Η ηγεσία της ΕΕ στέλνει σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στρατηγικά στις ΗΠΑ και πρέπει να οικοδομήσει δική της στρατιωτική ισχύ. Η αντιπαράθεση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, φέρνει στο προσκήνιο το διακύβευμα της «ευρωπαϊκής πυλώνας» εντός της Συμμαχίας.
Σε μια από τις πιο ευθείες προειδοποιήσεις των τελευταίων ετών, κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ υπογράμμισαν ότι η Ευρώπη οφείλει να μετατραπεί σε «αμυντικό γίγαντα» για να επιβιώσει σε ένα πιο επικίνδυνο διεθνές περιβάλλον και σε μια εποχή λιγότερο αξιόπιστων ΗΠΑ. Η τοποθέτηση αυτή οξύνει τη δημόσια ρήξη με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η στροφή προς αυτονομία και ο «ευρωπαϊκός πυλώνας» στο ΝΑΤΟ
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, μιλώντας στην εκδήλωση για τα 21 χρόνια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (EDA), περιέγραψε ένα διεθνές σύστημα όπου «η ισχύς κάνει το δίκαιο». Η απάντηση, όπως είπε, πρέπει να είναι «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία, ευρωπαϊκή αυτονομία και περισσότερη ευρωπαϊκή ευθύνη για την ίδια μας την άμυνα», με κεντρικό στόχο την οικοδόμηση ενός «ευρωπαϊκού πυλώνα στο ΝΑΤΟ».
Στο ίδιο μήκος κύματος, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ και επικεφαλής του EDA, Κάγια Κάλας, τόνισε ότι η μεταβολή στις ΗΠΑ είναι «δομική, όχι προσωρινή». Κατά την εκτίμησή της, «το ΝΑΤΟ πρέπει να γίνει πιο ευρωπαϊκό για να διατηρήσει τη δύναμή του», δηλαδή η Ευρώπη να αναλάβει σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε χρηματοδότηση, μέσα και στρατηγικό σχεδιασμό.
Σύγκρουση με Ρούτε και το «όριο» της αμερικανικής ομπρέλας
Οι παρεμβάσεις αυτές συγκρούονται ευθέως με τον Μαρκ Ρούτε, ο οποίος προειδοποίησε πρόσφατα ότι «όποιος νομίζει ότι η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ, ονειρεύεται». Η δική του προτεραιότητα είναι να κρατήσει την Ουάσιγκτον μέσα στη Συμμαχία, θεωρώντας την αναντικατάστατη. Αντίθετα, στις Βρυξέλλες κερδίζει έδαφος η αντίληψη ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο αδιαμφισβήτητος πυλώνας της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Χωρίς να κατονομάζουν τον Ντόναλντ Τραμπ, Κάλας και Κουμπίλιους είχαν σαφώς στο μυαλό τους τις κινήσεις του Αμερικανού προέδρου, όπως η απαίτηση προσάρτησης της Γροιλανδίας –δανικό έδαφος– και η υπονόμευση της ρήτρας συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Η Κάλας μίλησε για «θεμελιώδη αναπροσανατολισμό» στις ΗΠΑ, που έχει κλονίσει τη διατλαντική σχέση και επαναφέρει τον κίνδυνο επιστροφής σε πολιτική σφαιρών επιρροής και «ωμής ισχύος».
Χρήμα, βιομηχανία και θεσμικά βέτο
Στο πρακτικό επίπεδο, η ΕΕ έχει ήδη υπογράψει συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας με εννέα χώρες, με πιο πρόσφατη την Ινδία, επιδιώκοντας δίκτυο «ομονοούντων εταίρων». Παράλληλα, η Κάλας ζήτησε θεσμικές αλλαγές που θα περιορίσουν τα εθνικά βέτο σε αποφάσεις ασφάλειας, φωτογραφίζοντας χώρες όπως η Ουγγαρία: «Δεν μπορεί το βέτο μίας χώρας να ορίζει την πολιτική όλων», τόνισε.
Ο Κουμπίλιους χαρακτήρισε το νέο πρόγραμμα Security Action for Europe, ύψους 150 δισ. ευρώ σε δάνεια για εξοπλισμούς, «big bang», αλλά επισήμανε ότι το κύριο βάρος δαπανών παραμένει στα εθνικά προϋπολογισμένα. Προειδοποίησε ότι αν κάθε κράτος ξοδεύει αποκλειστικά σε εθνικά προγράμματα ή σε εξοπλισμούς εκτός ΕΕ, η κατακερματισμένη εικόνα θα διαιωνιστεί. Ήδη υπάρχει έντονη πίεση να κατευθυνθεί μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων σε ευρωπαϊκά οπλικά συστήματα, αντί για αγορές από τις ΗΠΑ, που σήμερα είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης.
Ο επικεφαλής του EDA, Γερμανός στρατιωτικός Αντρέ Ντενκ, προειδοποίησε ότι η ΕΕ «δεν μπορεί για πάντα να βασίζεται στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, στη λογιστική υποστήριξη και στις στρατηγικές δυνατότητες» της Ουάσιγκτον. Τόσο η Κάλας όσο και ο Κουμπίλιους κάλεσαν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να αυξήσει ρυθμούς και παραγωγική ικανότητα – «δείξτε μας την πιο ευέλικτη και σκληρή πλευρά σας», είπε χαρακτηριστικά η Κάλας.
«Σε έναν κόσμο γιγάντων, πρέπει κι εμείς να γίνουμε γίγαντες», κατέληξε ο Κουμπίλιους, διευκρινίζοντας ότι η Ευρώπη φιλοδοξεί να είναι «ήπιος γίγαντας» που προάγει το διεθνές δίκαιο, αλλά «ισχυρός γίγαντας» σε όρους αποτροπής.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η συζήτηση για «ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία» εγκαταλείπει πλέον τη σφαίρα των διακηρύξεων και εισέρχεται στον σκληρό πυρήνα της ισχύος: βιομηχανία, χρηματοδότηση, θεσμικές αλλαγές. Η σύγκρουση με τον Ρούτε σηματοδοτεί ότι η επόμενη δεκαετία θα κριθεί στο αν η Ευρώπη θα αποδεχθεί το κόστος –πολιτικό και δημοσιονομικό– της ανάληψης της ίδιας της ασφάλειάς της ή θα παραμείνει σε μια επικίνδυνη εξάρτηση από τις εκάστοτε διαθέσεις της Ουάσιγκτον.
#ΕΕ #ΝΑΤΟ #ΕυρωπαϊκήΆμυνα #ΗΠΑ #Ασφάλεια
