Η συνάντηση στο Παρίσι με τη συμμετοχή της Δανίας και της Γροιλανδίας αξιοποιείται από το Παρίσι για να σταλεί σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι η ευρωπαϊκή κυριαρχία στην Αρκτική δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Παρά την αλλαγή τόνου του Ντόναλντ Τραμπ για ενδεχόμενη αμερικανική «αγορά» της Γροιλανδίας, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν θεωρούν ότι ο πειρασμός έχει εκλείψει.
Η φιλοξενία της πρωθυπουργού της Δανίας και του ηγέτη της Γροιλανδίας στο Παρίσι από τον Εμανουέλ Μακρόν δεν είναι απλώς μια τυπική διπλωματική χειρονομία. Σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, η Γροιλανδία μετατρέπεται σε πεδίο έμμεσης αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, με την ΕΕ να επιχειρεί να χαράξει σαφείς «κόκκινες γραμμές» γύρω από την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των ευρωπαϊκών εδαφών στην Αρκτική.
Η στρατηγική αξία της Γροιλανδίας και η αμερικανική όρεξη
Η Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή εντός του Βασιλείου της Δανίας, διαθέτει τεράστια γεωστρατηγική σημασία. Βρίσκεται στο σταυροδρόμι Βόρειου Ατλαντικού και Αρκτικής, φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές του ΝΑΤΟ –με πιο εμβληματική τη βάση της Thule– και θεωρείται κλειδί για τον έλεγχο νέων θαλάσσιων διαδρομών που ανοίγουν λόγω κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, οι εκτιμώμενοι φυσικοί πόροι (ορυκτά σπάνιων γαιών, υδρογονάνθρακες) την κατατάσσουν σε μελλοντικό ενεργειακό και τεχνολογικό «θησαυροφυλάκιο».
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προ ετών, ανοιχτά διατυπωμένη ιδέα του Ντόναλντ Τραμπ για «αγορά» της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, που αντιμετωπίστηκε τότε με σκεπτικισμό αλλά και ανησυχία στην Ευρώπη. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει έκτοτε μετριάσει τη ρητορική του, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκτιμούν ότι η διάθεση της Ουάσινγκτον να ενισχύσει την άμεση επιρροή της στην Αρκτική παραμένει, ιδίως ενόψει του ανταγωνισμού με Ρωσία και Κίνα.
Το μήνυμα Μακρόν: Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και κυριαρχία
Ο Μακρόν, υποδεχόμενος τους ηγέτες Δανίας και Γροιλανδίας, δηλώνει ότι θέλει να «επαναβεβαιώσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και τη στήριξη της Γαλλίας στη Δανία, τη Γροιλανδία, την κυριαρχία και την εδαφική τους ακεραιότητα». Η διατύπωση είναι προσεκτικά επιλεγμένη: αφενός κατοχυρώνει ότι η Γροιλανδία, παρά την αυτονομία της, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας. Αφετέρου, λειτουργεί ως προειδοποίηση προς την Ουάσινγκτον ότι κάθε ιδέα αλλαγής καθεστώτος ιδιοκτησίας ή επιβολής de facto ελέγχου θα συναντήσει συλλογική αντίδραση.
Για την ΕΕ, το ζήτημα δεν είναι μόνο εδαφικό. Συνδέεται με την ευρύτερη συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας», δηλαδή της ικανότητας της Ευρώπης να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τις ΗΠΑ. Η Αρκτική, με το λιώσιμο των πάγων και την κλιμάκωση του ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά τεστ αυτής της φιλοδοξίας.
Ευρωπαϊκές «κόκκινες γραμμές» σε ένα ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο
Η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης Γροιλανδίας είναι ότι όλες οι εμπλεκόμενες χώρες –ΗΠΑ, Δανία, Γαλλία– είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη επιχειρεί να ισορροπήσει: από τη μία αναγνωρίζει ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία είναι κρίσιμη για την άμυνα της Συμμαχίας· από την άλλη, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η ασφάλεια δεν θα μετατραπεί σε μοχλό αμφισβήτησης ευρωπαϊκών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Αυτή η διπλή πραγματικότητα εξηγεί γιατί το Παρίσι επενδύει σε υψηλού συμβολισμού κινήσεις, όπως η τριμερής συνάντηση με τη Δανία και τη Γροιλανδία. Στέλνει μήνυμα τόσο προς την Ουάσινγκτον όσο και προς άλλους επίδοξους παίκτες στην Αρκτική –πρωτίστως το Πεκίνο– ότι η Ευρώπη αντιλαμβάνεται πλέον την περιοχή ως ζωτικό της συμφέρον και είναι διατεθειμένη να την υπερασπιστεί πολιτικά και διπλωματικά.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση της Γροιλανδίας λειτουργεί ως «κρασάρισμα» της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής σκέψης: λιγότερη αφέλεια, περισσότερη γεωπολιτική. Αν οι ευρωπαϊκές «κόκκινες γραμμές» μείνουν μόνο σε δηλώσεις, η Ουάσινγκτον –όποιος κι αν κατοικεί στον Λευκό Οίκο– θα συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια. Αν όμως συνοδευτούν από συνεκτική πολιτική για την Αρκτική, επενδύσεις και ενιαία φωνή, η Γροιλανδία μπορεί να εξελιχθεί σε σύμβολο μιας πιο ώριμης, αυτόνομης Ευρώπης.
#Γροιλανδία #ΗΠΑ #ΕΕ #Γαλλία #Δανία #Αρκτική #ΝΑΤΟ
