από την πλευρά της, υπενθύμισε με σαφήνεια το διεθνές νομικό πλαίσιο: «Η Δανία είναι ένα κυρίαρχο κράτος και ένας από τους πιο βασικούς δημοκρατικούς κανόνες και αξίες είναι ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας. Και επιπλέον, δεν απειλείς έναν σύμμαχο». Με αυτόν τον τρόπο, η Κοπεγχάγη επιχειρεί να θωρακίσει θεσμικά το καθεστώς της Γροιλανδίας, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα τόσο προς την Ουάσιγκτον όσο και προς άλλους παίκτες με βλέμμα στην Αρκτική, όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Η παρουσία Νίλσεν και Φρεντέρικσεν στο Παρίσι, για συνομιλίες με τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και, νωρίτερα, με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, δείχνει ότι το θέμα έχει αναβαθμιστεί σε ευρωπαϊκό ζήτημα ασφαλείας. Η Δανή πρωθυπουργός κάλεσε μάλιστα τους Ευρωπαίους να δουν «πέρα από τη Γροιλανδία» και να αναλογιστούν τη συνολικότερη μεταβολή στη σχέση της Ουάσιγκτον με την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η Αρκτική ως νέα γραμμή τριβής εντός της Δύσης
Η υπόθεση Γροιλανδίας αναδεικνύει τη νέα γεωστρατηγική πραγματικότητα: η Αρκτική εξελίσσεται σε κόμβο στρατιωτικής παρουσίας, ενεργειακών πόρων και νέων θαλάσσιων διαδρομών. Για τις ΗΠΑ, ο έλεγχος υποδομών και πρόσβασης στην περιοχή είναι κρίσιμος για την ανάσχεση Ρωσίας και Κίνας. Για την Κοπεγχάγη και τη Νουούκ, όμως, το διακύβευμα είναι η διατήρηση της πολιτικής αυτονομίας και της κοινωνικής συνοχής, χωρίς να υπονομευθεί η συμμαχική σχέση στο ΝΑΤΟ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σκληρή γλώσσα Τραμπ λειτούργησε ως επιταχυντής ευρωπαϊκής αφύπνισης: η Γροιλανδία δεν είναι πια μια «μακρινή αποικία» αλλά κρίσιμος γεωπολιτικός κρίκος, όπου δοκιμάζονται τα όρια της αμερικανικής ισχύος και η συνοχή της Δύσης. Η Κοπεγχάγη επιχειρεί λεπτή ισορροπία, αλλά η πραγματική μάχη θα δοθεί στο αν η ΕΕ μπορεί να μετατρέψει τη ρητορική περί στρατηγικής αυτονομίας σε ουσιαστική παρουσία στην Αρκτική.
#Γροιλανδία #ΗΠΑ #Δανία #Αρκτική #ΝΑΤΟ
