Το ελβετικό φράγκο έχει εκτιναχθεί σε υψηλό 11ετίας έναντι του δολαρίου, τροφοδοτούμενο από τη διεθνή αβεβαιότητα και τη στροφή των επενδυτών σε «ασφαλή καταφύγια». Η υπερβολική ισχύς του νομίσματος, όμως, απειλεί να επαναφέρει την Ελβετία σε αποπληθωρισμό και να τη φέρει ξανά σε τροχιά σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον.
Το 2026 ξεκίνησε με εντυπωσιακή άνοδο για τα λεγόμενα ασφαλή περιουσιακά στοιχεία: χρυσός και ασήμι καταγράφουν νέα ρεκόρ, ενώ το ελβετικό φράγκο διαπραγματεύεται στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας. Από τις αρχές του έτους το φράγκο έχει ενισχυθεί περίπου 3,5% έναντι του δολαρίου, μετά από άνοδο 12,7% το 2025, καθώς οι αγορές τιμολογούν την αβεβαιότητα γύρω από την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, τις πιέσεις στη Fed και τον κίνδυνο αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων σε Γροιλανδία, Λατινική Αμερική και Μέση Ανατολή.
Ισχυρό νόμισμα, ασθενής πληθωρισμός
Ο πρόεδρος της Ελβετικής Εθνικής Τράπεζας (SNB), Martin Schlegel, μιλώντας στο CNBC στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, προειδοποίησε ότι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων «δεν είναι καλή ούτε για το φράγκο ούτε για την Ελβετία», καθώς κάθε κύμα αβεβαιότητας οδηγεί σε νέα ανατίμηση του νομίσματος και δυσκολεύει τη νομισματική πολιτική.
Με τον πληθωρισμό να βρίσκεται μόλις στο 0,1% και το βασικό επιτόκιο της SNB στο 0%, η χώρα ακροβατεί στο όριο του αποπληθωρισμού και της επιστροφής σε αρνητικά επιτόκια. Η προηγούμενη περίοδος αρνητικών επιτοκίων –επτά συναπτά έτη μέχρι το 2022– ήταν βαθιά αντιδημοφιλής, καθώς μηδένισε τις αποδόσεις των καταθέσεων και συμπίεσε την κερδοφορία των τραπεζών. Ο Schlegel αναγνωρίζει ότι «ο πήχης για να επιστρέψουμε σε αρνητικά επιτόκια είναι υψηλότερος από το κανονικό», αλλά δεν το αποκλείει αν οι συνθήκες το επιβάλουν.
Η ιδιαιτερότητα της ελβετικής οικονομίας περιπλέκει ακόμη περισσότερο το σκηνικό. Όπως εξηγεί ο Giuliano Bianchi του Quantitas Institute, η ζήτηση για βασικά εξαγωγικά προϊόντα –φαρμακευτικά, προϊόντα ακριβείας, υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας– είναι σε μεγάλο βαθμό ανελαστική ως προς την τιμή. Έτσι, η ανατίμηση δεν μειώνει επαρκώς τη διεθνή ζήτηση ώστε να λειτουργήσει ως «βαλβίδα ασφαλείας» για τη συναλλαγματική ισοτιμία. Το αποτέλεσμα είναι ένα επίμονα ισχυρό φράγκο που μειώνει τον εισαγόμενο πληθωρισμό, αλλά διαβρώνει τα περιθώρια κέρδους των εξαγωγέων, πιέζοντας μισθούς και επενδύσεις.
Ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης με τις ΗΠΑ
Παραδοσιακά, η SNB αντιμετωπίζει την υπερβολική ισχύ του νομίσματος με παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος – πώληση φράγκων και αγορά ξένων νομισμάτων. Όμως, το εργαλείο αυτό έχει πλέον υψηλό γεωπολιτικό κόστος. Η Ουάσιγκτον έχει κατηγορήσει επανειλημμένα την Ελβετία για «νομισματική χειραγώγηση», την έχει εντάξει σε λίστα παρακολούθησης και έχει επιβάλει δασμούς που έφτασαν έως και το 39%, πριν μειωθούν πρόσφατα στο 15% μετά από εμπορική συμφωνία.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παραδεχθεί ότι η αύξηση των δασμών έγινε και για καθαρά πολιτικούς λόγους, επειδή η τότε πρόεδρος της Ελβετίας «τον ενόχλησε». Αυτό καθιστά τη Βέρνη εξαιρετικά προσεκτική: κάθε νέα μεγάλη συναλλαγματική παρέμβαση μπορεί να αναζωπυρώσει την ένταση με τον Λευκό Οίκο σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ έχουν σκλήρυνση στάσης απέναντι σε χώρες με μεγάλα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών.
Παρά τα διλήμματα, οι αγορές δείχνουν να πιστεύουν ότι η ανοδική δυναμική του φράγκου δύσκολα θα ανακοπεί. Ο Lloyd Harris της Premier Miton Investors εκτιμά ότι «μακροπρόθεσμα το ελβετικό φράγκο είναι το ισχυρότερο νόμισμα στον κόσμο» και ότι φέτος θα παραμείνει ανθεκτικό, στηριζόμενο στην τιμή του χρυσού, στον ρόλο της χώρας ως ασφαλούς καταφυγίου και στο επίμονο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Ο Claudio Sfreddo του EHL Hospitality Business School υπογραμμίζει ότι η πολιτική ευαισθησία γύρω από τις συναλλαγματικές παρεμβάσεις περιορίζει το περιθώριο ελιγμών της SNB, οξύνοντας τη σύγκρουση μεταξύ σταθερότητας τιμών και ανάπτυξης. Ο Schlegel, ωστόσο, διαμηνύει ότι η κεντρική τράπεζα «είναι έτοιμη να παρέμβει στην αγορά συναλλάγματος, αν χρειαστεί», ακόμη και με τον κίνδυνο νέας αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ελβετική περίπτωση δείχνει πώς ένα «υπερ-ισχυρό» νόμισμα μπορεί να μετατραπεί από πλεονέκτημα σε στρατηγικό ρίσκο: η SNB κινείται σε ναρκοπέδιο, όπου κάθε κίνηση για προστασία της εσωτερικής οικονομίας μπορεί να πυροδοτήσει εξωτερικές –πολιτικές και εμπορικές– παρενέργειες, με επιπτώσεις που ξεπερνούν τα ελβετικά σύνορα.
#ελβετικό_φράγκο #Ελβετία #νομισματική_πολιτική #αγορές
